descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt IV Ca 76/18

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

28 marca 2018r.

Sąd Okręgowy w Płocku, IV Wydział Cywilny - Odwoławczy

w składzie:

Przewodnicząca SSO Renata Wanecka (spr.)

Sędziowie: SO Katarzyna Mirek – Kwaśnicka

SO Joanna Świerczakowska

Protokolant: st. sekr. sądowy Anna Bałdyga

Sygn. akt I C 85/17

Uzasadnienie

T. L. 7 lutego 2017r. złożył do Sądu Rejonowego w Gostyninie pozew przeciwko Towarzystwu (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowo – akcyjnej w G. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego – nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Gostyninie 1 sierpnia 2006r. w sprawie I Nc 316/06, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności 19 września 2006r., któremu Sąd Rejonowy w Gostyninie w sprawie I Co 980/15 8 stycznia 2016r. nadał klauzulę wykonalności na rzecz następcy prawnego, którym jest pozwana spółka.

W uzasadnieniu powód twierdził, że pozwana nie mogła nabyć wierzytelności od dotychczasowego wierzyciela, tj. od Spółdzielczej (...) w G., ponieważ z treści postanowienia z 18 lutego 2013r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ostrołęce I. Z., wynika że wierzycielem jest (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S.. T. L. z treści postanowienia Komornika wywiódł, że wcześniej doszło do nabycia wierzytelności przez (...) spółkę z o.o., zatem to ten podmiot mógłby dokonać dalszego zbycia na rzecz Towarzystwa (...) spółki z o.o. spółki k. a. Wskazał, że podstawą prawną żądania jest art. 840 § 1 pkt. 2 kpc.

Towarzystwo (...) spółka z o.o., spółka k. a. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa, zaprzeczając aby miała miejsce umowa cesji wierzytelności między Spółdzielczą (...) w G., a (...) spółką z o.o. Omyłka komornika w postanowieniu nie oznacza, że taki przelew miał miejsce.

Wyrokiem z 21 listopada 2017r. Sąd Rejonowy w Gostyninie oddalił powództwo oraz zasądził od T. L. na rzecz Towarzystwa (...) spółki z o.o. w G. kwotę 917 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sąd Rejonowy ustalił:

Sąd Rejonowy w Gostyninie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z 1 sierpnia 2006r., wydanym w sprawie I Nc 316/06, zasądził od T. L. na rzecz Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo -Kredytowej im. F. S. w G. kwotę 4.897,40zł wraz z odsetkami i kosztami oraz w postępowaniu klauzulowym nadał mu klauzulę wykonalności.

Postanowieniem z 8 stycznia 2016r. w sprawie I Co 980/15 Sąd Rejonowy w Gostyninie nadał temu tytułowi klauzulę wykonalności na rzecz nowego wierzyciela, pozwanego Towarzystwa (...) spółki z o.o. spółki k. a. z siedzibą w G.. Niniejszy tytuł wykonawczy stał się podstawą wszczęcia przeciwko T. L. postępowania egzekucyjnego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gostyninie I. M., prowadzonego pod sygnaturą Km 1064/16.

Sąd I instancji dokonał następującej oceny prawnej:

Powództwo opozycyjne o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności pozwala na zakwestionowanie wykonalności tytułu wykonawczego w drodze badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tym tytułem, ale może być oparte wyłącznie na przyczynach wymienionych w art. 840 § 1 kpc.

Powód w swoich twierdzeniach faktycznych zakwestionował, że nastąpiło skuteczne przejście obowiązku objętego przedmiotowym nakazem zapłaty ze Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im. F. S. w G. na rzecz Towarzystwa (...) spółki z o.o. spółki k. a. w G., na podstawie cesji z 11 grudnia 2014r., ponieważ wierzyciel pierwotny już wcześniej zbył tę wierzytelność na rzecz (...) spółki z o.o. w S.. Byłoby to więc zdarzenie, o jakim mowa w pkt.1 in fine art. 840 § 1 kpc. Jednak w dalszej części uzasadnienia pozwu powód podał jako podstawę prawną żądania pkt. 2 art. 840 § 1 kpc. Ten z kolei przepis pozwala dłużnikowi powołać się na zdarzenia występujące po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub po zamknięciu rozprawy oraz zarzucie spełnienia świadczenia, jeśli jego podniesienie było niedopuszczalne w sprawie. Powód nie przywołał żadnego zdarzenia, które można tak zakwalifikować.

T. L. nie dowiódł, że Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo -Kredytowej im. S. w G. nie mogła zbyć skutecznie przedmiotowej wierzytelności na rzecz Towarzystwa (...) spółki z o.o. spółki k. a. w G.. Oparł bowiem to twierdzenie jedynie na treści dokumentów otrzymywanych od Komornika I. Z. w sprawie Km 1740/11, w których pierwotnie występująca w charakterze wierzyciela Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowej im. F. S. w G. została zastąpiona przez (...) spółkę z o.o. w S.. Powód uznał, że musiało dojść do przejścia dochodzonej wierzytelności między tymi wierzycielami. Tymczasem była to tylko pomyłka Komornika, który wyjaśnił to w piśmie z 4 października 2017r. i sprostował w tym zakresie postanowienie o umorzeniu postępowania w tej sprawie, a wierzycielem w tej sprawie była cały czas Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa im. S. w G..

Powód podniósł ponadto zarzut przedawnienia odsetek naliczonych 8 lutego 2016r, czyli upływem 3 lat od dnia wydania postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie Komornika I. Z. w sprawie Km 1740/11. Taka okoliczność mogłaby stanowić podstawę do częściowego pozbawienia wykonalności przedmiotowego tytułu wykonawczego, jednak zarzut ten jest niezasadny. Prawomocne zakończenie postępowania w tej sprawie nastąpiło później niż 18 lutego 2013r., ponieważ postanowienie uprawomocniło się dopiero po jego doręczeniu. Z kolei już 30 listopada 2015r. pozwany, jako nowy wierzyciel złożył wniosek o nadanie na swoją rzecz klauzuli wykonalności w sprawie Co 980/15 i przed 19 lutego 2016r. złożył wniosek o egzekucję do Komornika Sądowego w S. M. S.. Między prawomocnym zakończeniem poprzedniego postępowania egzekucyjnego, a dokonaniem przez nowego wierzyciela następnych czynności, przerywających bieg przedawnienia, nie upłynął zatem okres 3 lat, nawet jeśli przyjąć założenie, że odsetki przedawniają się niezależnie od roszczenia głównego.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że powód nie wykazał zaistnienia żadnej z przesłanek określonych w art. 840 § 1 kpc i powództwo podlega oddaleniu w całości.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc.

Apelację od wyroku złożył T. L., zaskarżając go w całości i zarzucił naruszenie:

- art. 840 § 1 kpc poprzez uznanie, iż powód nie wykazał zaistnienia żadnej z przesłanek określonych w ww. przepisie, podczas gdy z załączonych przez niego do pozwu dokumentów wynikało zaistnienie zdarzenia wskazanego w pkt 1 powołanego przepisu, które zezwalało na wytoczenie powództwa przeciwegzekucyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględnienia żądania pozwu;

- art. 98 kpc poprzez obciążenie powoda jako stronę przegrywającą proces kosztami procesu, podczas gdy powód, dysponując dokumentami uzyskanymi z Sądu oraz od Komornika Sądowego mógł być przekonany o słuszności wytoczenia przedmiotowego powództwa, zaś dopiero w toku postępowania okazało się, że to Komornik Sądowy popełnił błąd skutkujący wniesieniem pozwu przez powoda, zatem w tej sytuacji Sąd winien zastosować wobec niego zasadę słuszności wyrażoną w art. 102 kpc i nie obciążać go obowiązkiem zwrotu kosztów procesu;

- art. 102 kpc poprzez nieodstąpienie od obciążenia powoda kosztami procesu, podczas gdy w niniejszej sprawie wystąpił przypadek szczególnie uzasadniony, umożliwiający Sądowi skorzystanie z zasady słuszności.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Gostyninie w postępowaniu upominawczym w 1 sierpnia 2006r., sygn. akt l Nc 316/06, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności 19 września 2006r., któremu postanowieniem Sądu Rejonowego w Gostyninie z 8 stycznia 2016r. w sprawie I Co 980/15 została nadana klauzula wykonalności na skutek przejścia uprawnień na rzecz wierzyciela Towarzystwa (...) spółki z o.o. spółki k. a. w G., na którego przeszły uprawnienia dotychczasowego wierzyciela Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo -Kredytowej im. S. z siedzibą w G. oraz nieobciążanie powoda obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania stronie pozwanej.

W odpowiedzi na apelację Towarzystwo (...) spółka z o.o. spółka k. a. w G. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na jej rzecz od powoda kosztów procesu za II instancję.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Apelacja jest niezasadna.

Sąd II instancji podziela pogląd Sądu Rejonowego, że powód nie wykazał żadnej z przesłanek, o jakich mowa w art. 840 kpc, w szczególności art. 840 § 1 pkt. 2 kpc, na który powołuje się w uzasadnieniu pozwu, a który przewiduje, że dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne. Twierdzenia faktyczne powoda wskazują na to, że bardziej odwołuje się on do punktu 1 powołanego wyżej przepisu. Stanowi on, że dłużnik może domagać się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście.

W ocenie Sądu Okręgowego, T. L. zbyt pochopnie zdecydował się na wytoczenie powództwa. Swoje przekonanie o braku uprawnienia Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im. S. w G. do zbycia wierzytelności Towarzystwu (...) spółce z o.o. spółce k. a. powód oparł wyłącznie na treści postanowienia komornika o umorzeniu postępowania. Nie ma wątpliwości, że funkcjonariusz publiczny, jakim jest komornik sądowy, powinien ze szczególną starannością przygotowywać wszelkie dokumenty, które wysyła do stron postępowania egzekucyjnego, zatem wpisanie w miejsce (...) im. (...) w (...) spółki z o.o. w S., świadczy o niedbalstwie. Jak się okazało, takie działanie było wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej, która podlega sprostowaniu. Strona powodowa, która korzysta z pomocy zawodowego pełnomocnika, nie powinna konstruować pozwu tylko i wyłącznie na podstawie własnych domysłów. Przed złożeniem pozwu pełnomocnik dłużnika powinien się upewnić, czy kiedykolwiek doszło do nadania klauzuli wykonalności na rzecz (...) spółki z o.o. w S. w miejsce dotychczasowego wierzyciela – (...) im. (...) w G., a jeśli tak, to w jakiej sprawie i ewentualnie przeanalizować treść umowy cesji. Zapoznanie się z aktami egzekucyjnymi w sprawie Km 1740/11, prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ostrołęce – I. Z. uchroniłoby powoda przed wytoczeniem oczywiście bezzasadnego powództwa.

Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że Sąd Rejonowy nie uchybił treści art. 840 § 1 kpc.

Sąd I instancji co do zasady prawidłowo rozstrzygnął o kosztach procesu zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik (art. 98 kpc). Nie było podstaw do zastosowania art. 102 kpc. Mimo wyjaśnienia w toku postępowania nieporozumienia, które doprowadziło powoda do błędnego przekonania, iż nie było podstaw do nadania klauzuli wykonalności na rzecz Towarzystwa (...) spółki z o.o. spółki k. a. w G., T. L. nie zdecydował się na cofnięcie pozwu opartego na kwestionowaniu podstaw do nadania klauzuli wykonalności. Korekty wymagało natomiast określenie wysokości kosztów procesu na rzecz pozwanej, co nastąpiło w wyniku rozpoznania zażalenia Towarzystwa (...) spółki z o.o. spółki k. a. w sprawie IV Cz 105/18.

Z tych wszystkich względów, Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 kpc.

O kosztach procesu za II instancję Sąd również orzekł zgodnie z art. 98 kpc. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika pozwanej została ustalona zgodnie z § 10 ust. 1 pkt. 1 w zw. z § 2 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego.

Nie ma bowiem racji Sąd Rejonowy, że wartość przedmiotu sporu w tej sprawie powinna być ustalona na 5.000 zł. Zgodnie z art. 20 kpc, do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów, żądanych obok roszczenia głównego. Wysokość należności głównej, której dochodziła (...) im. (...) w G. w sprawie I Nc 316/06 wynosiła 4.897,40 zł, zatem niezrozumiałe jest, na jakiej podstawie Sąd przyjął wartość przedmiotu sporu na 5.000 zł.

Ponadto należy zauważyć, że powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego jest sposobem obrony merytorycznej przed prowadzoną egzekucją, pozwalającym na pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, jeżeli prowadzenie egzekucji na podstawie tego tytułu narusza prawa podmiotowe dłużnika wynikające z prawa materialnego. Zmierza ono do odmiennego, niż to wynika z tytułu wykonawczego, ukształtowania prawa. Jest to zatem powództwo niezależne od podstawy roszczenia i rozstrzygnięcia objętego tytułem wykonawczym, zmierza bowiem do pozbawienia wykonalności tego tytułu nie dlatego, że tytuł egzekucyjny nie odpowiadał prawu w dacie jego powstania (wydania orzeczenia), lecz dlatego, że bądź nie było podstaw do nadania klauzuli wykonalności, bądź też nastąpiły - po powstaniu tytułu - zdarzenia, które wyłączają dopuszczalność egzekucji. W związku z tym wysokość wynagrodzenia pełnomocnika w przypadku powództwa z art. 840 kpc określa nie wartość przedmiotu sporu, którego rozstrzygnięcie znalazło wyraz w danym tytule wykonawczym, lecz ta wartość przedmiotu sporu, którą stosownie do art. 19 § 2 kpc poda dłużnik, względnie, którą sąd skoryguje w trybie art. 25 kpc (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 24 stycznia 2013r., sygn. I Acz 107/13, LEX nr 1264406).