descriptionTreść orzeczenia

Uzasadnienie

Formularz UK 2

Sygnatura akt

Sygn. akt IV Ka 445/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1.CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.1.Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 22 kwietnia 2025 roku w sprawie sygn. akt II K 170/24.

0.1.Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońcy oskarżonego

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.1.Granice zaskarżenia

0.0.1.Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☒ w części

☒co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.0.1.Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

0.1.Wnioski

☐Uchylenie

☒Zmiana

1.Ustalenie faktów w związku z dowodami

przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.1.2.1. Ustalenie faktów

0.0.1.2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.0.1.2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.1.2.2. Ocena dowodów

0.0.1.2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

-------------------------------------------------------------------------------Dokumenty sporządzone przez uprawnione do tego organy w przepisanej przez prawo formie, nie były kwestionowane, a ich treść nie budzi zastrzeżeń co do ich wiarygodności i rzetelności zawartych w nich treści.

0.0.1.2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

1.STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Zarzuty zawarte w apelacji obrońcy oskarżonego P. P., na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. oraz art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. Obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności:

• zeznań pokrzywdzonej B. P. i uznanie ich w całości za wiarygodne, w sytuacji gdy z wyjaśnień oskarżonego P. P. wynika, że w/w oskarżony nie dopuszczał się przemocy względem w/w pokrzywdzonej, zaś zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa złożone przez w/w pokrzywdzoną podyktowane było li tylko rewanżem za wcześniejsze złożenie przez oskarżonego P. P. zawiadomienia wskazującego brata B. P., tj. V. T. jako sprawcę uszkodzenia ciała oskarżonego, co więcej wyjaśnienia oskarżonego w połączeniu z zeznaniami świadków Z. P., S. P. oraz V. B. świadczą o tym, że kłótnie pomiędzy małżonkami były wzajemne;

• wyjaśnień oskarżonego P. P. i bezzasadne odmówienie im waloru wiarygodności w zakresie w jakim w/w wskazywał, że nie dopuścił się przestępstwa znęcania się na szkodę pokrzywdzonej B. P., w sytuacji gdy zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy, w postaci przede wszystkim wyjaśnień samego oskarżonego, jak również zeznań świadka Z. P., wskazuje na brak podstaw do przypisania w/w oskarżonemu sprawstwa przestępstwa stypizowanego w art. 207 § 1 k.k., w tym między innymi wobec wzajemności kłótni pomiędzy oskarżonym a pokrzywdzoną;

• zeznań świadka B. S. i uznanie ich za wiarygodne w zakresie, w którym w/w podawała, że była świadkiem zniewag wypowiadanych przez oskarżonego wobec pokrzywdzonej, jak również że widziała siniaki na rękach pokrzywdzonej spowodowane szarpaniem przez oskarżonego, w sytuacji gdy z wyjaśnień oskarżonego, ale też częściowo zeznań samej B. S., wynika, że w trakcie spotkań w/w świadka z B. P. w domu położonym w miejscowości S. oskarżony opuszczał miejsce zamieszkania lub już wcześniej był tam nieobecny, a nadto B. S. jako była żona brata oskarżonego - osoba silnie skonfliktowana z rodziną P., zainteresowana jest w złożeniu depozycji jak najbardziej obciążających oskarżonego P. P.;

• zeznań świadków Z. T. i V. T. i uznanie ich za wiarygodne, w sytuacji gdy oskarżony P. P. zaprzeczył, by dopuszczał się przemocy względem pokrzywdzonej B. P., mając równocześnie na uwadze, że zeznania V. T. nie zasługują na walor wiarygodności wobec silnego konfliktu istniejącego pomiędzy w/w a oskarżonym P. P. w związku z toczącym się postępowaniem karnym, w którym w/w świadek oskarżony jest o popełnienie przestępstwa uszkodzenia ciała P. P..

2. Obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., poprzez pominięcie w analizie zebranego materiału dowodowego:

• treści opinii biegłego psychologa V. J. dotyczącej pokrzywdzonej B. P., w zakresie, w którym odnosi się do wiarygodności psychologicznej w/w pokrzywdzonej i wskazuje, że:

• pokrzywdzona może dysponować zniekształconą percepcją własnej sytuacji, może być powodowana gniewem i złością;

• u pokrzywdzonej widoczne jest zaleganie afektu;

• zeznania pokrzywdzonej są względnie przejrzyste;

• istnieją niespójności w zeznaniach pokrzywdzonej, np. w zakresie motywów złożenia przez nią zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez oskarżonego;

• zeznań świadka S. P. w zakresie, w którym w/w wskazywał, że słyszał jak pokrzywdzona B. P. wulgarnie odnosiła się do oskarżonego P. P., krzyczała na oskarżonego w trakcie kłótni, jak również że kłótnie pomiędzy w/w dotyczyły pieniędzy;

• zeznań świadka Z. P., który wskazywał, że pomiędzy oskarżonym P. P. a pokrzywdzoną B. P. dochodziło jedynie do wzajemnych kłótni „jak to w małżeństwie”, nie zaś do znęcania się przez w/w oskarżonego;

• zeznań funkcjonariusza Policji V. B., który podawał, że oskarżony P. P. w trakcie interwencji nigdy nie był agresywny wobec pokrzywdzonej B. P. i nigdy nie kierował w jej stronę gróźb, natomiast „strony miały pretensje do siebie o wszystko”, co wskazuje na wzajemność kłótni oraz nieporozumień pomiędzy oskarżonym a pokrzywdzoną.

a nadto:

3. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia i mający wpływ na jego treść, a polegający na błędnym uznaniu, że oskarżony P. P. dopuścił się przestępstwa znęcania się na szkodę pokrzywdzonej B. P., w sytuacji gdy na podstawie zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego, tj. przede wszystkim wyjaśnień w/w oskarżonego, należało uznać, że oskarżony nie podejmował względem pokrzywdzonej tego typu bezprawnych zachowań, a w konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia kwalifikacji z art. 207 § 1 k.k.

niezależnie od powyższego:

4. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia i mający wpływ na jego treść, a polegający na błędnym uznaniu, że oskarżony P. P. dopuścił się przestępstwa znęcania się na szkodę pokrzywdzonej B. P., w sytuacji gdy zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy, w szczególności wyjaśnienia w/w oskarżonego, a nadto zeznania świadków Z. P., S. P. oraz V. B., wskazuje na wzajemność zachowań w relacjach oskarżonego i pokrzywdzonej, a co za tym idzie niemożność przyjęcia kwalifikacji z art. 207 § 1 k.k.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja obrońcy oskarżonego nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasadnicza część zarzutów apelacyjnych obrońcy sprowadzała się do zakwestionowania dokonanej przez Sąd Rejonowy oceny dowodów, w szczególności zeznań pokrzywdzonej B. P., zeznań świadków wspierających jej relację oraz częściowego odmówienia wiary wyjaśnieniom oskarżonego P. P.. Zarzuty te, mimo ich rozbudowanego ujęcia, mają w istocie charakter polemiczny. Obrońca przeciwstawia bowiem ustaleniom sądu meriti własną, korzystną dla oskarżonego interpretację materiału dowodowego, eksponując te fragmenty zeznań, które wskazywały na konflikt małżeński, wzajemne pretensje i kłótnie, a pomijając całokształt materiału dowodowego, z którego wynikał utrwalony, wieloletni schemat zachowań oskarżonego wobec żony, wykraczający poza zwykłe nieporozumienia rodzinne.

Sąd Rejonowy nie naruszył art. 7 k.p.k. Ocena dowodów mieściła się w granicach swobodnej, a nie dowolnej oceny dowodów. Została dokonana przy uwzględnieniu zasad logiki, doświadczenia życiowego oraz całokształtu materiału ujawnionego na rozprawie. Trafnie za podstawowy dowód przyjęto zeznania B. P.. Pokrzywdzona konsekwentnie opisywała wieloletnie zachowania oskarżonego polegające na wszczynaniu awantur po alkoholu, wyzywaniu jej słowami wulgarnymi i obelżywymi, posądzaniu o zdrady, zakłócaniu spoczynku nocnego, szarpaniu, popychaniu, niszczeniu mienia domowego oraz kierowaniu gróźb. Sąd Rejonowy miał świadomość, że relacja pokrzywdzonej nie była całkowicie wolna od drobnych rozbieżności, jednak prawidłowo uznał, że nie dotyczyły one istoty sprawy. Przy zdarzeniach rozciągniętych na przestrzeni kilku lat naturalne jest, że osoba pokrzywdzona nie odtwarza każdego incydentu z matematyczną precyzją, zwłaszcza gdy zdarzenia miały charakter powtarzalny, emocjonalny i rodzinny. Takie nieścisłości nie dyskwalifikują zeznań, jeżeli zasadniczy ich trzon pozostaje stabilny i znajduje potwierdzenie w innych dowodach.

Nie jest trafny zarzut obrońcy, że zawiadomienie o przestępstwie było wyłącznie rewanżem za wcześniejsze zawiadomienie dotyczące brata pokrzywdzonej V. T.. Okoliczność istnienia konfliktu rodzinnego mogła i powinna była zostać uwzględniona przy ocenie wiarygodności pokrzywdzonej, jednak sama w sobie nie prowadzi do wniosku, że jej zeznania są fałszywe. Sąd Rejonowy prawidłowo badał, czy relacja B. P. znajduje potwierdzenie w innych dowodach, i trafnie ustalił, że tak właśnie było. Zeznania pokrzywdzonej korespondowały z zeznaniami synów S. P. i V. P., zeznaniami osób z najbliższego otoczenia Z. T. i B. S. oraz dokumentacją dotyczącą interwencji policyjnych. Nie była to zatem relacja odosobniona, oderwana od pozostałego materiału dowodowego, lecz wypowiedź znajdująca potwierdzenie w szeregu okoliczności zewnętrznych.

Nie można również podzielić stanowiska obrońcy, że skoro podczas interwencji policyjnych oskarżony zachowywał się spokojnie, nie był zatrzymywany, a funkcjonariusze nie byli bezpośrednimi świadkami agresji wobec pokrzywdzonej, to wyklucza to przypisanie mu czynu z art. 207 § 1 k.k. Przestępstwo znęcania się w realiach rodzinnych najczęściej nie odbywa się w obecności funkcjonariuszy Policji. Przyjazd patrolu często powoduje czasowe wyciszenie sprawcy, opuszczenie przez niego miejsca zamieszkania albo zmianę zachowania na potrzeby interwencji. Istotne jest nie to, czy funkcjonariusze zastali oskarżonego w momencie eskalacji agresji, lecz to, z jakich powodów byli wzywani i jaki obraz relacji rodzinnych wynikał z całokształtu dowodów. W tej sprawie interwencje nie były zdarzeniami przypadkowymi, lecz wpisywały się w szerszy obraz wieloletnich awantur wywoływanych przez oskarżonego pod wpływem alkoholu.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 410 k.p.k. Sąd Rejonowy nie pominął dowodów korzystnych dla oskarżonego. Uwzględnił wyjaśnienia oskarżonego, zeznania funkcjonariuszy Policji, zeznania Z. P., S. P. oraz opinię psychologiczną, tyle że nadał im znaczenie odmienne od oczekiwanego przez obronę. Przepis art. 410 k.p.k. nie oznacza obowiązku czynienia ustaleń zgodnych z każdym fragmentem materiału dowodowego, lecz obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na całokształcie okoliczności ujawnionych na rozprawie. Sąd Rejonowy temu wymogowi sprostał. To, że obrońca eksponuje inne fragmenty dowodów, nie oznacza jeszcze, że sąd meriti dowody te pominął.

Zarzut dotyczący opinii psychologicznej również nie zasługuje na akceptację. Obrona wybiórczo przywołuje te fragmenty opinii, które wskazywały na możliwość zniekształconej percepcji, zaleganie afektu czy przeżywanie gniewu i złości, pomijając zasadniczą konkluzję opinii, zgodnie z którą pokrzywdzona jest osobą sprawną intelektualnie, zdolną do relacjonowania zgodnie z faktami, bez tendencji do konfabulacji i fantazjowania, bez gotowości do nadmiernego obarczania winą oskarżonego, a w jej funkcjonowaniu widoczne są znamiona doświadczonej przemocy. Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił tę opinię jako wzmacniającą wiarygodność pokrzywdzonej. Wskazywane przez obronę elementy opinii nie przekreślają jej wartości dowodowej, lecz pokazują psychologiczne następstwa funkcjonowania pokrzywdzonej w relacji obciążonej przemocą, konfliktem i uzależnieniem oskarżonego od alkoholu.

Nie jest również przekonujący argument, że skoro pomiędzy małżonkami dochodziło do wzajemnych kłótni, to wykluczone było przyjęcie znęcania. Sam fakt, że pokrzywdzona także krzyczała, odpowiadała emocjonalnie, miała pretensje do oskarżonego lub używała wulgaryzmów, nie eliminuje odpowiedzialności sprawcy za znęcanie się, jeżeli całokształt zachowań wskazuje na przewagę jednej strony, powtarzalność działań przemocowych i zadawanie drugiej osobie cierpień psychicznych lub fizycznych. Art. 207 § 1 k.k. nie znajduje zastosowania wyłącznie w relacjach, w których osoba pokrzywdzona pozostaje całkowicie bierna. Reakcje obronne, emocjonalne, a nawet impulsywne zachowania osoby doświadczającej wieloletniej przemocy nie mogą być automatycznie utożsamiane z równorzędnym konfliktem małżeńskim.

W realiach sprawy Sąd Rejonowy trafnie odróżnił konflikt małżeński od znęcania się. Ustalono nie tylko istnienie kłótni, lecz także systematyczne nadużywanie alkoholu przez oskarżonego, wszczynanie awantur, kierowanie pod adresem żony słów wulgarnych i poniżających, posądzanie jej o zdrady, zakłócanie jej spokoju także nocą, szarpanie, popychanie, powodowanie zasinień, niszczenie sprzętów domowych oraz kierowanie gróźb, w tym groźby zabicia i zakopania w rowie. Tego rodzaju zachowania, oceniane łącznie i w perspektywie kilkuletniego okresu, nie stanowią zwykłych nieporozumień małżeńskich, ale realizują znamiona psychicznego i fizycznego znęcania się.

Nie podważa ustaleń Sądu Rejonowego argument, że brak jest dokumentacji fotograficznej, obdukcji lub zgłoszeń dotyczących obrażeń. Przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. nie wymaga powstania obrażeń ciała udokumentowanych medycznie. Znęcanie może mieć charakter przede wszystkim psychiczny, a przemoc fizyczna w postaci szarpania i popychania nie zawsze skutkuje obrażeniami wymagającymi interwencji lekarskiej. Brak obdukcji nie oznacza więc braku przemocy, zwłaszcza gdy relacja pokrzywdzonej co do szarpania i popychania znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadka, który widział siniaki na jej rękach.

Odnosząc się do zeznań B. S., Z. T. i V. T., wskazać należy, że Sąd Rejonowy miał podstawy, aby obdarzyć je wiarą w zakresie, w jakim potwierdzały negatywne zachowania oskarżonego wobec pokrzywdzonej. Ewentualne konflikty rodzinne nie powodują automatycznie niewiarygodności świadków. Mogą one nakazywać ostrożność w ocenie depozycji, ale nie zwalniają sądu od ich zestawienia z pozostałymi dowodami. Sąd Rejonowy nie oparł wyroku wyłącznie na zeznaniach tych świadków. Ich relacje miały charakter wspierający wobec zeznań pokrzywdzonej i korespondowały z relacjami innych osób oraz z obiektywnym faktem licznych interwencji policyjnych.

W konsekwencji niezasadne były zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych. Błąd taki zachodziłby jedynie wówczas, gdyby sąd pierwszej instancji wyprowadził wnioski sprzeczne z zasadami logiki, doświadczenia życiowego albo pominął istotne dowody. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła. Ustalenia Sądu Rejonowego mają należyte oparcie w materiale dowodowym, a apelacja obrońcy nie wykazała, aby wersja przyjęta przez sąd meriti była niemożliwa, nielogiczna albo dowolna. Obrona przedstawiła jedynie alternatywną ocenę dowodów, opartą przede wszystkim na wyjaśnieniach oskarżonego i wybranych fragmentach zeznań świadków, co nie jest wystarczające do skutecznego podważenia wyroku.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że przypisanie oskarżonemu czynu z art. 207 § 1 k.k. na szkodę B. P. było prawidłowe. Zachowania oskarżonego, oceniane całościowo, cechowały się powtarzalnością, długotrwałością, przewagą nad pokrzywdzoną i zadawaniem jej cierpień psychicznych oraz fizycznych. Nie sposób zatem przyjąć, że były to wyłącznie zwykłe kłótnie małżeńskie. Apelacja obrońcy, jako bezzasadna, nie mogła doprowadzić do uniewinnienia oskarżonego.

Wniosek

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego P. P..

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Wniosek niezasadny z przyczyn wskazanych szczegółowo powyżej.Wniosek niezasadny z powodów wskazanych powyżej.

Lp.

Zarzut

3.2

Zarzuty zawarte w apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego S. P., na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. oraz 438 punkt 1, 2 i 3 k.p.k. wyrokowi zarzucono:

1. obrazę przepisów prawa materialnego:

art. 207 § 1 k.k. – poprzez uznanie, że zachowanie Oskarżonego polegające na negatywnych zachowaniach skierowanych wobec Oskarżyciela posiłkowego, wówczas małoletniego, takich jak szturchanie po pijanemu i na trzeźwo, wyzywanie od „nieuka, głąba, osła”, gdy syn miał złe wyniki w nauce oraz uderzenie ręką w potylicę z powodu złych wyników w nauce, wydaje się wypełniać znamiona czynu zabronionego, o którym mowa w przepisie, zwłaszcza że Oskarżyciel posiłkowy był wówczas osobą zależną od sprawcy, albowiem podlegał jego władzy rodzicielskiej,

2. obrazę przepisów prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. i 410 k.p.k. poprzez nieprawidłową ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie uwzględniała zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a polegające na:

• bezpodstawnym uznaniu, że zachowania Oskarżonego względem Oskarżyciela posiłkowego ograniczały się jedynie do przyjętych powszechnie metod karcenia, w sytuacji, w której poniżanie syna, umniejszanie jego wartości, przybierające zewnętrzny wyraz zarówno słowny, jak i fizyczny, winno zostać uznane jako przekraczające granice karcenia rodzica wobec małoletniego dziecka, zwłaszcza, że zachowania te miały w większości miejsce, gdy Oskarżony pozostawał pod wpływem alkoholu, co u małoletniego wówczas Oskarżyciela wywierało podwójną obawę, albowiem ojciec po alkoholu zachowywał się agresywnie, a Oskarżony wykorzystywał przewagę bycia rodzicem, a tym samym zależności Oskarżyciela posiłkowego od niego, jako rodzica.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego S. P. również nie zasługiwała na uwzględnienie.

Skarżąca zakwestionowała rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w części, w jakiej z opisu czynu wyeliminowano zachowania dotyczące małoletniego syna oskarżonego, S. P.. W apelacji podniesiono, że szturchanie syna, wyzywanie go od „nieuka, głąba, osła”, krytykowanie z powodu wyników w nauce oraz jednorazowe uderzenie ręką w potylicę powinny zostać uznane za realizujące znamiona art. 207 § 1 k.k., zwłaszcza z uwagi na zależność dziecka od ojca i wykonywanie przez oskarżonego władzy rodzicielskiej.

Sąd Okręgowy podziela ocenę Sądu Rejonowego, że opisane zachowania oskarżonego wobec syna były niewłaściwe, naganne wychowawczo i przekraczały standard prawidłowej relacji rodzicielskiej, jednak nie osiągnęły progu koniecznego do przypisania przestępstwa znęcania się z art. 207 § 1 k.k. Nie każde nieprawidłowe, surowe, krzywdzące czy nawet incydentalnie przemocowe zachowanie rodzica wobec dziecka stanowi znęcanie się w rozumieniu prawa karnego. Dla odpowiedzialności z art. 207 § 1 k.k. konieczne jest ustalenie zachowań cechujących się intensywnością, powtarzalnością, uporczywością lub szczególnym natężeniem, a także wykazanie zamiaru znęcania się, co do zasady zamiaru bezpośredniego.

Sąd Rejonowy nie zakwestionował wiarygodności S. P.. Przeciwnie, uznał jego zeznania za wiarygodne. Trafnie jednak odróżnił wiarygodność relacji od jej oceny prawnej. Z faktu, że świadek prawdziwie opisał negatywne zachowania ojca, nie wynika jeszcze automatycznie, że zachowania te wypełniły znamiona czynu z art. 207 § 1 k.k. Sąd karny obowiązany jest bowiem nie tylko ustalić, co się wydarzyło, lecz także ocenić, czy ustalone zachowania osiągnęły poziom społecznej szkodliwości i kwalifikowanego natężenia wymagany dla przestępstwa znęcania.

Z zeznań S. P. wynikało, że ojciec szturchał go po pijanemu i na trzeźwo, przezywał go określeniami „nieuk”, „głąb”, „osioł”, gdy miał złe wyniki w nauce, oraz raz, czego świadek był pewien, uderzył go ręką w potylicę. Zachowania te były naganne i nie mogą być aprobowane jako prawidłowa metoda wychowawcza. Nie tworzą jednak, w świetle całokształtu ustaleń Sądu Rejonowego, takiego ciągu działań, który pozwalałby przypisać oskarżonemu zamiar znęcania się nad synem. Sąd Rejonowy prawidłowo podkreślił, że negatywne zachowania wobec S. miały charakter rzadki, nie zostały wykazane jako systematyczne i nie stanowiły dominującego, trwałego sposobu traktowania dziecka.

Nie można pominąć, że sama B. P. zeznała, iż nie dochodziło do fizycznego znęcania się oskarżonego nad dziećmi. Także z zeznań V. T. wynikało, że oskarżony nie znęcał się nad synami. Funkcjonariusz Policji V. B. wskazywał natomiast, że w czasie interwencji nie zgłaszano znęcania się nad dziećmi. Materiał dowodowy dawał zatem podstawę do ustalenia, że dzieci były świadkami awantur między rodzicami i niewątpliwie przeżywały tę sytuację, jednak nie pozwalał na bezpieczne przypisanie oskarżonemu odrębnego czynu znęcania się nad S. P..

Szczególnego podkreślenia wymaga różnica pomiędzy krzywdą dziecka wynikającą z życia w domu dotkniętym przemocą wobec matki a bezpośrednim znęcaniem się nad dzieckiem jako pokrzywdzonym czynem z art. 207 § 1 k.k. S. P. niewątpliwie funkcjonował w trudnej sytuacji rodzinnej. Był świadkiem awantur, napięć i zachowań oskarżonego wobec matki. Mogło to powodować u niego lęk, wycofanie, niepewność i poczucie zagrożenia. Te okoliczności są istotne dla oceny społecznej szkodliwości czynu popełnionego na szkodę B. P. oraz dla oceny postawy oskarżonego jako ojca, jednak nie są wystarczające do przyjęcia, że oskarżony działał intencjonalnie w celu wyrządzenia synowi cierpienia psychicznego i fizycznego, a nadto, aby godził się na spowodowanie u S. P. dolegliwych dla niego przykrości i tym samym nie sposób przyjąć, jakoby oskarżony bezpośrednio znęcał się nad synem w rozumieniu art. 207 § 1 k.k.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut obrazy prawa materialnego. W istocie skarżąca nie kwestionuje samej wykładni art. 207 § 1 k.k., lecz ocenę, że ustalone zachowania nie wypełniły znamion tego przepisu. Taki zarzut ma charakter mieszany, częściowo procesowy, częściowo dotyczący subsumcji, ale niezależnie od jego kwalifikacji nie jest trafny. Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął, że samo istnienie zależności dziecka od rodzica nie wystarcza do przypisania znęcania. Zależność jest jednym z elementów chronionej relacji, lecz konieczne jest jeszcze wykazanie zachowań o odpowiednim natężeniu i zamiaru sprawcy.

Nietrafny był również zarzut naruszenia art. 4, art. 7 i art. 410 k.p.k. Sąd Rejonowy nie zbagatelizował relacji S. P.. Przeciwnie, przytoczył jego zeznania i uznał je za wiarygodne, ale dokonał ich oceny w kontekście całego materiału dowodowego. Nie sposób uznać za dowolne stanowiska, że jednorazowe pewne uderzenie w potylicę, rzadkie szturchanie oraz obraźliwe określenia związane z wynikami w nauce, choć bezprawne wychowawczo i moralnie naganne, nie wystarczyły do przypisania przestępstwa znęcania się, zwłaszcza wobec braku dowodów na systematyczność, szczególne natężenie i celowe zadawanie dziecku cierpień.

Sąd Okręgowy dostrzega argument apelacji, że zachowania rodzica wobec dziecka należy oceniać z uwzględnieniem szczególnej wrażliwości małoletniego, jego zależności od sprawcy oraz przewagi wynikającej z władzy rodzicielskiej. Te okoliczności nie mogą jednak zastąpić ustawowych znamion czynu zabronionego. Prawo karne wymaga ustalenia nie tylko naganności zachowania, ale także jego kwalifikowanego charakteru. W tej sprawie ustalone zachowania wobec S. P. nie tworzyły obrazu znęcania psychicznego i fizycznego w rozumieniu art. 207 § 1 k.k., lecz obraz niewłaściwych, okresowych i nagannych zachowań rodzicielskich, które nie osiągnęły progu odpowiedzialności karnej za znęcanie.

W konsekwencji Sąd Rejonowy prawidłowo wyeliminował z opisu czynu fragment dotyczący znęcania się nad S. P.. Ocena ta była wyważona, ponieważ sąd nie zanegował krzywdy dziecka ani niewłaściwości zachowania oskarżonego, lecz trafnie uznał, że materiał dowodowy nie pozwala na przypisanie oskarżonemu odpowiedzialności karnej za czyn z art. 207 § 1 k.k. popełniony bezpośrednio na szkodę syna.

Wniosek

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie oskarżonego za winnego zarzucanego mu czynu wobec syna, przy czym wysokość kary pozostawiono do uznania sądu.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Wniosek niezasadny z przyczyn wskazanych szczegółowo powyżej.Wniosek niezasadny z powodów wskazanych powyżej.

1.OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

1.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.1.Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Utrzymanie w mocy w całości zaskarżonego wyroku.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Kontrola instancyjna nie wykazała bowiem takich uchybień, które mogłyby prowadzić do zmiany lub uchylenia zaskarżonego wyroku. Sąd Rejonowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, dokonał zgodnej z art. 7 k.p.k. oceny zgromadzonych dowodów, poczynił trafne ustalenia faktyczne, a następnie właściwie zakwalifikował przypisany oskarżonemu czyn. Wymierzona kara, wraz z orzeczonymi środkami probacyjnymi, jest adekwatna do stopnia winy, społecznej szkodliwości czynu oraz celów zapobiegawczych i wychowawczych.

Reasumując stwierdzić należy prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji w zakresie ustalenia sprawstwa oskarżonego, kwestii jego winy i kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu, a także orzeczonej kary.

Sąd Okręgowy, nie dopatrując się również uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu, określonych w art. 439 k.p.k. i art. 440 k.p.k., zaskarżony wyrok wobec oskarżonego utrzymał w mocy.

0.1.Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

0.1.Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.0.1.Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

0.0.1.Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

0.1.Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

1.Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

2.-4.

Zgodnie z treścią art. 636 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 633 k.p.k. i art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 1983 r., Nr 49 poz. 223 ze zm.) w związku z nieuwzględnieniem środków odwoławczych wniesionych przez obrońcę oskarżonego i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, Sąd Odwoławczy:

- zasądził od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnego Z. V. kwotę 1033,20 tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżycielowi posiłkowemu S. P. z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

- zasądził od oskarżonego P. P. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 120 złotych opłaty za postępowanie odwoławcze oraz zwolnił go od wydatków poniesionych przez Skarb Państwa w postępowaniu odwoławczym;

- zwolnił oskarżyciela posiłkowego S. P. od opłaty za drugą instancję oraz wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym.

1.PODPIS

0.1.Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 22 kwietnia 2025 roku w sprawie sygn. akt II K 170/24.

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☐Uchylenie

☒Zmiana

1.1. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 22 kwietnia 2025 roku w sprawie sygn. akt II K 170/24.

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐na korzyść

☒ na niekorzyść

☐w całości

☒ w części

☒co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☐Uchylenie

☒Zmiana