descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt IV U 218/19

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 15 lipca 2019 roku

Sąd Okręgowy w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Zbigniew Zabawa

Protokolant: st. sekr. sądowy Patrycja Czarnik

Uzasadnienie

wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie

z dnia 15 lipca 2019 r.

Decyzją z dnia 1 lutego 2019 r., nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W., na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r.

poz. 1270 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku o doliczenie rekompensaty, odmówił S. N. ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego na dzień

1 stycznia 1999 r. Jak wskazał w uzasadnieniu, rekompensata ubezpieczonemu

nie przysługuje z uwagi na okres wykonywania przez niego pracy w szczególnych warunkach wynoszący łącznie jedynie 12 lat, 10 miesięcy i 15 dni, czyli krótszy niż 15 lat. ZUS

nie uwzględnił ubezpieczonemu jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach okresu od 7 listopada 1985 r. do 31 marca 1991 r. z uwagi na brak w aktach sprawy świadectwa pracy potwierdzającego pracę w szczególnych warunkach zgodnego z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) oraz z przepisami resortowymi.

Decyzja ta została zaskarżona odwołaniem przez S. N., który domagał się jej zmiany i ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. przy doliczeniu rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. W uzasadnieniu odwołujący podał, że legitymuje się co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach. Poza bowiem wykazanymi w postępowaniu przed ZUS okresami zatrudnienia, pracę taką wykonywał również od 7 listopada 1985 r. do 31 marca 1991 r.

w Przedsiębiorstwie (...) w K., zajmując w tym czasie stanowisko spawacza, co mogą potwierdzić świadkowie. W pismach z dnia:

23 kwietnia 2019 r. i 22 maja 2019 r. odwołujący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie (k. 34, 81).

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział

w W. wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko podał, że odwołanie nie wskazuje na żadne nowe okoliczności faktyczne, środki dowodowe, czy argumenty prawne, które uzasadniałyby zmianę zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że obowiązujące przepisy emerytalno-rentowe nie pozwalają organowi rentowemu we własnym zakresie ustalać okresów pracy w szczególnych warunkach w oparciu

m.in. o zeznania świadków. Z uwagi zatem na nieudokumentowanie co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, ubezpieczony nie spełnia warunku z art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.

Bezsporne w niniejszej sprawie było, że odwołujący S. N., urodzony

w dniu (...)r., wystąpił do ZUS z wnioskiem o doliczenie rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych przy ustalaniu wartości kapitału początkowego. Wniosek ten wpłynął do ZUS I Oddział w W. w dniu 21 sierpnia 2018 r.

W postępowaniu przed ZUS ubezpieczony wykazał staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 12 lat, 10 miesięcy i 15 dni.

Zaskarżoną decyzją z dnia 1 lutego 2019 r. ZUS I Oddział w W. odmówił S. N. ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego na dzień

1 stycznia 1999 r. z uwzględnieniem rekompensaty ponieważ ubezpieczony nie wykazał

15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.

(okoliczności bezsporne)

Sąd ustalił ponadto następujący stan faktyczny sprawy:

Odwołujący S. N. od 7 listopada 1985 r. do 31 marca 1991 r.

był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w K. w pełnym wymiarze godzin na stanowiskach montera instalacji sanitarnych i grzewczych oraz spawacza. Odwołujący zajmował się spawaniem gazowym i elektrycznym rur CO wodociągowych.

Od 15 października 1988 r. do 14 kwietnia 1990 r. odwołujący świadczył pracę

na eksporcie. W tym czasie zajmował stanowisko montera wodno-kanalizacyjnego w ZSRR na budowie S. – D.. Odwołujący został skierowany do pracy za granicą przez macierzysty zakład pracy.

W trakcie tego zatrudnienia, w 1987 r. odwołujący uzyskał tytuł mistrza w zawodzie monter instalacji wodno-gazowej i kanalizacyjnej oraz uprawnienia spawalnicze elektryczno-gazowe. Uzyskanie tytułu mistrza w zawodzie monter instalacji wodno-gazowej

i kanalizacyjnej zostało potwierdzone dyplomem z dnia 19 września 1987 r. Uprawnienia spawalnicze odwołującego potwierdzają wpisy dokonane w Książce spawacza Nr (...) z dnia 26 czerwca 1987 r. W dniu 26 czerwca 1987 r. odwołujący ukończył podstawowy kurs spawania gazowego, zaś w dniu 1 lipca 1987 r. podstawowy kurs spawania elektrycznego.

Od 19 listopada 1987 r. do 30 listopada 1987 r. i od 1 czerwca 1990 r. do 30 września 1990 r. odwołujący korzystał z urlopu bezpłatnego.

dowód:

-

potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia świadectwa pracy z dnia 29.03.1991 r.- k. 17, 18 akt ZUS dot. kapitału początkowego, k. 20 as,

-

potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia umowy o pracę

na budowie zagranicznej na czas określony z dnia 2.10.1988 r. wraz z aneksem z dnia 17.07.1989 r.- k. 19-20 akt ZUS dot. kapitału początkowego, k. 18, 21 as,

-

kserokopia dyplomu uzyskania tytułu mistrza- k. 40 as,

-

kserokopia książki spawacza- k. 41-46 as,

Od 7 listopada 1985 r. do 14 kwietnia 1990 r. odwołujący pracował na co dzień przy montażu rur ciepłowniczych o średnicy około 60-70 centymetrów oraz ich spawaniu. Montaż rur odbywał się w wykopach o głębokości 3-4 metrów. W wykopach rury były układane

i spawane. Praca odwołującego polegała na spawaniu rur przy ich montażu w głębokich wykopach. Było to głównie spawanie elektryczne. Pracę tę odwołujący realizował stale

i w pełnym wymiarze godzin. Pracował między innymi w K. na R., gdzie budowano rurociąg biegnący z elektrociepłowni (...) na osiedle. Tam przy montażu rur ciepłowniczych i ich spawaniu w wykopach pracował przez okres 3-4 lat. Taką pracę odwołujący realizował do momentu wyjazdu za granicę. W D., gdzie powstawała elektrownia atomowa, od 15 października 1988 r. do 14 kwietnia 1990 r. odwołujący pracował na co dzień przy budowie kanału odwadniającego, co polegało na układaniu rur betonowych i ich montażu w wykopach na głębokości ponad 4 metry. Pracę tę odwołujący wykonywał stale i w pełnym wymiarze godzin, również w okresie zimowym przy temperaturze – 40º C. Po powrocie z ZSRR, w Przedsiębiorstwie (...) w K. odwołujący nie zajmował się już spawaniem. Pracował natomiast jako monter instalacji sanitarnej. Praca ta polegała na montażu muszli klozetowych, umywalek, rur wodnych i kanalizacyjnych oraz całych instalacji wewnątrz budynku. Miejscem wykonywania tej pracy był K.. Po zakończeniu prac przy remontach łazienek w budynku, przez okres 6-7 miesięcy odwołujący pracował przy wykonywaniu przepychów pod torami i pod drogami. Prace te polegały na tym, że pod torami i drogami umieszczano metalowe rury o średnicy 1 metra, a następnie je spawano. W tym czasie odwołujący zajmował się spawaniem.

dowód:

-

zeznania świadka J. K.- k. 85-85v,

-

zeznania świadka Z. M.- k. 88-88v,

-

zeznania odwołującego S. N.- k. 82v-83,

Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów oraz zeznania świadków i odwołującego.

Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości,

zaś ich forma i treść formalna nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego.

Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadków J. K. i Z. M. oraz słuchanego w charakterze strony S. N., którzy wskazali na okoliczności istotne

z punktu widzenia rozstrzygnięcia, dotyczące rodzaju, charakteru i warunków pracy ubezpieczonego w spornym okresie zatrudnienia. Zeznania te zasługiwały na walor pełnej wiarygodności, gdyż były wewnętrznie spójne, logiczne, a przy tym przekonujące w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego. Wzajemnie też ze sobą korespondowały i pośrednio znalazły potwierdzenie w treści dokumentacji pracowniczej ubezpieczonego. Z zeznań ponad wszelką wątpliwość wynika, że w spornym okresie zatrudnienia odwołujący stale i w pełnym wymiarze godzin wykonywał prace w szczególnych warunkach.

Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności.

Sąd Okręgowy rozważył, co następuje

Odwołanie od zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział

w W. z dnia 1 lutego 2019 r. zasługiwało na uwzględnienie.

W tej sprawie rozstrzygnąć należało, czy zasadnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił odwołującemu S. N. ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. z doliczeniem rekompensaty, ponieważ ubezpieczony wykazał okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach wynoszący jedynie 12 lat, 10 miesięcy i 15 dni.

Kwestie dotyczące rekompensaty uregulowane zostały w przepisach ustawy z dnia

19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1924 ze zm.).

Jak stanowi art. 2 pkt 5 tej ustawy, rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach

lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.

Rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach

i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat (art. 21 ust. 1 ustawy). Rekompensata

nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów

o emeryturach i rentach z FUS (art. 21 ust. 2 ustawy). Rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury

z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Z treści art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych wynika, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę. W art. 23 ust. 2 tej ustawy wskazano zaś, że rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Aby ustalić prawo do rekompensaty konieczne jest wykazanie, iż ubezpieczony do dnia 1 stycznia 1999 r. posiada 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, przy jednoczesnym braku możliwości uzyskania prawa do emerytury pomostowej lub prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na skutek zmiany stanu prawnego wprowadzonego ustawą o emeryturach pomostowych. Celem rekompensaty

jest bowiem zapewnienie pracownikom uzyskania odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach

lub o szczególnym charakterze, jak również emerytury pomostowej (por. wyrok SA

w L. z dnia 6 marca 2019 r., III AUa 273/18, LEX nr 2637945).

Prawo do rekompensaty mają osoby urodzone po 1948 r., które przed 1 stycznia

2009 r. wykonywały przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. emeryturach i rentach z FUS. Przy ustalaniu prawa do rekompensaty mogą być uwzględnione tylko takie okresy,

w których praca była realizowana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 1. Stosownie do dyspozycji tego przepisu, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu

na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Art. 32 ust. 4 cytowanej ustawy stanowi, iż wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się

na podstawie przepisów dotychczasowych. Mowa tu o rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.). W myśl

§ 1 wskazanego rozporządzenia, stosuje się je do pracowników wykonujących prace

w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. W myśl

§ 2 ust. 1 natomiast, okresami uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

Brak świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie przekreśla możliwości ustalania, że ubezpieczony pracę w takim charakterze rzeczywiście wykonywał. W szczególności wnioskodawca może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że jego praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. Zastosowanie mają zatem art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. Świadectwo pracy

w warunkach szczególnych wydane pracownikowi przez pracodawcę stanowi tylko domniemanie, iż okres pracy w nim podany jest okresem pracy w warunkach szczególnych,

o którym mowa w art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

z FUS. W sytuacji zatem, kiedy brak wymaganego świadectwa wystawionego przez pracodawcę, sąd może prowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy praca wykonywana przez stronę, była realizowana w warunkach wymaganych przepisami rozporządzenia i czy ubezpieczony zajmował któreś ze stanowisk pracy wymienionych

w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (por. np. wyrok SA w Katowicach z dnia 4 listopada 2008 r., III AUa 3113/08, LEX nr 552003, wyrok SA w Łodzi z dnia 8 kwietnia 2014 r., III AUa 1182/13, Legalis

nr 1024167, wyrok SA w Rzeszowie z dnia 3 września 2014 r., III AUa 253/14, Legalis

nr 1079460, wyrok w Szczecinie z dnia 19 maja 2016 r., III AUa 918/15, Legalis

nr 1508998).

Zgodnie z art. 473 k.p.c., w postępowaniu przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się żadnych ograniczeń dowodowych. To sprawia, że fakt zatrudnienia, bądź jego brak w szczególnych warunkach może być dowodzony za pomocą każdego środka dowodowego. Sąd w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, inaczej niż organ rentowy w postępowaniu administracyjnym, nie obowiązują ograniczenia dowodowe. W sprawach tych, zgodnie z art. 473 § 1 k.p.c., nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron. Oznacza to, że również w sprawie o świadczenie, w której niezbędne jest ustalenie, iż ubezpieczony posiada staż pracy w szczególnych warunkach, sąd jest władny dokonać ustaleń dotyczących obowiązków ubezpieczonego w trakcie zatrudnienia, na podstawie dowodów osobowych,

np. dowodu z zeznań świadka oraz dowodu z przesłuchania samego ubezpieczonego

(por. wyrok SA w Lublinie z dnia 6 marca 2019 r., III AUa 787/18, LEX nr 2637028). Nie można w każdym przypadku uznawać, iż dokumenty znajdujące w aktach osobowych mają większą moc dowodową niż osobowe źródła dowodowe. Każdą sprawę należy rozstrzygać indywidualnie, biorąc pod uwagę całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i reguły wynikające z art. 233 § 1 k.p.c. Istotne jest również to, że w sprawach

z zakresu ubezpieczeń społecznych przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków lub

z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom. Zatem każdy istotny fakt,

w tym taki, którego ustalenie jest niezbędne do przyznania ubezpieczonemu określonego świadczenia, może być dowodzony wszelkimi dostępnymi środkami także wówczas,

gdy z dokumentu prywatnego wynika co innego. Oznacza to, że treść świadectwa pracy oraz innej dokumentacji osobowej może być podważana w każdy sposób. Dokonana przez pracodawcę w świadectwie pracy ocena charakteru zatrudnienia pracownika nie jest bowiem dla sądu wiążąca. Dokument ten podlega co do swojej wiarygodności i mocy dowodowej takiej samej ocenie, jak każdy inny dowód. Istnienie świadectw pracy oraz innej dokumentacji osobowej w odniesieniu do spornego okresu zatrudnienia nie uniemożliwia przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia, czy świadczona praca odpowiada pracom wykonywanym w warunkach szczególnych w myśl przepisów rozporządzenia z 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych

w szczególnych warunkach (Dz. U. Nr 8, poz. 43) (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia

20 listopada 2018 r., III AUa 345/18, LEX nr 2617820, LEX nr 2617820).

Przeprowadzone w sprawie dowody z dokumentów oraz z zeznań świadków

i odwołującego w sposób jednoznaczny potwierdziły, że w okresie zatrudnienia

w Przedsiębiorstwie (...) w K. ubezpieczony S. N. pracował w szczególnych warunkach.

Świadkowie wskazani przez odwołującego potwierdzili, że począwszy od 7 listopada 1985 r. do momentu wyjazdu na budowę eksportową do ZSRR, a więc do dnia 14 kwietnia 1990 r., odwołujący stale i w pełnym wymiarze godzin zajmował się montażem, w tym głównie spawaniem elektrycznym rur w głębokich wykopach. Jak wynika z treści Książki spawacza, w dniu 26 czerwca 1987 r. odwołujący ukończył podstawowy kurs spawania gazowego, zaś w dniu 1 lipca 1987 r. podstawowy kurs spawania elektrycznego.

W dokumencie tym potwierdzono również, że w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w K. odwołujący zajmował się spawaniem gazowym i elektrycznym rur CO wodociągowych. Prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowowodorowym wymienione zostały w Dziale XIV, zatytułowanym: „Prace różne” wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Jak wynika

z zeznań, w okresie od 7 listopada 1985 r. do 14 kwietnia 1990 r. odwołujący pracował na co dzień przy montażu rur ciepłowniczych o średnicy około 60-70 centymetrów. Montaż rur odbywał się w wykopach o głębokości 3-4 metrów. W wykopach rury były układane

i spawane. Praca odwołującego polegała przy montażu rur w głębokich wykopach na ich spawaniu. Było to głównie spawanie elektryczne. Pracę tę odwołujący realizował stale

i w pełnym wymiarze godzin. Z tego względu, jego pracę należy również zakwalifikować według Działu V, zatytułowanego: „W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych” punkt 1 (roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach) wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Jak ustalił Sąd w oparciu o zeznania, w okresie od 15 października 1988 r. do 14 kwietnia 1990 r. na budowie eksportowej w D. odwołujący pracował na co dzień przy budowie kanału odwadniającego, co polegało na układaniu rur betonowych i ich montażu

w wykopach na głębokości ponad 4 metry. Pracę tę odwołujący wykonywał stale i w pełnym wymiarze godzin, również w okresie zimowym przy temperaturze – 40º C. Praca taka wymieniona została w Dziale V punkt 1 wykazu A, stanowiącego załącznik

do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.

Rozstrzygając, czy w spornym okresie odwołujący pracował w szczególnych warunkach Sąd miał na uwadze, że dla oceny, czy pracownik taką pracę wykonywał, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie)

i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 7 lutego 1983 r. (por. wyroki SN: z dnia 8 czerwca 2011 r., I UK 393/10, LEX

nr 950426, z dnia 19 maja 2011 r., III UK 174/10, LEX nr 901652, z dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10, LEX nr 619638, z dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/08, LEX nr 528152, z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009/5-6/75, z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07, LEX nr 483283, z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008/21-22/329 i z dnia

14 września 2007 r., III UK 27/07, OSNP 2008/21-22/325).

Świadkowie wskazani przez odwołującego potwierdzili, że od 7 listopada 1985 r.

do momentu powrotu z kontraktu eksportowego w D., a więc do 14 kwietnia

1990 r., odwołujący pracował w szczególnych warunkach. Okres ten jest wystarczający

do przyjęcia, że ubezpieczony legitymuje się łącznie co najmniej 15-letnim okresem takiej pracy. W postępowaniu przed ZUS odwołujący wykazał staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 12 lat, 10 miesięcy i 15 dni. Do udowodnienia 15-letniego okresu takiej pracy brakowało mu zatem tylko 2 lat, 1 miesiąca i 15 dni. W wymienionym wyżej przedziale czasu od 7 listopada 1985 r. do 14 kwietnia 1990 r., z urlopu bezpłatnego ubezpieczony korzystał jedynie od 19 listopada 1987 r. do 30 listopada 1987 r.

Mając to na uwadze, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego

oraz art. 477 14 § 2 k.p.c., Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującemu prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych

(punkt 1 wyroku).

Sąd nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (punkt 2 wyroku). W tej mierze miał na uwadze przepis art. 118 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. Dopiero bowiem postępowanie sądowe, a w szczególności przeprowadzone w tym postępowaniu dowody z zeznań świadków i odwołującego pozwoliły na ustalenie istotnych,

a nie znanych wcześniej organowi rentowemu okoliczności i przesądziły ostatecznie

o zasadności wniosku o rekompensatę.