Treść orzeczenia
Sygn. akt IV U 60/13
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 27 czerwca 2014r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
SSO Katarzyna Antoniak
Sygn. akt IV U 60/13 UZASADNIENIE
st. sekr. sądowy Marzena Mazurek po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2014 r. w Siedlcach na rozprawie odwołania U. O. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 10 grudnia 2012 r. Nr (...)-2/10 w sprawie U. O. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o prawo do renty rolniczej oddala odwołanie. Decyzją z 10 grudnia 2012r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie art.21 ust.1 i ust.2 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników odmówił U. O. prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wskazując, że u wymienionej nie stwierdzono całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Odwołanie od w/w decyzji złożyła U. O. wnosząc o jej zmianę i przyznanie jej prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Podniosła, iż decyzja organu rentowego jest błędna w zakresie, w jakim uznaje, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym. Wskazała, że rzetelna i uważna analiza całokształtu dokumentacji medycznej musi prowadzić do odmiennego wniosku, dlatego wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy z zakresu reumatologii, neurologii, kardiologii oraz chorób wewnętrznych w oparciu o badanie ubezpieczonej oraz analizę dokumentacji medycznej wypowiedzą się, czy ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym (odwołanie k.1-4). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, wskazując iż zaskarżona decyzja wydana została na podstawie prawomocnego orzeczenia Komisji Lekarskiej Kasy z 10 grudnia 2012r., która uznała, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym, a odwołanie nie wnosi do sprawy żadnych nowych dowodów faktycznych i prawnych, które miałyby wpływ na zmianę zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.6).
Sąd ustalił, co następuje
Ubezpieczona U. O. jest rolniczką. Ma 46 lat. Do 31 października 2012r. ubezpieczona miało ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym (decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 9 listopada 2010r. k.238-239 akt rentowych). W dniu 4 października 2012r. ubezpieczona wystąpiła do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z wnioskiem o ustalenie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym na dalszy okres (wniosek k.274 akt rentowych). Rozpoznając wniosek organ rentowy skierował ubezpieczoną na badanie przez Lekarza Rzeczoznawcę, który w orzeczeniu z 24 października 2012r. uznał ubezpieczoną za nadal całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym do października 2014r. (wypis z orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy z 24 października 2012r. k.285 akt rentowych). Wobec zgłoszenia przez lekarza inspektora orzecznictwa lekarskiego zarzutu wadliwości powyższego orzeczenia, ubezpieczona skierowana została na badanie przez Komisję Lekarską Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, która w orzeczeniu z 27 listopada 2012r. nie uznała ubezpieczonej za całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym (zarzut wadliwości orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy k.290v i wypis z orzeczenia Komisji Lekarskiej Kasy z 27 listopada 2012r. k.297 akt rentowych). Na podstawie powyższego orzeczenia, zaskarżoną decyzją z 10 grudnia 2012r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił ubezpieczonej prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy (decyzja z 10 grudnia 2012r. k.299 akt rentowych).
Biegli lekarze o specjalizacjach neurolog, kardiolog, endokrynolog i specjalista chorób wewnętrznych rozpoznali u ubezpieczonej nadciśnienie tętnicze, stan po zabiegu strumektomii z powodu wola guzowatego w 1998r. oraz zespół bólowy kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego na podłożu zmian zwyrodnieniowo-dyskopatycznych bez objawów korzeniowych stwierdzając, że przedmiotowy stan i stopień zaawansowania rozpoznanych schorzeń nie narusza sprawności organizmu ubezpieczonej w stopniu sprowadzającym całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Biegły kardiolog wskazał, że przeprowadzone badania, w tym koronarografia wykluczają chorobę wieńcową i pozwalaja na rozpoznanie umiarkowanego, niepowikłanego zmianami narządowymi nadciśnienia tętniczego. Układ krążenia jest wydolny, a choroba nadciśnieniowa wymaga leczenia farmakologicznego, ale nie powoduje całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. W odniesieniu do stanu po zabiegu strumektomii w 1998r. biegli wskazali, że aktualny stan kliniczny wskazuje na prawidłową czynność gruczołu tarczowego. Tarczyca nie jest powiększona i nie powoduje objawów uciskowych. Obecne w niej guzki wymagają obserwacji endokrynologicznej, ale nie mają wpływu na sprawność organizmu. W odniesieniu do schorzenia w postaci zespołu bólowego kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego na podłożu zmian zwyrodnieniowo-dyskopatycznych biegli wskazali, że przebiega ona bez ostrych zespołów korzeniowych kręgosłupa wymagających hospitalizacji w oddziale neurologii. W klinicznym badaniu neurologicznym nie stwierdza się objawów ogniskowego uszkodzenia struktur ośrodkowego układu nerwowego, a także objawów niewydolności krążenia mózgowego. W badaniu części obwodowej układu nerwowego nie stwierdza się aktywnych objawów zespołu korzeniowego kręgosłupa, brak jest również objawów ubytkowych. W ocenie biegłych analiza dokumentacji medycznej oraz klinicznego stanu neurologicznego wskazują na utrwalone objawy remisji zespołu korzeniowego kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego. W okresach występowania objawów korzeniowych w przyszłości ubezpieczona może wymagać leczenia farmakologicznego i rehabilitacyjnego. Reasumując biegli uznali, że rozpoznane u ubezpieczonej schorzenia natury kardiologicznej, endokrynologicznej i neurologicznej przy uwzględnieniu stopnia ich zaawansowania oraz współistnienia nie powodują u niej całkowitej niezdolności do pracy (opinia biegłych lekarzy – neurologa, kardiologa, endokrynologa i specjalisty chorób k.18-21 akt sprawy).
Również biegły reumatolog w wydanej opinii stwierdził, że u ubezpieczonej nie występuje całkowita niezdolność do pracy. Biegły rozpoznał u ubezpieczonej chorobę S. w okresie długotrwałej remisji, a także rozpoznane wyżej przez biegłego neurologa zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatyczne kręgosłupa z okresowym zespołem bólowym bez ograniczenia ruchomości kręgosłupa. Biegła wskazała, że przeprowadzona ocena reumatologiczna nie ujawniła u ubezpieczonej czynnej choroby zapalnej. Około 15 lat wstecz ubezpieczona chorowała na chorobę S. prawdopodobnie postać nawracającą o łagodnym przebiegu ,tj. nielicznych nawrotach i choroba ta nie przeszła w postać przewlekłą i nie doprowadziła do destrukcji stawów. Stawy są ruchome prawidłowo, bez obrzęków. W odniesieniu do dolegliwości bólowych kręgosłupa wynikających ze zmian zwyrodnieniowych i dyskopatycznych to – w ocenie biegłej – poddają się one terapii i nie pozbawiają ubezpieczonej zdolności do wykonywania niezbędnych prac w gospodarstwie rolnym (opinia biegłego reumatologa k.11-12 akt sprawy).
Inny zespół biegłych lekarzy w składzie neurolog, ortopeda, kardiolog, reumatolog i endokrynolog rozpoznał u ubezpieczonej chorobę S. w okresie długotrwałej remisji, entezopatię stawów łokciowych, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa bez objawów neurologicznych, w tym zmiany w obrębie kręgosłupa lędźwiowego z dyskopatią L4-L5 , zespół bólowy kręgosłupa w wywiadzie, nadciśnienie tętnicze bez powikłań oraz stan po operacyjnym usunięciu tarczycy stwierdzając, że stan zaawansowania tych schorzeń nie sprowadza u ubezpieczonej całkowitej niezdolności do pracy. Stwierdzona 15 lat choroba S. nie pozostawiła trwałych następstw pod postacią zesztywnienia stawów nadgarstkowych, które jest głównym jej objawem, a także zesztywnienia innych stawów. Obecnie brak jest jakichkolwiek objawów zapalenia stawów, brak obrzęków i wysięków w stawach, stawy są ruchome w pełnym zakresie. Choroba S. jest w pełnej remisji. Rozpoznawane zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatyczne kręgosłupa zwłaszcza kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego również nie sprowadzają u ubezpieczonej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, przy czym w razie nasilenia dolegliwości bólowych ubezpieczona może korzystać z krótkotrwałych zwolnień lekarskich. Również nadciśnienie tętnicze bez powikłań i stan endokrynologiczny nie powodują całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Odnosząc się do braku u ubezpieczonej trzech organów ,tj. śledziony, woreczka żółciowego i tarczycy biegli wskazali, że okoliczność ta nie wpływa na zdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, gdyż brak tarczycy wyrównuje się podawaniem hormonów tarczycy, a woreczek żółciowy i śledziona nie są niezbędne dla organizmu. Bez znaczenia dla kwestii zdolności ubezpieczonej do pracy w gospodarstwie rolnym pozostaje w ocenie biegłych również rozpoznana u ubezpieczonej osteoartroza stawów krzyżowo-biodrowych z zespołem bólowym stawów i dyskopatia. Ponadto w ocenie biegłych rozpoznanie to jest niespójne, gdyż stawy krzyżowo-biodrowe są nieruchome, a tym samym niebolesne. Dlatego dla celów orzecznictwa rentowego zmiany te są bez znaczenia (opinia biegłych neurologa, ortopedy, kardiologa, reumatologa i endokrynologa k.57-62 akt sprawy i opinia uzupełniająca tych samych biegłych k.82 akt sprawy).
Ubezpieczona prowadzi gospodarstwo rolne wraz z mężem W. O.. Powierzchnia gospodarstwa wynosi 2,66 ha, jest ono wyposażone w ciągnik i podstawy sprzęt rolniczy. Gospodarstwo nastawione jest na produkcję rolniczą – warzywną, brak w nim zwierząt hodowlanych (kwestionariusz zawodowy do wniosku o rentę k.275 akt rentowych i wyjaśnienia ubezpieczonej k.42v akt sprawy – nagranie od minuty 6 do 14).
Sąd zważył, co następuje
Odwołanie ubezpieczonej U. O. podlegało oddaleniu
Zgodnie z art.21 ust.1 i 2 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008r., Nr 50, poz. 291 ze zm.) renta rolnicza przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie spełnia następujące warunki: podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres, o którym mowa w ustępie 2, jest trwale lub okresowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym, a całkowita niezdolność do pracy powstała w okresie podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu lub w okresach, o których mowa w art.20 ust.1 i 2 ustawy, lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. W myśl art.21 ust.5 w/w ustawy za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym uważa się ubezpieczonego, który z powodu naruszenia sprawności organizmu utracił zdolność do wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.
Rozstrzygnięcie o zasadności odwołania ubezpieczonej od decyzji organu rentowego odmawiającej jej prawa do renty rolniczej wymagało ustalenia czy u ubezpieczonej w dalszym ciągu istnieje całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Sporządzone na tę okoliczność opinie dwóch zespołów biegłych lekarzy złożonych ze specjalistów z zakresu ortopedii, neurologii, reumatologii, kardiologii i endokrynologii nie dały podstaw do uznania, że ubezpieczona jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. W złożonych opiniach biegli wskazali na istniejące u ubezpieczonej schorzenia z zakresu narządu ruchu – zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatyczne kręgosłupa z zespołem bólowym oraz choroba S. (choroba zapalna stawów objawiająca się ich zesztywnieniem) w fazie pełnej remisji, schorzenie natury kardiologicznej w postaci umiarkowanego i niepowikłanego nadciśnienia tętniczego, a także schorzenie endokrynologiczne wynikające z przebytego zabiegu strumektomii oraz kolejnego zabiegu polegającego na wycięciu całkowitym płata lewego i cieśni tarczycy wskazując, że aktualny stan zaawansowania tych schorzeń nie sprowadza u ubezpieczonej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.
Analizując przedmiotowe opinie biegłych Sąd doszedł do przekonania, że stanowią one miarodajny i wiarygodny dowód w sprawie, gdyż wydane zostały przez specjalistów z zakresu medycyny, a ponadto poprzedzone zostały analizą dokumentacji medycznej ubezpieczonej i jej badaniem. Opinie są spójne i rzeczowe oraz przekonujące. Należy wskazać, że ubezpieczona nie zgodziła się z oceną stanu jej zdrowia przedstawioną zarówno przez pierwszy, jak i drugi zespół biegłych i wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnych biegłych z zakresu neurologii, reumatologii i ortopedii (vide: pisma pełnomocnika ubezpieczonej k.76-78 i 96-98). Sąd nie przychylił się jednak do tego wniosku uznając, że dalsze zastrzeżenia pod adresem wydanych opinii są nieuzasadnione i w znacznej mierze stanowią polemikę z ustaleniami biegłych. W uzupełniającej opinii z 20 marca 2014r. (na k.82) drugi skład biegłych ustosunkował się zastrzeżeń ubezpieczonej zgłoszonych w odniesieniu do opinii z 2 grudnia 2013r. (k.62 akt sprawy) pogłębiając uzasadnienie orzeczenia o braku podstaw do ustalenia, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Podkreślić należy, że subiektywna ocena osoby ubiegającej się o rentę nie podważa ustaleń biegłych z zakresu medycyny, którzy w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie przedstawiają zobiektywizowaną ocenę stanu zdrowia danej osoby w kontekście jej zdolności do wykonywania pracy. W przekonaniu Sądu argumentem mającym podważać ustalenia biegłych nie może być fakt, że biegli nie opisali w opinii szczegółowo z jaką dokumentacją lekarską ubezpieczonej się zapoznali (vide: pismo pełnomocnika ubezpieczonej k.96-98). Zgodnie z zleceniem Sądu zadaniem biegłych było wydanie opinii na podstawie badania ubezpieczonej i całokształtu dokumentacji medycznej. Brak przytoczenia przez biegłych wykazu dokumentów z obszernej dokumentacji z leczenia ubezpieczonej nie podważa ustaleń opinii i nie oznacza, że biegli nie zapoznali się z tą dokumentacją, tak jak i przytoczenie takiej dokumentacji w opinii nie stanowiłoby samo w sobie o tym, że opinia jest pełna. Podobnie brak odniesienia się przez biegłych do faktu uczestniczenia przez ubezpieczoną w regularnych rehabilitacjach nie podważa ustaleń biegłych. Należy podkreślić, że biegli rozpoznali u ubezpieczonej szereg schorzeń, które od wielu lat są przedmiotem leczenia i rehabilitacji. Istnienie u danej osoby schorzeń i pozostawanie pod opieką lekarską nie przesądza jednak o niezdolności danej osoby do pracy w kontekście uprawnień do renty. Zauważyć przy tym należy, że w wydanych opiniach biegli wskazywali, że w okresach zaostrzeń dolegliwości ze stronu układu ruchu ubezpieczona winna korzystać z rehabilitacji. Wskazać wreszcie należy, że w sprawie z odwołania do decyzji organu rentowego sąd bada zasadność decyzji na datę jej wydania – tu 10 grudnia 2012r. Tymczasem w składanych pismach procesowych (k.45-48, 53-54 i 77-78 akt sprawy) ubezpieczona wskazuje na pogarszający się stan zdrowia i przedstawia dokumentację lekarską oraz badania diagnostyczne z 2013r. Na marginesie wskazać również należy, że wskazana przez biegłych w opinii z 2 grudnia 2013r. (na k.62) operacja lewego płata i cieśni tarczycy miała miejsce już w 2013r., a zatem po wydaniu zaskarżonej decyzji. Nie ulega wątpliwości, że toczący się proces z odwołania do decyzji organu rentowego nie stanowi przeszkody do wystąpienia z nowym wnioskiem o ustalenie prawa do renty, jeżeli w ocenie ubezpieczonego już po wydaniu decyzji zaskarżonej doszło do pogorszenia stanu zdrowia.
Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności Sąd uznał odwołanie ubezpieczonej za nieuzasadnione i dlatego na podstawie art.477.14§1 kpc odwołanie to oddalił.