descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt IV U 1366/13

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 21 listopada 2013 roku

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSO Ewa Czernecka-Kozak

Protokolant: Małgorzata Olesiak

Uzasadnienie

wyroku z dnia 21 listopada 2013 roku

Decyzją z dnia 17 czerwca 2013 roku, znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. - na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252, z późn. zm.) - odmówił J. C. przyznania świadczenia przedemerytalnego. Uzasadniając decyzję organ rentowy wskazał, że łączny okres składkowy i nieskładkowy J. C. wynosi 32 lata, 5 miesięcy i 13 dni, a zatem nie posiada on wymaganego okresu ubezpieczenia wynoszącego 40 lat.

W kolejnej decyzji z dnia 26 lipca 2013 roku, znak: (...) ZUS Oddział w N. w oparciu o przepisy w/w ustawy

o świadczeniach przedemerytalnych ponownie odmówił J. C. przyznania świadczenia przedemerytalnego wskazując, że brak jest podstaw do doliczenia do stażu ubezpieczeniowego pracy w gospodarstwie rolnym w okresie od (...) do

2 marca 1978 roku z uwagi na fakt, że J. C. nie zamieszkiwał w gospodarstwie rolnym sąsiadów, nie był tam zameldowany, a ponadto uznanie pracy w gospodarstwie nie spowodowałoby wydłużenia tego stażu do 40 lat. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł także, iż J. C. nie przepracował co najmniej 6 miesięcy u ostatniego pracodawcy, z którym został rozwiązany stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Obie powyższe decyzje zaskarżył w całości J. C. domagając się ich zmiany i przyznania świadczenia przedemerytalnego, a także zasądzenia od ZUS kosztów postępowania. Uzasadniając odwołania wskazał, że w latach 70 – tych poprzedniego wieku pracował stale i w pełnym wymiarze w gospodarstwie rolnym sąsiadów J. i Z. F.. Praca ta stanowiła jego jedyne źródło utrzymania. J. C. wniósł o zaliczenie do stażu okresu pracy w gospodarstwie rolnym od (...) do 2 marca 1978 roku, czyli od ukończenia 16 roku życia do dnia podjęcia pierwszej pracy. Odwołujący wskazał nadto, że w okresie od 23 września 1982 roku do 31 stycznia 2004 roku pozostawał w zatrudnieniu w Gminnej Spółdzielni (...) w K., gdzie pracował w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy:

- od dnia 23 września 1982 roku do 15 grudnia 1985 roku wykonywał pracę na stanowisku magazyniera w magazynie skór surowych (skup) wymienioną w wykazie A, dział VII, pkt 10 stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku,

- od dnia 16 grudnia 1985 roku do 31 grudnia 1998 roku wykonywał prace magazynowe, załadunkowe, rozładunkowe, transport oraz konfekcjonowanie surowców, półproduktów

i wyrobów gotowych (pylistych, toksycznych, żrących, parzących i wybuchowych), tj. prace wymienione w wykazie A, dział IV, pkt 40.

Odwołujący wniósł o korzystniejsze przeliczenie wskazanych wyżej okresów pracy w warunkach szczególnych. Na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym wniósł

o przesłuchanie świadków. Dodatkowo w piśmie z dnia 2 września 2013 roku (k. 20) odwołujący wskazał, że stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Odwołujący podkreślił też, że wbrew twierdzeniom ZUS fakt niezamieszkiwania i braku zameldowania w gospodarstwie rolnym nie stanowi przeszkody w doliczeniu okresu takiej pracy do stażu ubezpieczeniowego.

Na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 roku odwołujący wniósł o korzystniejsze przeliczenie okresów pracy w szczególnych warunkach, według przelicznika 1,5 roku za każdy rok pracy, co w rezultacie doprowadzi do uzyskania 40 letniego okresu ubezpieczenia.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podnosząc argumentację, którą posłużył się w zaskarżonej decyzji.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie był w całości bezsporny i przedstawiał się następująco:

J. C. urodził się (...). Odwołujący posiada okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 32 lata, 5 miesięcy i 13 dni. Od 4 czerwca 2012 roku do 24 listopada 2012 roku (tj. przez okres 5 miesięcy i 20 dni) J. C. był zatrudniony w F.U. (...) na stanowisku robotnika budowlanego. Stosunek pracy ustał za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę, na podstawie art. 30 par. 1 pkt 2 k.p. W świadectwie pracy z dnia 30 stycznia 2004 roku wystawionym przez Gminną Spółdzielnię (...) w K. wskazano, że J. C. wykonywał pracę w warunkach szczególnych w okresie od 23 września 1982 roku do

31 stycznia 2004 roku. Okres ten został przez ZUS wliczony do ogólnego okresu ubezpieczenia w wymiarze wynikającym ze świadectwa pracy.

J. C. od 26 listopada 2012 roku jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w L.. W dniu 26 maja 2013 roku upłynął półroczny okres pobierania przez niego zasiłku dla bezrobotnych. Odwołujący jako bezrobotny nie odmówił propozycji pracy. Dnia 27 maja 2013 roku złożył wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego.

Sąd zważył, co następuje

Odwołanie J. C. nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem postępowania było ustalenie czy J. C. spełnia warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego.

Warunki przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego reguluje ustawa

z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2004 r. nr 120 poz. 1252). Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która:

1) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy, w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, u którego była zatrudniona lub pozostawała w stosunku służbowym przez okres nie krótszy niż

6 miesięcy, ukończyła co najmniej 56 lat – kobieta oraz 61 lat – mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub

2) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), zwanej dalej „ustawą o promocji zatrudnienia”, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej

55 lat – kobieta oraz 60 lat – mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub

3) do dnia ogłoszenia upadłości prowadziła nieprzerwanie i przez okres nie krótszy niż 24 miesiące pozarolniczą działalność, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, z późn. zm. ), zwanej dalej „ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych”, i za ten okres opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne oraz do dnia ogłoszenia upadłości ukończyła co najmniej 56 lat – kobieta i 61 lat – mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej

20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub

4) zarejestrowała się we właściwym powiatowym urzędzie pracy w ciągu 30 dni od dnia ustania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, pobieranej nieprzerwanie przez okres co najmniej 5 lat, i do dnia, w którym ustało prawo do renty, ukończyła co najmniej 55 lat – kobieta oraz 60 lat – mężczyzna

i osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub

5) do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy,

w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub

6) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego, z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy,

w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, u którego była zatrudniona lub pozostawała

w stosunku służbowym przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiadała okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn.

W myśl art. 2 ust. 3 cyt. ustawy świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej w ust. 1 po upływie co najmniej 6 miesięcy pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki:

1) nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna;

2) w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia

w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych;

3) złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nie przekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 6-miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

W niniejszej sprawie J. C. ma 53 lata, do rozwiązania stosunku pracy nie doszło u niego z powodu likwidacji, niewypłacalności, czy upadłości pracodawcy, nie pobierał wcześniej renty z tytułu niezdolności do pracy, a zatem w świetle powyższego - ewentualną możliwość przyznania świadczenia emerytalnego należało rozpatrywać

w oparciu o art. 2 ust. 1 pkt 5 cytowanej ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. Odwołujący się powinien zatem wykazać, że do dnia rozwiązania stosunku pracy

z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 40 lat.

W myśl art. 2 ust. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, za okres uprawniający do emerytury, o którym mowa w ust. 1, uważa się okres ustalony zgodnie

z przepisami art. 5-9, art. 10 ust. 1 oraz art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227, z późn. zm.), przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu ich wysokości uwzględnia się,

z zastrzeżeniem ust. 2-5, następujące okresy:

1)składkowe, o których mowa w art. 6;

2)nieskładkowe, o których mowa w art. 7.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe:

1)okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane

w odrębnych przepisach składki,

2)przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,

3)przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia,

jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.

Na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy Sąd ustalił, że okres składkowy i nieskładkowy odwołującego się do dnia rozwiązania stosunku pracy wynosi

32 lata, 5 miesięcy i 13 dni. Powyższej okoliczności odwołujący się nie kwestionował, wnosił natomiast o uzupełnienie okresów składkowych i nieskładkowych o okres pracy

w gospodarstwie rolnym od (...) do 2 marca 1978 roku oraz

o przeliczenie okresów pracy w warunkach szczególnych przy zastosowaniu przelicznika 1,5 za każdy rok pracy. Należy wskazać, że po doliczeniu do stażu ubezpieczeniowego całego wnioskowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym odwołujący się nadal nie psiadałby łącznie 40-letniego okresu wymaganego przez powołany wyżej przepis. Wobec powyższego Sąd nie prowadził postępowania dowodowego na okoliczność pracy odwołującego w gospodarstwie rolnym, jak również w zakresie przyczyny rozwiązania stosunku pracy, ponieważ byłoby to niecelowe. Nawet bowiem po ustaleniu, że stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn dotyczących pracodawcy w rozumieniu ustawy

o promocji zatrudnienia i instytucjach runku pracy, a także po ustaleniu, iż w okresie od

(...) do 2 marca 1978 roku odwołujący pracował w gospdarstwie rolnym, J. C. nie spełniłby warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego – nie posiadałby wymaganego okresu 40 lat ubezpieczenia. Należy podkreślić również, że

w postepowaniu sądowym wywołanym odwołaniem od decycji organu rentowego

w sprawie konkretnego świadczenia sąd rozstrzyga o prawie do tego świadczenia lub jego wysokości. Zainteresowani nie mogą wykorzystywać odwoławczej instancji sądów ubezpieczeń społecznych wyłącznie w celu ustalenia konkretnego okresu np. składkowego czy nieskładkowego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia

15 grudnia 2000 roku sygn. II UKN 147/00, LEX nr 54646, istota decyzji organu rentowego polega na rozstrzygnięciu o prawie do konkretnego świadczenia (lub o jego wysokości) jako całości, a nie o poszczególnych elementach składających się na to prawo. Sąd stwierdzający spełnienie przez ubezpieczonego jednego lub więcej warunków powstania prawa do świadczenia, nie może tego ustalić w sentencji wyroku, przy jednoczesnym oddaleniu odwołania ubezpieczonego od niekorzystnej dla niego decyzji organu rentowego. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że prowadzenie postępowania na okoliczność czy odwołujący się pracował w gospodarstwie rolnym we wskazanym przez niego okresie było niecelowe.

Całkowicie pozbawiony podstaw był także wniosek odwołującego o uwzględnienie okresu pracy w warunkach szczególnych według przelicznika - półtora roku za każdy rok takiej pracy. Powyższe żądanie nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawnych. Nie istnieje bowiem żadna regulacja, która dawałby możliwość takiego zaliczenia okresu pracy w warunkach szczególnych. Należy zaznaczyć, że Sąd oceniał spełnienie warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego na podstawie obecnie obowiązującej ustawy z 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych, która precyzyjnie podaje, jakie warunki należy spełnić, aby uzyskać prawo do tego świadczenia. Przepisy tej ustawy odsyłają do unormowań wspomnianej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z FUS z 17 grudnia 1998 roku. Ustawa ta wśród okresów możliwych do zaliczenia do stażu ubezpieczeniowego wymienia wyłącznie okresy składkowe, nieskładkowe i uzupełniające. Nie zawiera natomiast żadnych regulacji, które pozwoliłyby na zaliczanie okresu pracy w warunkach szczególnych w wymiarze półtorakrotnym.

Mając na uwadze powyższe, Sąd - na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oraz powołanych przepisów - oddalił odwołania.