Treść orzeczenia
Sygn. akt . IV Ka 813/17
Uzasadnienie
D. G. został oskarżony o to, że w sierpniu 2015 roku urządzał gry na automacie o nazwie H. (...) nr (...) oraz na automacie (...) w lokalu przy ul. (...) w M., wbrew art. 14 ust. 1 i 23 a Ustawy z dnia 19.11.2009 roku o grach hazardowych (Dz.U. 2015.612.j.t. z późń. zm.) tj. o czyn z art. 107 § 1 k.k.s.
Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2017 roku w sprawie sygn. akt II K 490/16 oskarżonego D. G. w ramach zarzucanego czynu uznał za winnego tego, że w sierpniu 2015 roku urządzał gry na automacie o nazwie H. (...) nr (...) oraz na automacie (...) w lokalu przy ul. (...) w M., wbrew art. 6 ust. 1 i art. 23 a Ustawy z dnia 19.11.2009 roku o grach hazardowych, czym wypełnił znamiona art. 107 § 1 kks i za to na podstawie art. 107 § 1 kks wymierzył mu karę grzywny 100 stawek dziennych po 100 złotych każda,
- na podstawie art. 30 § 5 kks orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych opisanych w wykazie numer 01, na karcie 122 akt sprawy, w pozycjach 1,2,3
- zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa tytułem zwrotu wydatków 1 586 złotych, a tytułem opłaty kwotę 1 000 złotych.
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, która zarzuciła:
- obrazę prawa materialnego, poprzez naruszenie art. 1 § 1 kks w zw. z art. 107 § 1 kks w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych poprzez przyjęcie, że oskarżony popełnił przestępstwo, o którym mowa w art. 107 § 1 kks, mimo, że ustawa o grach hazardowych, w tym jej art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 nie obowiązywały z powodu braku procedury notyfikacji w chwili popełnienia czynu;
- obrazę prawa procesowego, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a to art. 17 § 1 pkt 2 kpk w zw. z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej i wynikającej zeń zasady effet utile prawa Unii Europejskiej w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE, poprzez wydanie wyroku skazującego w oparciu o treść art. 107 § 1 kks, gdy w niniejszej sprawie, w dniu popełnienia zarzucanego czynu tj. w sierpniu 2015 r., zachodziła negatywna przeszkoda procesowa w postaci bezskuteczności przepisów art. 6 i 14 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (dalej jako (...)) wypełniających blankietowy przepis art. 107 § 1 kks na skutek braku przekazania Komisji Europejskiej przez Rzeczpospolitą Polską projektu przepisów technicznych, w tym art. 6 i 14, (...), podczas gdy obowiązek taki ciążył na Rzeczypospolitej Polskiej w świetle art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE, a w konsekwencji powstaje konieczność natychmiastowej odmowy przez sądy krajowe stosowania norm prawnych, które zostały zawarte w jednostkach redakcyjnych nie notyfikowanych;
- obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 § 3 kks poprzez jego niezastosowanie w realiach niniejszej sprawy w sytuacji gdy oskarżony pozostawał w błędnym przekonaniu o okoliczności wyłączającej bezprawność zarzucanego mu czynu w postaci braku znamion czynu zabronionego;
- obrazę przepisów prawa materialnego, poprzez naruszenie zasady nullum crimen sine lege wyrażonej w art. 1 kodeksu karnego w sytuacji, gdy ustawa nie penalizuje zachowania oskarżonego jako niezgodnego z prawem.
W konkluzji skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego czynu ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Trybunalskim do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja obrońcy oskarżonego nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że Sąd Rejonowy nie przypisał oskarżonemu naruszenia art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w związku z czym zarzuty w tej kwestii są bezprzedmiotowe.
Wobec dalszych zarzutów apelacji rozważyć należało kwestię notyfikacji art. 6 ustawy o grach hazardowych i ewentualnego działania w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o istnieniu okoliczności wyłączającej bezprawność zarzucanego oskarżonemu czynu.
Problem notyfikacji art. 6 ustawy o grach hazardowych został najpierw rozstrzygnięty przez (...) w dniu 13 października 2016 roku, który wydał orzeczenie w sprawie C-305/15 i stwierdził, że przepis taki jak art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych nie stanowi „przepisu technicznego” w rozumieniu dyrektywy 98/34. W tych okolicznościach nie ma konieczności badania skutków naruszenia obowiązku zgłoszenia przepisów technicznych. Z całości powyższych rozważań wynikało, że na zadane pytanie (...) udzielił odpowiedzi, iż art. 1 dyrektywy 98/34 należy interpretować w ten sposób, że przepis krajowy, taki jak ten będący przedmiotem postępowania głównego nie wchodzi w zakres pojęcia „przepisów technicznych” w rozumieniu tej dyrektywy, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej samej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu.
Przede wszystkim jednak takie kompleksowe oceny prawne zostały przeprowadzone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2017 r., I KZP 17/16 (OSNKW 2017, nr 2, poz. 7). Oceny te odnosiły się zarówno do płaszczyzny przepisów krajowych, jak i prawa unijnego, także w kontekście przepisu art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, w związku z treścią wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 13 października 2016 r., C-303/15. Podjęta w składzie siedmiu sędziów uchwała Sądu Najwyższego ujmuje wszystkie te elementy prawne, które były rozważane w sprzecznych - jeśli chodzi o poglądy prawne co do charakteru przepisów art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 GryHazardU - orzeczeniach Sądu Najwyższego, przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Pełność jej argumentacji, niepominięcie żadnego obszaru normatywnego „sporu o prawo”, logika wywodu oraz spójność wniosków daje podstawę do przyjęcia, że pogląd prawny w niej wyrażony jest trafny. Dlatego Sąd Odwoławczy nie widzi potrzeby powtarzania argumentacji tam zawartej. Nie można zatem mówić o złamaniu przez Sąd Rejonowy zasady nullum crimen sine lege skoro z powyższych orzeczeń wynika wprost, że norma blankietowa art. 107 § 1 k.k.s. mogła być uzupełniona o treść art. 6 ust 1. ustawy o grach hazardowych.
Sąd Odwoławczy nie podzielił także zarzutów kwestionujących ustalenia z zakresu strony podmiotowej czynu oraz zmierzających do wykazania działania w warunkach błędu co do okoliczności wyłączającej bezprawność czynu. Z przepisu art. 10 § 3 kks wynika, iż nie popełnia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, kto dopuszcza się czynu zabronionego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność ( art. 10 § 3 kks ). Skarżący, uzasadniając powołanie się na te kontratypy wskazuje, iż świadomość oskarżonego o legalności i niekaralności tego rodzaju zachowań, jak przypisane zaskarżonym wyrokiem, była usprawiedliwiona, bo kształtowały ją – prezentowane także w sprawach, w których oskarżony był stroną – stanowiska rozmaitych organów państwowych, w tym sądów powszechnych i Sądu Najwyższego, opinie prawne oraz poglądy doktryny, z których miało wynikać, iż brak notyfikacji przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w Komisji Europejskiej powoduje, iż postępowanie pozostające z nimi w sprzeczności nie może wywoływać niekorzystnych konsekwencji – w tym również w zakresie odpowiedzialności karnoskarbowej za występek z art. 107 § 1 kks. Rozumowanie to jest jednak wybiórcze, bo zakłada, jakoby w powyższym zakresie orzecznictwo i doktryna były jednomyślne. Pomija istnienie szeregu innych judykatów, które na skuteczne powoływanie się na takie usprawiedliwione błędne przekonanie lub usprawiedliwioną nieświadomość, nie pozwalają. Problem stosowania art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w kontekście prawa Unii Europejskiej, wywołał bowiem w ciągu ostatnich lat rozbieżności w orzecznictwie, także w zakresie oceny, czy i w jakich warunkach wymienione przepisy mogą uzupełniać normę blankietową z art. 107 § 1 kks. Na taką możliwość wprost wskazywała zwłaszcza dominująca w ramach Sądu Najwyższego linia orzecznicza, by przywołać choćby: postanowienie SN z dnia 28 listopada 2013 r. I KZP 15/13, wyrok SN z dnia 3 grudnia 2013 r., V KK 82/13, wyrok SN z dnia 8 stycznia 2014 r., IV KK 183/13, czy postanowienie SN z dnia 20 sierpnia 2014 r. IV KK 69/14. Dla oskarżonego płynęły stąd dostatecznie czytelne sygnały, które podważały przekonanie o legalności i niekaralności takiego zachowania, jak przypisane niniejszym wyrokiem. Zatem kontynuując tego rodzaju działalność oskarżony musiał brać pod uwagę jego potencjalną sprzeczność z prawem, w tym z prawem karnym skarbowym i wiążące się z tym konsekwencje. Taki stan świadomości nie jest tożsamy z istotą kontratypów, o jakich mowa powyżej. Oskarżony, mając taką świadomość, działał nie w błędzie, tylko w realizacji uświadamianego ryzyka i konsekwencji z tym związanych – także na gruncie prawa karnoskarbowego. Taka kalkulacja wyłącza błąd w każdej jego postaci. Człowiek działający w błędzie nie zdaje sobie sprawy z możliwości pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej, oskarżony zaś taką możliwość zakładał i liczył się z nią. Tym bardziej, że w dacie czynu był już skazany za czyn z art. 107 k.k.s. w innej sprawie.
W oparciu o przepisy powołane w sentencji wyroku Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego 1000 zł opłaty za drugą instancję oraz 403,66 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym, na które złożyły się koszty uzyskania opinii biegłych psychiatrów oraz ryczałt za doręczenia. Ich uiszczenie przez oskarżonego nie będzie dla niego zbyt uciążliwe.