Treść orzeczenia
Sygn. akt IV Ca 68/19
Postanowienie
15 marca 2019r.
Sąd Okręgowy w Płocku, IV Wydział Cywilny – Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodnicząca SSO Katarzyna Mirek – Kwaśnicka
Sędziowie: SO Renata Wanecka (spr.)
SO Wacław Banasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 15 marca 2019r. sprawy z wniosku Skarbu Państwa - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddziału w W. z udziałem T. K. o odłączenie z księgi wieczystej części nieruchomości oraz wpis prawa własności na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Żyrardowie z 9 listopada 2018r. Dz. Kw 5295/18; (...), (...) postanawia: oddalić apelację.
Uzasadnienie
Skarb Państwa – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o odłączenie z księgi wieczystej (...) nieruchomości położonej w Ż., powiat (...), oznaczonej, jako działka numer (...) o powierzchni 0,08 ha i przyłączenie jej do księgi wieczystej (...) oraz wpisanie prawa własności co do wyżej wymienionej działki na rzecz Skarbu Państwa - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, której oddano nieruchomość w trwały zarząd.
Sąd Rejonowy w Żyrardowie postanowieniem z 9 listopada 2018r. oddalił wniosek.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wniosek nie może zostać uwzględniony, ponieważ wnioskodawca nie przedłożył dokumentów stanowiących podstawę oznaczenia nieruchomości co do pozostałej części nieruchomości (w księdze wieczystej (...)).
W ocenie Sądu Rejonowego konieczność złożenia takich dokumentów geodezyjnych nakłada § 114 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym z 15 lutego 2016 r., zgodnie z którym część nieruchomości może być odłączona tylko wtedy, gdy zostaną przedstawione dokumenty, stanowiące podstawę oznaczenia nieruchomości, zarówno co od części odłączonej, jak i co do części pozostałej. Taką samą treść ma § 36 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów z 17 września 2001 r.
Sąd I instancji wskazał, że celem tego przepisu jest zachowanie spójności i aktualności danych zawartych w działach I-O ksiąg wieczystych, zwłaszcza w zakresie dotyczącym powierzchni nieruchomości, jaka pozostaje w księdze wieczystej po odłączeniu jej części. Norma ta nakazuje „przedstawienie” ww. dokumentów, zatem nie jest możliwe powołanie się na dokumenty znajdujące się w aktach księgi wieczystej. Jest to – zdaniem Sądu Rejonowego – zrozumiałe, zważywszy na funkcję tego przepisu, która będzie spełniona, gdy przedstawione dokumenty będą aktualne.
W ocenie Sądu I instancji, nie jest prawdą jakoby wnioskodawca nie miał możliwości uzyskania takich dokumentów, skoro obowiązek ich złożenia nakłada ustawodawca ww. norm prawną. Skarb Państwa nie ponosi też żadnych kosztów uzyskania takich dokumentów.
W myśl art. 626 8 § 1 kpc, wpis w księdze wieczystej dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu. Zgodnie zaś z § 2 tegoż przepisu, rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych w do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.
Apelację od postanowienia złożył Skarb państwa – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, zaskarżając je w całości i zarzucił naruszenie § 114 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym z 15 lipca 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 312) poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż wnioskodawca nie załączył do wniosku dokumentów dotyczących części pozostałej w księdze wieczystej, podczas gdy dokumenty te zostały złożone wraz z wnioskiem.
Mając powyższe na uwadze wniósł o dokonanie wpisu w księdze wieczystej nr (...) zgodnie z żądaniem wnioskodawcy.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy ocenił jednak, że argumenty dotyczące obowiązku załączenia do wniosku także dokumentów stanowiących podstawę oznaczenia pozostałych działek (poza działką nr (...)), są słuszne.
Zgodnie z § 114 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym, część nieruchomości może być odłączona tylko wtedy, gdy zostaną przedstawione dokumenty stanowiące podstawę oznaczenia nieruchomości zarówno co do części odłączonej, jak i co do części pozostałej (tak również stanowi § 36 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów).
Przedstawienie tych dokumentów jest konieczne, gdy odłączenie części nieruchomości połączone jest z geodezyjnym wydzieleniem i utworzeniem nowej działki, w następstwie czego pozostała cześć nieruchomości ulega zmianie pod względem obszaru i konfiguracji w takim stopniu, że nie znajduje to odbicia w mapie ewidencyjnej, znajdującej się w aktach dotychczasowej księgi.
Dlatego żądanie przedstawienia dokumentów, dotyczących działki macierzystej jest zbędne, gdy odłączeniu ulega cała dotychczasowa działka bez zmiany jej konfiguracji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 października 2007 r. w sprawie I CSK 230/07). Stanowisko to zostało potwierdzone w cytowanym przez apelującego postanowieniu Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2010r. (sygn. akt I CSK 82/10). W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd Najwyższy wskazał, że odłączenie części z dotychczasowej nieruchomości i utworzenie dla niej nowej księgi wieczystej, wymaga ponownego oznaczenia nowopowstałej, a nieraz i macierzystej nieruchomości. Trzeba tu jednak odróżnić dwie sytuacje. Pierwsza z nich dotyczy odłączenia z nieruchomości całej dotychczasowej działki bez zmiany jej konfiguracji (kształtu i obszaru), zaś druga wymaga przeprowadzenia przez geodetę fizycznego podziału nieruchomości i sporządzenia nowej mapy. W pierwszym wypadku prawidłowe oznaczenie nowopowstałej nieruchomości w nowoutworzonej księdze, wymaga jedynie przedstawienia wyrysu z mapy ewidencyjnej i wypisu z rejestru gruntów. Natomiast dokumenty te są zbędne dla oznaczenia nieruchomości macierzystej, ponieważ wystarczy wykreślenie wydzielonej z niej działki, która jest uwidoczniona na mapie ewidencyjnej znajdującej się w księdze macierzystej.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją odłączenia z dotychczasowej nieruchomości całej działki numer (...). W ocenie Sądu Okręgowego nie ma potrzeby przedstawienia wyrysu z mapy ewidencyjnej i wypisu z rejestru gruntów dla macierzystej nieruchomości, gdyż dla jej oznaczenia wystarczy wykreślenie działki (...).
Apelacja nie mogła jednak zostać uwzględniona, bowiem - wbrew twierdzeniu wnioskodawcy – nie zostały dołączone decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa nr (...) z 1 grudnia 2017, znak: (...).III.3. (...).21.2017.KS.26 oraz decyzja Wojewody (...) nr (...) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z 14 lutego 2017r., znak: (...)DM (AK). Braku tych dokumentów nie zmienia okoliczność, iż wnioskodawca wskazał, że znajdują się one w aktach księgi wieczystej (...)
Sąd Okręgowy podziela w pełni stanowisko zawarte w postanowieniu Sądu Najwyższego z 17 marca 2016 r. w sprawie II CSK 122/15, który zwrócił uwagę, iż art. 626 8 § 2 kpc określa, na podstawie jakich środków dowodowych sąd wieczystoksięgowy powinien rozpoznać wniosek o wpis i jest wyrazem ograniczenia środków dowodowych, z jakich można korzystać w postępowaniu o wpis. Środkami tymi są tylko dokumenty dołączone do wniosku oraz treść księgi wieczystej, w której ma być dokonany wpis. Natomiast o tym, jakie dokumenty mogą być podstawą wpisu w księdze wieczystej, stanowią art. 31-34 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Dokonanie wpisu w księdze wieczystej na podstawie dokumentów załączonych do innej księgi wieczystej narusza art. 626 8 § 2 kpc (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2014 r. II CSK 225/13). Dlatego też Sąd II instancji stoi na stanowisku, że opisane wyżej decyzje powinny zostać dołączone do wniosku, zaś samo powołanie się na te dokumenty jest niewystarczające. Skarb Państwa – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad ma dostęp do tych decyzji, skoro odnoszą się one do uprawnień przysługujących wnioskodawcy m.in. wobec działki nr (...). Nie było więc żadnych przeszkód, aby załączyć te dokumenty do wniosku.
Z tych wszystkich względów, Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc.