descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt IV U 551/16

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 6 września 2016 roku

Sąd Okręgowy w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSO Kazimierz Kostrzewa

Protokolant: protokolant sądowy Marta Bartusiak

Uzasadnienie

wyroku z dnia 6 września 2016 r.

Decyzją z dnia 30.05.2016 r. znak: (...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił J. Z. przyznania prawa do emerytury. W uzasadnieniu swej decyzji organ rentowy wskazał, iż odwołujący nie spełnia przesłanek przyznania świadczenia emerytalnego określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. 2004 r. Nr 39 poz. 353 z póź. zm.), bowiem nie udokumentował 15-letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze wymienionej w wykazie A bądź B stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. 1983 r. nr 8, poz. 43 z póź. zm.).

Odwołanie od decyzji wniósł J. Z., który podniósł, że pracował w warunkach szczególnych na stanowisku kierowcy co najmniej 15 lat. Wnosił o ustalenie tej okoliczności na podstawie zeznań świadków. W konsekwencji odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji organu rentowego poprzez przyznanie mu prawa do emerytury.

W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie, podnosząc argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Bezsporne w niniejszej sprawie było, że odwołujący J. Z. ur. (...)r. w dniu (...) r. osiągnął 60 lata życia. Na dzień 01.01.1999 r. legitymuje się okresem zatrudnienia wynoszącym ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Odwołujący złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE za pośrednictwem ZUS na dochody budżetu państwa.

/okoliczności bezsporne/

Ponadto Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Odwołujący od dnia 18.08.1978 r. podjął zatrudnienie w (...) w B. - gdzie pracował do dnia 31.01.2004 r. na stanowisku kierowcy. Wytwórnia wytwarzała podkłady strunobetonowe dla kolejnictwa.

Obecnie ten pracodawca nie istnieje. Odwołujący pracował w tym przedsiębiorstwie w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego jeździł samochodem ciężarowy o nośności powyżej 3,5 tony marki S. (...), a po zakupieniu przez to przedsiębiorstwo od 2001 r. także samochodem ciężarowym marki K.. Pracę w tym charakterze wykonywał w wymiarze pełnego etatu, stale, każdego dnia co najmniej po 8 godzin dziennie. Odwołujący woził materiały wykorzystywane przy produkcji podkładów tj. piasek, żwir, wapno, stal, paliwo w beczkach i oleje, które były wykorzystywane do smarowania form, podzespołów i utrzymania wszelkiego rodzaju sprzętu. Sporadycznie jeździł samochodem marki Ż., kiedy jechał do T. na Zakłady (...) po butle z gazem technicznym, kiedy było małe zamówienie, ponieważ przy większym zamówieniu jechał samochodem ciężarowym o nośności pow. 3,5 tony. W okresie od 22.01.1988 r. do 31.01.1990 r. przebywał na urlopie bezpłatnym, w ramach którego był przez innego pracodawcę oddelegowany do pracy na budowie eksportowej w Iraku w okresie od 22.01.1988 r. do 30.11.1989 r. na stanowisku betoniarz. W okresie od 24.10.1978 r. do 13.10.1980 r. odwołujący odbywał zasadniczą służbę wojskową. W dniu 16.05.2016 r. odwołujący złożył wniosek o przyznanie emerytury.

/dowód: świadectwo pracy z dnia 31.07.2003 r. –k. 7 ar czII,

zaświadczenie z dnia 05.05.1997 r. -k. 115 ar czI,

dokumentacja pracownicza,

zeznania świadka K. S. –k. 15v as,

zeznania świadka W. W. –k. 15-16 as,

zeznania odwołującego -k. 16 as,

wniosek z dnia 16.05.2016 r. –k. 1-4 ar czII/.

Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadków K. S. i W. W.

bowiem w sposób spójny i konsekwentny wskazywały, iż w okresie od 18.08.1978 r. do 31.12.1998 r. odwołujący w (...) w B. był zatrudniony na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o nośności powyżej 3,5 tony marki S. (...). Pracę w tym charakterze wykonywał w wymiarze pełnego etatu, stale, każdego dnia co najmniej po 8 godzin dziennie. Świadkowie pracowali z odwołującym na przestrzeni całego spornego okresu i dzięki temu posiadali wiedzę na ten temat. Zeznania świadków korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym i pozwalały w sposób wiarygodny ustalić rzeczywisty charakter pracy odwołującego we wskazanym okresie. Sąd z tego okresu wyłączył okres od 22.01.1988 r. do 31.01.1990 r., kiedy odwołujący przebywał na urlopie bezpłatnym, w ramach którego był przez innego pracodawcę oddelegowany do pracy na budowie eksportowej w Iraku w okresie od 22.01.1988 r. do 30.11.1989 r. Z dokumentów wynika, ze odwołujący miał pracować na stanowisku betoniarz i odwołującemu nie udało się wykazać, aby w tym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy był zatrudniony na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego pow. 3,5 tony.

Sąd w zasadniczej części dał wiarę zeznaniom odwołującego odnośnie wykonywanej przez niego pracy na stanowisku kierowcy w spornym okresie zatrudnienia bowiem w sposób spójny i konsekwentny wskazywały, iż pracował w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w spornym okresie. Depozycje te potwierdzały zeznania świadków oraz dowody z dokumentów z wyłączeniem jego zeznań co do charakteru jego pracy na budowie eksportowej w Iraku.

Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów zalegających w aktach rentowych odwołującego, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości Sądu, zarówno treść jak i forma dokumentów nie były kwestionowane prze strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich jakie należałoby uwzględnić urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego w tym wynikającego z art. 244 i art.245 kpc. Sąd uznał za wiarygodne świadectwo pracy odwołującego z dnia 31.07.2003 r. z tym że uznał, iż okoliczność, że stanowisko odwołującego zostało określone jako kierowca, a nie kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony to niedokładność ze strony pracownika, który sporządzał to świadectwo.

Sąd rozważył, co następuje

Przedmiotem postępowania było rozstrzygnięcie czy J. Z. przysługuje prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.

Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 748 z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.

Z kolei art. 32 ust.4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.). Z §1 Rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze , wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. § 2 ust.1 rozporządzenia ustala, ze za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. §4 pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn;

2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Kwestią sporną pomiędzy stronami było ustalenie, czy J. Z. pracował w warunkach szczególnych w okresie zatrudnienia w (...)w B. od 18.08.1978 r. do 31.12.1998 r. jako kierowca samochodu ciężarowego o nośności powyżej 3,5 tony na podstawie świadectwa pracy, dokumentacji pracowniczej, zeznań świadków i jego zeznań.

Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Natomiast w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia (§ 4 ust. 3). W myśl § 21 ust. 1, 4 i 5 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury lub renty z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 22 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r., III UZP 5/85 wyjaśnił, że w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.

Pogląd ten został rozwinięty w znowelizowanym art. 473 kpc, który stanowi, że w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron. W postępowaniu przed tymi sądami okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń mogą być udowadniane wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi (por. wyr. SN z dnia 02.02.1996 r. II URN 3/95 OSNP 1996/16/239).

W oparciu o dokumentację pracowniczą, świadectwo pracy, zeznania świadków oraz zeznania odwołującego Sąd ustalił, iż odwołujący w okresie od 18.08.1978 r. do 31.12.1998 r. kiedy był zatrudniony w (...)w B. pracował na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, która to praca została zaliczona, zgodnie z wykazem A dział VIII pkt. 2, będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, do prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego. Odwołujący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o nośności powyżej 3,5 tony marki S. (...)i woził materiały wykorzystywane przy produkcji podkładów tj. piasek, żwir, wapno, stal, paliwo w beczkach i oleje, które były wykorzystywane do smarowania form, podzespołów i utrzymania wszelkiego rodzaju sprzętu. Sporadycznie jeździł samochodem marki Ż., kiedy jechał do T. na Zakłady (...) po butle z gazem technicznym, kiedy było małe zamówienie, ponieważ przy większym zamówieniu jechał samochodem ciężarowym o nośności pow. 3,5 tony. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r. II UK 233/11 stwierdził, że jeśli czynności wykonywane w warunkach nienarażających na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia mają charakter incydentalny, krótkotrwały, uboczny w stosunku do czynności podstawowych kwalifikowanych jako praca w szczególnych warunkach, to nie ma podstaw, aby tej pracy nie zaliczać do okresu uprawniającego do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).(OSNP 2013/7-8/86, por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2009 r. II UK 333/08 LEX nr 1001310). W ocenie Sądu brak zatem podstaw aby kierowanie przez odwołującego samochodem marki Ż. wykonywane sporadycznie w tym okresie miało dyskwalifikować ten okres jako okres zatrudnienia w warunkach szczególnych. Sąd z tego okresu wyłączył natomiast okres od 22.01.1988 r. do 31.01.1990 r., kiedy odwołujący przebywał na urlopie bezpłatnym, w ramach którego był przez innego pracodawcę oddelegowany do pracy na budowie eksportowej w Iraku w okresie od 22.01.1988 r. do 30.11.1989 r. Z dokumentów wynika, ze odwołujący miał pracować na stanowisku betoniarz i odwołującemu nie udało się wykazać, aby w tym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy był zatrudniony na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego pow. 3,5 tony. Po uwzględnieniu spornego okresu od 18.08.1978 r. do 31.12.1998 r. z wyłączeniem okresu od 22.01.1988 r. do 31.01.1990 r. odwołujący legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szkodliwych określonych w wykazie A w wymiarze co najmniej 15 lat.

Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę w przedmiotowej sprawie odwołujący spełnia przesłanki do przyznania tzw. wcześniejszej emerytury, wynikające z treści art. 32 w zw. z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a w szczególności § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. 1983 r. nr 8, poz. 43 z póź. zm.). osiągnął bowiem wiek 60 lat ((...) r.), oraz na dzień 01.01.1999 r. posiada wymagany okres zatrudnienia, a przede wszystkim spełnia kwestionowaną dotąd przez organ rentowy przesłankę w postaci co najmniej 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, ponieważ po uznaniu mu spornego okresu pracy w warunkach szczególnych tj. od 18.08.1978 r. do 31.12.1998 r. z wyłączeniem okresu od 22.01.1988 r. do 31.01.1990 r. legitymuje się ponad 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych.

Dlatego też mając na uwadze powyższe rozważania Sąd działając na mocy wskazanych wyżej przepisów prawa zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego z dnia 30.05.2016 r. w ten sposób, że przyznał odwołującemu prawo do emerytury od dnia (...) roku, to jest od osiągniecia wieku emerytalnego. Mając na względzie powyższe orzeczono na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego i art.477 14 § 2 k.p.c.