Treść orzeczenia
Uzasadnienie
Formularz UK 2
Sygnatura akt
Sygn. akt IV Ka 125/26
Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
1. CZĘŚĆ WSTĘPNA
1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
Wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 18 listopada 2025 roku w sprawie II K 96/25.
1.2. Podmiot wnoszący apelację
☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ oskarżyciel posiłkowy
☐ oskarżyciel prywatny
☒ obrońca
☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ inny
1.3. Granice zaskarżenia
1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☒ na korzyść
☐ na niekorzyść
☒ w całości
☐ w części
☒co do winy
☒co do kary
☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.1.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐brak zarzutów
1.4. Wnioski
☒uchylenie
☒zmiana
2. Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
1.5. Ustalenie faktów
1.1.3. Fakty uznane za udowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
2.1.1.1.
1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
2.1.2.1.
1.6. Ocena dowodów
1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów
Lp. faktu z pkt 2.1.1
Dowód
Zwięźle o powodach uznania dowodu
1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
Dowód
Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
Lp.
Zarzut
3.1.
Obraza przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 7 KPK, art. 5 § 2 KPK i art. 424 § 1 pkt 1 KPk poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci zeznań Ś. X. sprowadzającą się do dania wiary zeznaniom pokrzywdzonej co do czasookresu zarzutu stawianego oskarżonemu, w sytuacji, kiedy brak jest jakichkolwiek dowodów na zachowanie przestępne oskarżonego w okresie od czerwca 2024 r. do kwietnia 2025 r,, co w sposób obiektywny prowadzi do wniosku, że zeznania pokrzywdzonej zostały ocenione przez Sąd Rejonowy w sposób dowolny czyli wbrew dyrektywie wynikającej z art. 7 KPK, co w konsekwencji doprowadziło do skazania oskarżonego za zarzucany czyn.
Obraza przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 7 KPK i art. 424 § 1 pkt 1 KPK poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę rzeczowego materiału dowodowego w tym przede wszystkim w postaci nagrań na płycie CD zawierającej 4 pliki, co skutkowało błędnym przyjęciem sprawstwa oskarżonego co do zarzucanego czynu.
Obraza przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść orzeczenia a mianowicie art. 413 § 2 pkt 1 KPK poprzez zaniechane ustalenia miejsca popełnienia przestępstwa co skutkowało rozpoznaniem sprawy, przez sąd niewłaściwy miejscowo, a także ogólnikowe przyjęcie czasookresu czynu.
Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia i mający wpływ na jego treść, a polegający na przyjęciu sprawstwa oskarżonego F. Ł. (1) w popełnieniu zarzucanego czynu, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy brak jest faktów i dowodów na działanie przestępne oskarżonego w okresie od kwietnia 2024 r. do kwietnia 2025 r;
Rażąca niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonego F. Ł. (1) kary grzywny oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
Zarzuty te zostaną rozważone i ocenione łącznie.
Analizując całokształt zebranych w sprawie dowodów należy uznać, że sąd rejonowy zebrał je w sposób wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia i nalżycie ocenił, co pozwoliło mu na wyprowadzenie prawidłowych ustaleń faktycznych co do sprawstwa oskarżonej. Sąd ten ustosunkował się do istotnych dowodów w sprawie, i stanowisku swemu dał wyraz w zasługującym na aprobatę uzasadnieniu. Dlatego też podzielając ocenę dowodów zaprezentowaną przez sąd merytoryczny, sąd okręgowy nie widzi zasadniczych powodów, aby powtarzać okoliczności wyprowadzone w motywach zaskarżonego wyroku, co wiązałoby się z cytowaniem ich obszernych fragmentów. Poczynione przez sąd ustalenia faktyczne znajdują bowiem odpowiednie oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, który został poddany analizie oraz ocenie, respektującej wymogi art. 4 KPK, art. 5 KPK, art. 7 KPK, art. 410 KPk. Konfrontując ustalenia faktyczne z przeprowadzonymi na rozprawie głównej dowodami trzeba stwierdzić, iż dokonana przez sąd rejonowy rekonstrukcja zdarzeń i okoliczności popełnienia przypisanych oskarżonemu czynów nie wykazuje błędu i jest zgodna z przeprowadzonymi dowodami, którym sąd ten dał wiarę i się na nich oparł.
Ma rację sąd merytoryczny, że kardynalnym dowodem inicjującymi przedmiotową sprawę są zeznania pokrzywdzonej, w tym odnośnie czasu inkryminowanych czynów, którym brak powodów, aby zarzucić nieobiektywizm. W/w nie miała racjonalnych powodów, ażeby w tym zakresie bezpodstawnie obciążać właśnie oskarżonego. Nie liczba dowodów decyduje o ich wiarygodności, ale swobodna ocena materiału dowodowego, w tym nawet tylko oparta na zeznaniach jednego świadka. Przy ocenie zeznań pokrzywdzonej należy uwzględnić wewnętrzną spójność depozycji tego świadka z jednoczesnym rozważeniem, czy istnieją dowody potwierdzające, choćby pośrednio jego twierdzenia, a nadto czy jego depozycje są stanowcze i konsekwentne. Porównując relacje pokrzywdzonej oraz zestawiając je z innymi dowodami i okolicznościami ( wynikającymi z zapisów kontaktów pomiędzy stronami ), sąd rejonowy słusznie uznał, iż twierdzenia pokrzywdzonej zasługują na wiarygodność.
Zarzut rażącego naruszenia art. 7 KPK wymaga wykazania wad w sposobie dokonania oceny konkretnych dowodów, podczas gdy apelacja kwestionuje jedynie wynik oceny domagając się podzielenia oceny dokonanej przez jej autora. Przepisu art. 410 KPK nie można rozumieć w ten sposób, że każdy z przeprowadzonych dowodów ma stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Nie można czynić skutecznego zarzutu obrazy tego przepisu, w sytuacji gdy sąd uczynił podstawą swoich ustaleń wersję zdarzeń przestawioną przez świadka, pomawiającego oskarżonego, jeśli nie ma dowodu z wyjaśnień samego oskarżonego, które nie mogły stanowić podstawy owych ustaleń.
Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych jest słuszny tylko wówczas, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania, nie może on natomiast sprowadzać się do samej polemiki z ustaleniami sądu. Przy czym jest to aktualne przy zarzucie błędu o charakterze „dowolności”. Tego typu zarzut co do błędu w ustaleniach faktycznych to bowiem, jak zasadnie się wskazuje, nie sama odmienna ocena materiału dowodowego przez skarżącego, lecz wykazanie, jakich konkretnych uchybień w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuścił się sąd w dokonanej ocenie materiału dowodowego. Takich przekonujących argumentów apelacja w odniesieniu do ustaleń dotyczących sprawstwa oskarżonego nie podniosła.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku kompetentne we wszystkich elementach, zwłaszcza wskazuje jakie fakty sąd uznał za udowodnione, na jakich oparł się dowodach i dlaczego nie uznał tez przeciwnych, a nadto zawiera też wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku.
Wbrew odmiennym twierdzeniom zawartym w apelacji, mającym charakter polemiczny – nie ma podstaw, ani do skutecznego kwestionowania dokonanej przez sąd I instancji oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, ani też poczynionych na podstawie tego materiału dowodowego ustaleń faktycznych odnośnie sprawstwa oskarżonego.
Apelacja obrońcy podważa stanowisko sądu przede wszystkim z pozycji własnych subiektywnych ocen wymowy przeprowadzonych na rozprawie dowodów, przy wybiórczym i subiektywnym ujęciu ich zakresu, charakteru i treści.
Podniesione wyżej okoliczności, a także inne wskazane w motywach zaskarżonego wyroku dały jednak podstawę do poczynienia ustaleń faktycznych dotyczących sprawstwa F. Ł. (2) odnośnie popełnienia przypisanego im czynu ciągłego.
W niniejszej sprawie sąd I instancji przeprowadził przewód sądowy i wydal wyrok, nie mając dowodu z wyjaśnień oskarżonego i bez jego uczestnictwa w posiedzeniu pojednawczym i na rozprawie głównej.
Sąd okręgowy musi podkreślić, iż:
- od dnia 1 lipca 2015 r. oskarżony ma – co do zasady – prawo, a nie obowiązek wzięcia udziału w rozprawie (art. 374 § 1 KPK), to aby móc to uprawnienie zrealizować, musi zostać prawidłowo zawiadomiony o jej terminie i miejscu (art. 117 § 1 KPK), a gdy brak jest w tym zakresie dowodu, to czynności tej nie powinno się przeprowadzać (art. 117 § 2 KPK). Rozprawę pod nieobecność oskarżonego, którego udział w rozprawie nie był obowiązkowy, można prowadzić tylko wówczas, gdy został on prawidłowo, a więc w sposób zgodny z treścią przepisów zawartych w rozdziale 15 Kodeksu postępowania karnego, zawiadomiony o jej czasie i miejscu. Przewodniczący składu lub sąd mogą jednak uznać jego obecność za obowiązkową. Wyjątki od sytuacji obecności oskarżonego podczas rozprawy głównej przewidują między innymi przepisy art. 375 § 1, art. 376, 377, 390 § 1 KPK. Obecność oskarżonego na rozprawie głównej nie była obowiązkowa. F. Ł. (1) miał jednak ustanowionego obrońcę z wyboru i możliwości wypowiedzenia się bezpośrednio przed sądem. Sąd II instancji w tej kwestii musi podnieść, iż na przestrzeni całego okresu, kiedy toczyło się przedmiotowe postępowanie, oskarżony miał szansę stawić się na rozprawie celem złożenia wyjaśnień, w tym w postępowaniu odwoławczym;
- ratio legis przepisu art. 378a § 1 KPK jest zapobieżenie tamowaniu przebiegu rozprawy w związku z usprawiedliwionym niestawiennictwem oskarżonego lub obrońcy, gdy dowody są gotowe do przeprowadzenia.
Sąd I instancji uznał, że niezłożenie przez oskarżonego wyjaśnień nie może blokować rozpoznania sprawy i ten pogląd sąd odwoławczy podzielił. Jeżeli oskarżony nie stawił na żadnym terminie ( posiedzenia, rozprawy ) w postępowaniu przed sądem I instancji i nie było podstaw, aby zastosować wobec niego środki zapobiegawcze mające na celu wymuszenie jego stawiennictwa przed sądem, to iluzorycznym staje się zastosowanie wobec niego instytucji z art. 389 § 1 KPK, skoro nie złożył wyjaśnień w sprawie;
-zgodnie z przepisem art. 175 § 1 KPK oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień. Składanie wyjaśnień jest szczególną czynnością, której istota procesowa ma niejednolity, eklektyczny charakter: w tym jej wymiarze, w którym wyjaśnienia stanowią środek dowodowy ich składanie ma charakter czysto osobisty. Oskarżonego w tym zakresie w postępowaniu karnym nie może wyręczyć jego przedstawiciel procesowy (obrońca). Odmiennie przedstawia się zagadnienie dopuszczalności zastąpienia oskarżonego przez obrońcę w zakresie artykułowania stanowiska nie mającego charakteru dowodowego (prezentowanie w ramach składanych wyjaśnień stanowiska co do zagadnień prawnych, odnoszenie się do innych dowodów, czyli „niedowodowe” ustosunkowywanie się do kwestii wyłaniających się w danym postępowaniu). W tym zakresie obrońca może działać jako przedstawiciel procesowy za oskarżonego, z zastrzeżeniem jednak, że nie wyłącza to osobistego działania oskarżonego. Unormowane w art. 175 § 1 KPK uprawnienie do składania wyjaśnień (mimo że genetycznie ściśle powiązane z prawem do obrony) nie ma jednak w toku postępowania charakteru niczym nieograniczonego i nie aktualizuje się automatycznie wtedy, tylko gdy oskarżony przejawi inklinację do złożenia wyjaśnień. Taki sposób wykładni art. 175 § 1 KPK prowadziłby do jawnie nieracjonalnych rezultatów, tj. do swoistej deformacji ustawowego uprawnienia do składania wyjaśnień i jego przekształcenia w niczym nieograniczone i nieprzewidziane przez ustawę procesową prawo oskarżonego do składania depozycji w każdym momencie i w dowolnym wymiarze czasowym. Jest jasne, że przy analizie tego, czy doszło do ewentualnego naruszenia art. 175 § 1 KPK należy mieć w polu widzenia i uwzględnić w sposób należyty szereg różnorodnych parametrów procesowych, takich jak między innymi określony etap postępowania karnego, dotychczasowa postawa procesowa oskarżonego (dotychczasowe korzystanie przezeń z prawa do składania wyjaśnień), indykacja zakresu przedmiotowego ewentualnych wyjaśnień na tle konkretnego układu procesowego sprawy, charakter wyjaśnień, tj. czy są to wyjaśnienia stanowiące środek dowodowy, czy też wyjaśnienia nie stanowiące środka dowodowego itp. ( postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 19 października 2021 r. V KK 433/21, Legalis ). Uprawnienie oskarżonego do składania wyjaśnień w tej sprawie nie było niczym krępowane. Składanie wyjaśnień przez oskarżonego jest początkową czynnością przewodu sądowego na rozprawie głównej i jest prawem oskarżonego. Oskarżony nie stawiając się na rozprawę zrezygnował z tego prawa, a sąd I instancji prawidłowo uznał, że zebrane w sprawie dowody były wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Pominięcie przez sąd I instancji tej czynności procesowej w postępowaniu z oskarżenia prywatnego nie stanowiło naruszenia art. 175 § 1 KPK w zakresie przypisanych oskarżonemu czynów; jego stanowisko w tym zakresie jest oczywiste i sprowadza się do zanegowania sprawstwa. Zostało ono wyrażone w toku sprawy przez obrońcę. Skarżący nie wskazał w swym wniosku apelacyjnym potrzeby złożenia przez oskarżonego „wyjaśnień”. Nie było w takiej sytuacji przeciwwskazań do przyjęcia, że oskarżony mógł złożyć w postępowaniu odwoławczym wyjaśnienia na piśmie (do czego upoważnia brzmienie przepisu art. 453 § 2 KPK). Dlatego sąd okręgowy podzieli pogląd zawarty Komentarzu KPK pod. red. Dariusza Świeckiego, iż artykuł 374 § 1 KPK pozwala także na rozpoznanie sprawy w sprawach z oskarżenia prywatnego w wypadku niestawiennictwa oskarżonego, który wcześniej nie został przesłuchany, a więc brak jest jego wyjaśnień. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo oznacza, że oskarżony w postępowaniu z oskarżenia prywatnego rezygnuje z prawa do obrony w znaczeniu materialnym, a tym samym nie korzysta z prawa do złożenia wyjaśnień. W tym postępowaniu sąd może wydać wyrok bez odebrania wyjaśnień od oskarżonego (komentarz do art. 374 KPK pod red. Dariusza Świeckiego, Tom I, LEX/el. 2024).
Jednym z uprawnień oskarżonego składającym się na całokształt jego prawa do obrony jest właśnie prawo do milczenia. Nie oznacza to jednak, że sposób takiej, a nie innej obrony, pozostaje bez wpływu na intelektualny proces myślowy, jakim jest ocena dowodów. Wszak wiarygodność zeznań świadków lub wyjaśnień oskarżonych wartościuje się również w oparciu o ulotne aspekty psychologiczne składanych w sposób bezpośredni relacji. Wrażenia, jakie organ procesowy odniesie z reakcji behawioralnych przesłuchiwanych osób stanowią bez wątpienia naturalną i cenną wiedzę, wykorzystywaną przy kształtowaniu przekonania o wiarygodności dowodów i wpływają na ostateczną ocenę w zakresie prawidłowości rozumowania, zgodnego ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, o czym traktuje przepis art. 7 KPK. O ile milczenie oskarżonego nie jest żadnym dowodem, o tyle może ono mieć wpływ na ukształtowanie sędziowskiej oceny co do wiarygodności dowodów lub poszlak już istniejących w sprawie. Prawo oskarżonego do milczenia jest powszechnie akceptowalną we współczesnych systemach prawnych regułą ustanowioną ze względów humanitarnych, ale nie może być to równoznaczne ze stwierdzeniem, że realizacja tego prawa uniemożliwia sędziemu dokonanie wewnętrznej oceny przyczyn określonej postawy procesowej podsądnego w kontekście wszystkich zgromadzonych dowodów ( por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku - II Wydział Karny z dnia 20 grudnia 2011 r. II AKa 238/11, Legalis ).
Konkludując: oskarżony ma prawo do odmowy wyjaśnień, odmawiając nie przedstawiał okoliczności sprawy. Stosując taki sposób obrony może jednak też pozbawić się dowodu dla siebie korzystnego. Z drugiej strony nie on dostarczył w ten sposób materiału pozwalającego na weryfikację jego twierdzeń. Nie składając wyjaśnień ryzykuje, iż nie będzie przeciwwagi dla dowodów go obciążających ( w postaci zeznań pokrzywdzonej i złożonych przez nią zapisów wzajemnej korespondencji, które w sprawie nie zostały dowodowo zakwestionowane )
Zgodnie z art. 6 § 2 KK miejscem popełnienia czynu zabronionego jest miejsce, w którym sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był obowiązany albo gdzie skutek stanowiący znamię czynu zabronionego nastąpił lub według zamiaru sprawcy miał nastąpić.
Miejsce popełnienia czynu zabronionego zostało określone w Kodeksie karnym bardzo szeroko, co powoduje znaczne rozszerzenie zasady terytorialności wyrażonej w art. 5 KK. Wystarczy bowiem, aby jeden z elementów wskazanych w tym przepisie, np. działanie sprawcy na terytorium RP lub potencjalne planowanie wystąpienia skutku czynu zabronionego na terytorium RP, był spełniony, aby można było zastosować ustawę karną polską. Tak też wyr. SA w Łodzi z 24.1.2001 r. (II AKa 240/01, KZS 2004, Nr 8, poz. 83) uznający, iż przyjęcie zasady "wielomiejscowości" rozszerza znacznie polską jurysdykcję w oparciu o zasadę terytorialności.
W świetle wykładni znamienia czynności sprawczej znieważania (zob. powyżej) należy jednak uznać, że zarówno podstawowy, jak i kwalifikowany typ przestępstwa zniewagi mają charakter formalny (bezskutkowy).
Jeżeli przestępstwo internetowe jest przestępstwem (formalnym) bezskutkowym, wówczas miejscem jego popełnienia jest miejsce zachowania sprawcy (działania lub zaniechania). Zdaniem A. Zolla (w: W. Wróbel, A. Zoll, KK. Komentarz. Część ogólna, t. 1, cz. 1, 2016, s. 131): "Z punktu widzenia miejsca popełnienia przestępstwa nie ma wątpliwości, że przestępstwo popełnione za pomocą Internetu odbieranego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest popełnione na tym terytorium niezależnie od tego, gdzie znajduje się serwer, za pomocą którego dochodzi do transmisji". Jednocześnie, co ważne wskazania, błędne ustalenie miejsca popełnienia czynu zabronionego w ramach popełnienia tego czynu na terytorium Polski nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Tak orzekł SO w Poznaniu w wyr. z 27.2.2019 r. (IV Ka 1165/18, Legalis) w sprawie dotyczącej przestępstwa stalkingu i miejsca popełnienia tego czynu za pośrednictwem wpisów na forach internetowych wskazując, że: "Tylko źle ustalona właściwość rzeczowa sądu może stanowić bezwzględną przyczynę odwoławczą - art. 439 § 1 pkt 4 KPK, natomiast nieprawidłowo ustalona właściwość miejscowa nie rodzi takich skutków i sąd okręgowy nie spotkał się jeszcze z taką sytuacją, by źle ustalona lub wątpliwa właściwość miejscowa miała jakikolwiek wpływ na treść zaskarżonego wyroku".
Nie zawsze możliwe jest ustalenie miejsca popełnienia przestępstwa. W tej sprawie ustalenie miejsca popełnienia przestępstwa mogło wynikać z wyjaśnień oskarżonego, a on ich nie złożył. W art. 32 § 1 KPK określone zostały trzy takie kryteria: miejsce ujawnienia przestępstwa, miejsce ujęcia oskarżonego, miejsce, w którym oskarżony przed popełnieniem przestępstwa stale mieszkał lub czasowo przebywał. Miejscem ujawnienia przestępstwa jest miejsce, w którym organ ścigania powziął informację o przestępstwie ((...) (...), Właściwość miejscowa, s. 23-24). Zgodnie z art. 33 § 1 KPK, jeżeli nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, właściwy w tej sprawie jest sąd, w którego okręgu ujawniono przestępstwo, w tym przypadku Sąd Rejonowy w Opocznie.
Właściwość miejscowa Sądu Rejonowego w Opocznie istniała więc z chwilą wniesienia aktu oskarżenia do tego sądu, wynikająca z KPK, a więc przepisu procesowego rangi ustawowej, a następnie utrwalona w toku procesu. Nawet gdy powstaje konieczność odroczenia rozprawy ( art. 35 § 2 KPK )- decyzję sądu w przedmiocie przekazania sprawy określa się jako fakultatywną. Powyższe nie oznacza rzecz jasna dowolności w tym zakresie - kryterium pomocnym dla oceny, czy przekazanie sprawy sądowi niższego rzędu jest uzasadnione, będzie w tym wypadku badanie stopnia zaawansowania sprawy, sprawności postępowania - czyli analiza elementów szeroko pojętej ekonomiki procesowej, która zapobiegać powinna nadmiernemu przedłużaniu procesu. W tej sprawie nie została zakwestionowana właściwość miejscowa Sądu Rejonowego w Opocznie.
Ustalenie czynu przypisanego powinno obejmować wszystkie elementy czynu mające znaczenie dla prawidłowej kwalifikacji prawnej, a zatem zawierać wskazanie czasu i miejsca jego popełnienia oraz wszystkie elementy zachowania sprawcy wypełniające ustawowe znamiona czynu zabronionego, nadto takie istotne elementy, które bliżej charakteryzują (konkretyzują) czyn popełniony przez oskarżonego. Brak w opisie czynu przypisanego oskarżonemu w wyroku (art. 413 § 2 pkt 1 KPK) któregokolwiek znamienia ustawowego typu czynu zabronionego skutkuje niemożnością przypisania odpowiedzialności karnej za ten czyn. Z punktu widzenia znamion strony przedmiotowej przestępstwa dokładne określenie sposobu i okoliczności jego popełnienia wymaga zawarcia w opisie czynu tych elementów przebiegu zdarzenia, które wypełniają te znamiona. Opis czynu powinien w związku z tym zawierać komplet znamion, które zostały wypełnione ustalonym zachowaniem sprawcy. Brak wskazania miejsca popełnienia przestępstw, co nie należy do ich znamion, narusza art. 413 § 2 pkt 1 KPK. Nie jest to jednak naruszenie prawa procesowego, które ma wpływ na treść wyroku ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2019 r., IV KK 77/19, Legalis ). Należy podkreślić, iż bez znaczenia jest ewentualny błąd co do czasu, miejsca czy sposobu działania sprawcy lub też innych mniej lub bardziej istotnych szczegółów zdarzenia, o ile nie ma wątpliwości, że przedmiotem osądu wciąż pozostaje to samo zdarzenie faktyczne.
Precyzyjne ustalenie miejsca popełnienia przestępstwa nie ma istotnego znaczenie dla pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności. Brak bardzo dokładnego określenia miejsca popełnienia czynu oraz szczegółowych okoliczności zdarzenia nie dezawuuje możliwości przypisania winy. Sąd w tym zakresie dopuścił się obrazy przepisów z art. 413 § 2 pkt 1 KPK , jednakże nie wpłynęło to na treść zaskarżonego wyrok.
Ustawodawca nie sprecyzował, na czym ma polegać znieważanie, a więc należy przyjąć szerokie rozumienie tego pojęcia. Przez znieważanie należy zatem rozumieć wszelkie zachowania sprawcy, które w sposób demonstracyjny wyrażają pogardę dla innej osoby, w szczególności mają poniżyć jego godność osobistą i sprawić, by poczuł się dotknięty lub obrażony (post. SN z 7.5.2008 r., III KK 234/07, Biul. PK 2008, Nr 10, poz. 33). Ocena zachowania sprawcy pod kątem charakteru znieważającego musi jednak opierać się na kryteriach obiektywnych, tj. powinno być powszechnie uznane za obraźliwe i naruszające godność osobistą człowieka w świetle przyjętych norm społeczno-obyczajowych (post. SN z 7.5.2008 r., III KK 234/07, Biul. PK 2008, Nr 10, poz. 33). Jeśli zachowanie sprawcy w sposób demonstracyjny wyraża pogardę dla pokrzywdzonej, ma ją poniżyć jej godność osobistą i sprawić, by poczuła się tak dotknięta, co obrażona. To działanie oskarżonego należy zakwalifikować z art. 216 § 1 KK. Dla realizacji przestępstwa zniewagi nie ma bowiem znaczenia – w przeciwieństwie do przestępstwa zniesławienia z art. 212 § 1 KK – weryfikacja przekazu sprawcy w kategorii: prawda-fałsz, a źródłem karalności jest nie kwestia zgodności twierdzenia z rzeczywistością, ale forma, w jakiej owo twierdzenie zostaje wyrażone. Przestępstwo zniewagi (art. 216 § 1 KK) polega na ubliżeniu komuś słowem lub czynem, ciężką obrazą i jest skierowane przeciw godności osobistej człowieka (czci wewnętrznej). O tym, czy zachowanie ma charakter znieważający, decydują dominujące w społeczeństwie oceny i normy obyczajowe, a w ich świetle określenia kierowane wobec pokrzywdzonej mają ewidentnie charakter znieważający. Internet jest środkiem masowego komunikowania, o jakim mowa w art. 212 § 2 i 216 § 2 KK, za pomocą którego sprawca może dopuścić się zarówno zniesławienia, jak i znieważenia. Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 7 maja 2008 r.III KK 234/07
Do przypisanego oskarżonemu czynu ciągłego sąd I instancji zastosował prawidłową kwalifikację prawną.
Zgodnie z art. 216 § 1 KK, kto znieważa inną osobę w jej obecności albo choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do osoby tej dotarła, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
Zarzut rażącej niewspółmierności kary jako zarzut z kategorii ocen można zasadnie podnosić, gdy kara ( zastosowana reakcja karna ), jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy – innymi słowy, gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą.
Zmiana wysokości orzeczonej kary ( reakcji karnej ) może w wyniku postępowania odwoławczego nastąpić jedynie wówczas, gdyby kara ta jawiła się jako „rażąco niewspółmierna”. Owa niewspółmierność w ustawie została poprzedzona określeniem „rażąca", co wyraźnie zaostrza kryterium zmiany wyroku z powodu czwartej podstawy odwoławczej. Określenie „rażąca" należy bowiem odczytywać dosłownie i jednoznacznie jako cechę kary, która istotnie przez swą niewspółmierność razi (oślepia).
Rażąca niewspółmierność kary zachodzić może tylko wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności mających zasadniczy wpływ na jej wymiar można by przyjąć, że zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej a karą wymierzoną w I instancji.
Sąd odwoławczy nie zgodził się z obrońcą, iż wymierzona oskarżonemu kara grzywny ( 120 stawek dziennych po 10 złotych stawka ) jest rażąco surowa, jeżeli uwzględni się wagę czynu ( wielość inkryminowanych działań sprawczych i ich różnorodności, charakter określeń kierowanych do pokrzywdzonej ) Brak jest jakichkolwiek argumentów, aby kara ta mogła być skorygowana w kierunku jej złagodzenia. Dotyczy to również zadośćuczynienia.
Adekwatna reakcja karna nie może służyć premiowaniu skazanego przez ograniczenie jego odpowiedzialności karnej lecz rzeczywistemu oddaniu zawartości kryminalnej czynu, jakiego się dopuścił.
Nie ma powodu, by w stosunku do oskarżonych łagodzić karę i tak już orzeczoną w granicach zbliżonych do dolnego progu zagrożenia ustawowego. Wymierzenie takiej kary prowadziłoby do bezpodstawnego i niezrozumiałego w danych realiach łagodnego traktowania sprawcy i nie osiągałoby zakładanych celów w zakresie prewencji indywidualnej i generalnej. W sprawie bowiem przeważają zdecydowanie okoliczności obciążające, które zresztą sąd I instancji nader umiarkowanie uwzględnił na niekorzyść oskarżonego przy wymiarze kary.
Wniosek
Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Opocznie do ponownego rozpoznania.
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
Argumenty wywiedzione w apelacji obrońcy oskarżonej nie mogły doprowadzić do zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia F. Ł. (1) od przypisanego mu czyny ciągłego. Poczynione przez sąd ustalenia faktyczne odnośnie przedmiotowych czynów znajdują odpowiednie oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Argumenty wywiedzione w apelacji nie mogły doprowadzić do zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia oskarżonego, bowiem nie pozwala na to ocena istotnych w sprawie dowodów. Weryfikacja materiału dowodowego w instancji odwoławczego doprowadziła jedynie sąd odwoławczy do potwierdzenia analiz w zakresie oceny dowodów i prawa, dokonanej przez sąd I instancji. Z uwagi na aktualne brzmienie art. 452 § 2 KPK oraz treść art. 167 KPK, regułą jest obecnie prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przed sądem II instancji i orzekanie reformatoryjne, zaś uchylenie wyroku sądu meriti w oparciu o przesłankę z art. 437 § 2 kpk powinno mieć miejsce jedynie w sytuacjach wyjątkowych, kiedy bez ponowienia wszystkich dowodów nie jest możliwe wydanie trafnego rozstrzygnięcia. Nie ma więc podstaw faktycznych i prawnych od uchylenia wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Prawidłowa jest kwalifikacja przypisanych oskarżonemu czynów, a wymierzona mu kara nie nosi cech rażącej surowości.
Za represję rażąco niewspółmierną uznaje się taką karę, która - pomijając dyrektywy wymiaru kary - w sposób istotny lub wręcz drastyczny odbiega od tej, jaką należałoby wymierzyć przy uwzględnieniu okoliczności przedmiotowych charakteryzujących czyn przypisany sprawcy oraz podmiotowych, związanych z jego osobą. Rażąca niewspółmierność kary, o jakiej mowa w art. 438 pkt 4 KPK ma miejsce zatem jedynie wówczas, gdy nie uwzględnia należycie stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz nie realizuje potrzeb w zakresie prawidłowego kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa (społeczne oddziaływanie kary) oraz celów zapobiegawczych i wychowawczych, jakie ma kara osiągnąć w stosunku do skazanego. Taka sytuacja w ocenie sądu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zachodziła.
Waga i okoliczności popełnienia przedmiotowych czynów przeciwstawiają się łagodzeniu kary. Odpowiednia reakcja karna nie może służyć premiowaniu skazanego przez ograniczenie jego odpowiedzialności karnej lecz rzeczywistemu oddaniu zawartości kryminalnej czynów, jakich się dopuścił. W sprawie bowiem przeważają zdecydowanie okoliczności obciążające. W tych warunkach nie tylko rodzaj kary i jej nieuchronność, a także jej wysokość ma decydujące znaczenie z punktu widzenia prewencji indywidualnej, bowiem uświadamia oskarżonemu nieopłacalność godzenia w porządek prawny.
4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
4.1.
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
5.1.1.
Przedmiot utrzymania w mocy
Sprawstwo i wina w zakresie przypisanego oskarżonemu czynu ciągłego
Kara grzywny
Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę
Zwrot wydatków poniesionych przez oskarżyciela prywatnego
Opłata za od kary
Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
Brak jest podstaw faktycznych i prawnych do korekty zaskarżonego wyroku
1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
5.2.1.
Przedmiot i zakres zmiany
Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił zawarte w punkcie IV orzeczenie o obowiązku zwrotu przez oskarżonego wydatków na rzecz Skarbu Państwa.
Zwięźle o powodach zmiany
Oskarżonego obciążają zryczałtowane wydatki w sprawie ( punkt III zaskarżonego wyroku ). Brak jest podstaw do obciążenia oskarżonego go dodatkowymi wydatkami za postępowanie przed sądem I instancji.
1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
5.3.1.1.1.
Zwięźle o powodach uchylenia
5.3.1.2.1.
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
Zwięźle o powodach uchylenia
5.3.1.3.1.
Konieczność umorzenia postępowania
Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
5.3.1.4.1.
Zwięźle o powodach uchylenia
1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
6. Koszty Procesu
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
Sąd odwoławczy zasądził do oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 120 złotych opłaty za drugą instancję ( art. 8 ustawy o opłatach w sprawach karnych ).
7. PODPIS
1.11. Granice zaskarżenia
Kolejny numer załącznika
Podmiot wnoszący apelację
Obrońca oskarżonego
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
Wina
Kara
Zadośćuczynienie
0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☒ na korzyść
☐ na niekorzyść
☒ w całości
☐ w części
☒co do winy
☒co do kary
☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐brak zarzutów
0.1.1.4. Wnioski
☒uchylenie
☒zmiana