Treść orzeczenia
Sygn. akt IV Ca 140/19
Postanowienie
Dnia 17 kwietnia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Płocku IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym :
Przewodnicząca: SSO Joanna Świerczakowska
Sędziowie: SO Renata Wanecka (spr.)
SO Małgorzata Michalska
Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Gątarek
Sygn. akt I Ns 417/17
po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2019r. na rozprawie w P. sprawy z wniosku J. J. (1) z udziałem J. J. (2), K. J. i Gminy Miejskiej C. o stwierdzenie nabycia spadku na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Ciechanowie z 6 listopada 2018 r. postanawia: oddalić apelację. .
Uzasadnienie
J. J. (1) wystąpił do Sądu Rejonowego w Ciechanowie o stwierdzenie, że na podstawie ustawy nabył on spadek po swoim ojczymie W. K., zmarłym 4 listopada 2004 roku w M., ostatnio stale zamieszkałym w C..
Uczestnicy J. J. (1) i K. J. (bracia wnioskodawcy) przyłączyli się do wniosku.
Ponadto Sąd wezwał pozostałych zainteresowanych do udziału w sprawie poprzez zamieszczenie w Urzędzie Miasta C. i w Dzienniku Rzeczpospolita ogłoszeń. Ponieważ nikt nie zgłosił się na wezwanie Sądu, postanowieniem z 11 września 2018r. Sąd wezwał do udziału w sprawie Gminę Miejską C., która wniosła o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie ustawy.
Postanowieniem z 6 listopada 2018 roku Sąd Rejonowy w Ciechanowie stwierdził, że spadek po W. K., synu I. i M. z domu G., zmarłym 4 listopada 2004 roku w M., ostatnio stale zamieszkałym w C. na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyła Gmina Miejska C. w całości oraz pozostawił wnioskodawcę i uczestników postępowania przy kosztach związanych z ich udziałem w sprawie.
Sąd Rejonowy ustalił:
Wnioskodawca jest współwłaścicielem działki, która wchodzi w skład spadku po W. K., zatem ma on interes prawny w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku.
J. J. (1) jest osobą obcą dla spadkodawcy. W. K. zmarł jako wdowiec, nie miał dzieci.
Przed Sądem Rejonowym w Ciechanowie toczyło się już postępowanie spadkowe po W. K. z wniosku J. J. (1) (sygn. akt I Ns 625/25), które zostało umorzone. Jednakże w jego toku Sąd nie ustalił innych spadkobierców ustawowych spadkodawcy.
Z uwagi na fakt, iż nie zostali wskazani spadkobiercy ustawowi W. K., Sąd zwrócił się do Dziennika Rzeczpospolita celem zamieszczenia ogłoszenia wzywającego spadkobierców zmarłego W. K., aby w terminie 3 miesięcy od daty ukazania się ogłoszenia zwrócili się do Sądu Rejonowego w Ciechanowie i udowodnili swoje prawa do spadku pod rygorem pominięcia ich w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku. Powyższe ogłoszenie zostało zamieszczone dodatkowo na stronie internetowej Sądu oraz wywieszone na tablicy ogłoszeń. Nikt jednak się nie zgłosił, zatem Sąd postanowił wezwać do udziału w sprawie Gminę Miejską C. jako spadkobiercę ustawowego z uwagi na fakt, iż ostatnim miejscem stałego pobytu zmarłego była miejscowość C..
Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy o sygnaturach I Ns 417/17 i I Ns 625/15, dokumentów dołączonych do akt sprawy: aktów stanu cywilnego, postanowień Sądu, ogłoszenia sądowego i ogłoszenia w gazecie, wypisu z rejestru gruntów, a także zapewnienia wnioskodawcy.
Dokonując oceny prawnej, Sąd I instancji wskazał, iż wniosek J. J. (1) o stwierdzenie nabycia spadku po W. K. jest uzasadniony, gdyż uprawnionym do złożenia takiego wniosku jest każdy, kto jest zainteresowany wywołaniem skutków prawnych związanych z prawomocnym stwierdzeniem nabycia spadku. Powołując się na art. 1025 § 2 kc i 1027 kc oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2009 roku (sygn. akt IV CSK 361/08), a także zważając na okoliczność, iż J. J. (1) jest współwłaścicielem działki, która wchodzi w skład spadku po W. K. Sąd wskazał na konieczność uregulowania stanu prawnego nieruchomości.
Z uwagi na okoliczność, iż J. J. (1) w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, złożył także wniosek o dział spadku, Sąd Rejonowy wskazał na dyspozycję art. 680 kpc, zgodnie z którą, we wniosku o dział spadku należy powołać postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku. Wobec tego, Sąd jako pierwszą rozpoznał sprawę o stwierdzenie nabycia spadku i uznał, iż rozpoznanie wniosku o dział spadku będzie możliwe po uprawomocnieniu się postanowienia z 6 listopada 2018 roku.
Sąd Rejonowy podniósł, że zgodnie z art. 926 § 1 i § 2 kc powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu, natomiast dziedziczenie ustawowe następuje wówczas, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy. Sąd Rejonowy stwierdził, iż w danej sprawie zachodzi dziedziczenie ustawowe, bowiem wnioskodawca wskazał, iż testament nie został sporządzony, co potwierdzili także uczestnicy postępowania.
Sąd I instancji wskazał również na art. 931 § 1 kc oraz 933 § 2 kc, które nie mogły mieć zastosowania, ponieważ spadkodawca w chwili śmierci był wdowcem.
Sąd Rejonowy jako podstawę prawną orzeczenia wskazał art. 935 kc, który mówi, iż w braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Z uwagi na fakt, że ostatnim miejscem stałego pobytu spadkodawcy był C., Sąd stwierdził, że spadek po W. K. na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyła w całości Gmina Miejska C..
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 kpc.
Apelację od postanowienia złożył wnioskodawca, zaskarżając je w całości i zarzucił błędne ustalenie, że spadkobiercą po W. K. jest Gmina Miejska C.. Z treści apelacji wynika, że domaga się on zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, iż to on nabywa spadek po zmarłym W. K., jako jego pasierb.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja nie jest zasadna.
Sąd I instancji był zobligowany, na podstawie art. 670 § 1 kpc do zbadania, kto jest spadkobiercą po W. K., w tym czy dziedziczenie następuje na podstawie ustawy, czy testamentu.
Sąd Okręgowy w zasadzie podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji, aczkolwiek wymagają one uporządkowania, mianowicie:
W. K. zmarł 4 listopada 2004r. w M., ostatnio stale mieszkał w C.. Był żonaty z A. K. (poprzednio J.) – matką wnioskodawcy i uczestników, tj. J. J. (1) oraz K. J. i J. J. (2), która zmarła 24 marca 1998r. Nie ustalono, czy spadkodawca miał własne dzieci. Jego rodzice nie żyją. Nie ustalono również, czy miał rodzeństwo. W. K. nie sporządził testamentu. (bezsporne; zapewnienie spadkowe k: 33, odpis aktu zgonu k: 9, odpis aktu urodzenia k: 10, odpis aktu małżeństwa z A. K. z adnotacją o dacie jej śmierci k: 11)
Sąd Rejonowy prawidłowo stwierdził, że skoro spadkodawca nie sporządził testamentu, zastosowanie mają przepisy o dziedziczeniu ustawowym, obowiązujące w dacie otwarcia spadku, tj. 4 listopada 2004r., które nie przewidywały w takim wypadku dojścia do dziedziczenia przez dzieci małżonka (pasierbów). Obowiązujący wówczas stan prawny przewidywał, że w braku małżonka spadkodawcy i krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. (art. 935 § 3 kc).
Dopiero nowela z 2 kwietnia 2009 r. rozszerzyła krąg spadkobierców ustawowych o pasierbów spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło otwarcia spadku. W odniesieniu do spadków otwartych po 27 czerwca 2009r. dochodzą oni do spadku w braku małżonka i krewnych spadkodawcy powołanych do dziedziczenia z ustawy (art. 931–934 kc), wyprzedzając zarazem Skarb Państwa i gminę (art. 935 kc). Przywołane reguły nie znajdą jednak zastosowania do stwierdzenia nabycia spadku po W. K., który zmarł 4 listopada 2004r., czyli przed 27 czerwca 2009 r.
Wnioskodawca J. J. (1) wyraża głęboki żal i rozgoryczenie takim orzeczeniem, jednakże Sąd Okręgowy nie ma podstaw, aby rozstrzygnięcie to zmienić na jego korzyść, ponieważ postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny. Sąd jedynie stwierdza, kto i na jakiej podstawie dziedziczy po spadkodawcy w świetle przepisów obowiązujących w dacie jego śmierci. O tym, że przy ustalaniu porządku dziedziczenia ustawowego po danym spadkodawcy rozstrzyga stan prawny z chwili otwarcia spadku przesądza art. LI ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny (Dz.U.1964.16.94 ze zm.).
Z tych wszystkich względów, Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 kpc.