descriptionTreść orzeczenia

Sygnatura akt IV C 1222/09

Uzasadnienie

Powodowie ad. 1 A. L. (1), ad. 2 M. L. (1) pozwem z dnia 24 sierpnia 2009 roku (stempel biura podawczego) przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu (...) w W. wnieśli o:

1. zasądzenie od pozwanego Przedsiębiorstwa Państwowego (...) na rzecz powoda ad. 1 i ad. 2 kwoty 455 289,00 PLN odszkodowania za wprowadzenie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na skutek ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, czy w wyniku działania pozwanego jako przedsiębiorstwa wprowadzonego w ruch siłami przyrody na którą składa się:

- kwota 155 289, 00 PLN kosztów koniecznej rewitalizacji akustycznej budynku tj. robót związanych z zapewnieniem ochrony akustycznej budynku należące do wymagań technicznych budynku znajdującego się w obszarze ograniczonego użytkowania;

- kwota 300 000, 00 PLN obniżenia wartości rynkowej ww. nieruchomości powódki z liczonymi od tej kwoty 455 289,00 PLN odsetkami ustawowymi w wysokości ustawowej od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Ponadto wnieśli o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu, w tym także kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 21 600, 00 PLN. Powódka zastrzegła sobie prawo do podwyższenia wysokości żądania (roszczenia) i wartości przedmiotu sporu określonych w pozwie po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego sądowego ustalającego ostatecznie wysokość odszkodowania – kosztów robót wykonawczych rewitalizacji akustycznej budynku mieszkalnego powódki oraz obniżenia wartości rynkowej nieruchomości (pozew k. 2-7).

W odpowiedzi na pozew z dnia 8 kwietnia 2010 roku pozwany Przedsiębiorstwo Państwowe (...) w W. wniósł o:

1. oddalenie powództwa w całości;

2. zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych (odpowiedź na pozew k. 143-149).

Po dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy budowlanego inż. J. W. (k. 1092-1094) na okoliczność kosztów poniesionych przez powodów celem dostosowania nieruchomości do właściwego klimatu akustycznego oraz kwoty dodatkowych kosztów jakie powodowie są zmuszeni ponieść w związku z niezbędnymi pracami i zakupem materiałów celem dostosowania nieruchomości do właściwego klimatu akustycznego nieruchomości zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi ochrony przed hałasem pomieszczeń w ich budynku przy ulicy (...) w W. – powodowie na rozprawie w dniu 23 października 2014 roku wnieśli o zasądzenie roszczenia w kwocie wskazanej przez biegłego w opinii tj. 90 337,88 zł z tytułu rewitalizacji oraz o zasądzenie kwoty z tytułu utraty wartości nieruchomości 141 262,00 zł łącznie 231 599,88 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

W pozostałym zakresie powodowie cofnęli powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia oraz wnieśli o zasądzenie kosztów sądowych w trzykrotnej stawce podstawowej (protokół z rozprawy k. 1092-1094).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Powodowie A. L. (1) i M. L. (1) są właścicielami zabudowanej działki nr (...) wraz ze stojącym na niej budynkiem mieszkalnym wolnostojącym położonej przy ulicy (...) w W., dla której to nieruchomości jest prowadzona w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, VII Wydział Ksiąg Wieczystych, Księga Wieczysta nr (...). Budynek mieszkalny o powierzchni użytkowej 190,38m 2 jest parterowy z użytkowym poddaszem, murowany, otynkowany. Ww. nieruchomość w tym budynek jest stale użytkowany przez zamieszkujących w nim powodów (odpis zwykły księgi wieczystej nr (...) k. 8-11).

Nieruchomość należąca do powodów znajdowała się w wewnątrz obszaru ograniczonego użytkowania dla (...) im. (...) w W. (OOU poza strefą M) utworzonego na podstawie Rozporządzenia Wojewody (...) nr 50 z dnia 7 sierpnia 2007 roku w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla (...) im. (...) w W., które weszło w życie 25 sierpnia 2007 roku (Dziennik Urzędowy Województwa (...) z dnia 10 sierpnia 2007 roku nr 156). Wskazane Rozporządzenie było aktem ustanawiającym obszar ograniczonego użytkowania obowiązującym w dacie złożenia pozwu.

Nieruchomość powodów zgodnie z obowiązującą obecnie Uchwałą nr 76/11 Sejmiku Województwa (...) z dnia 20 czerwca 2011 roku znajduje się w całości na terenie obszaru ograniczonego użytkowania – OOU dla (...) im. (...) w W., którego zarządcą jest Przedsiębiorstwo Państwowe (...) w W., częściowo w strefie Z2 (Uchwała nr 76/11 Sejmiku Województwa (...) wraz załącznikami).

W opinii Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu (...) zespół biegłych stwierdził, że elementem pozwalającym na zapewnienie odpowiedniego klimatu akustycznego w budynku mieszkalnym jest właściwie dobrana izolacyjność akustyczna fasady budynku. Zgodnie z normą PN-B- (...)-3 dla rozpatrywanego budynku miarodajny poziom dźwięku A hałasu zewnętrznego pochodzącego od ruchu lotniczego określa się w przedziale dla pory dnia 66-70 dB, dla pory nocy 56-60 dB. Ponadto zespól biegłych stwierdził, że w przypadku sypialni na I piętrze izolacyjność akustyczna badanego pomieszczenia w budynku należącym do powodów przy ul. (...) w W. nie spełnia wymagań określonych w Polskiej Normie PN-B- (...)-3:1999 Akustyka Budowlana. Ochrona przed hałasem w budynkach. Izolacyjność akustyczna przegród w budynkach oraz izolacyjność akustyczna elementów budowlanych. Wymagania (opinia k. 757-779 + opinia uzupełniająca k. 823-845)

Odnośnie ustalenia:

1. kiedy i jakie koszty powodowie ponieśli do tej pory celem dostosowania nieruchomości do właściwego klimatu akustycznego

2. oraz jakie dodatkowe koszty są zmuszeni ponieść w związku z niezbędnymi pracami i zakupem materiałów celem dostosowania nieruchomości do właściwego klimatu akustycznego nieruchomości zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi ochrony przed hałasem pomieszczeń w budynku powodów przy ulicy (...) w W.

Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy budowlanego inż. J. W..

Biegły w swojej opinii odnosząc się do pkt. 1 wskazał, że łączna kwota poniesionych nakładów na wykonanie instalacji systemu wentylacji brutto wyniosła 20 393 zł. Zdaniem biegłego należy uznać poniesione koszty na wykonanie wentylacji gdyż spełnia rolę wymiennika powietrza w pomieszczeniach bez potrzeby otwierania okien, co poprawia komfort akustyczny. Co do uznania jako kosztu zamiany ocieplenia elewacji domu z styropianu na wełnę mineralną użytych przy ocieleniu elewacji w kontekście tłumienia hałasu biegły wskazał, iż pomiędzy materiałami występuje niewielka różnica i nie należy uznać różnicy kosztów zakupu wełny mineralnej, a styropianu ze względu na brak specjalistycznych badań. Biegły podkreślił, że w celu podniesienia komfortu akustycznego należy uznać koszt 20 393 zł brutto.

Odnosząc się natomiast do pkt. 2 biegły stwierdził, że należy dokonać wymiany stolarki okiennej w całym budynku, łącznie z oknami dachowymi – obecnie zamontowane są okna i drzwi balkonowe z szybami jednokomorowymi o współczynniku 36-37 dB. Są to szyby jednokomorowe gr 24 mm, należy użyć szyb dźwiękochłonnych o współczynniku 48 dB. Grubość szyby zespolonej w tym zastosowaniu wynosi 41,6 mm. Aby poprawić komfort akustyczny można zastosować najbardziej nieinwazyjną metodę wygłuszenia to jest: w przestrzeń pomiędzy sufitem, a ociepleniem z wełny, wpompować (...) grubości średniej 10-15 cm, technologia ta pozwala na szczelne wypełnienie przerw i podnosi komfort zarówno akustyczny jak i cieplny w pomieszczeniach poddasza, nie wymaga demontażu elementów więźby ani pokrycia, wymaga jedynie malowania sufitów w miejscach wywierania otworu na wąż do pompowania. Biegły wskazał, że według szczegółowego kosztorysu nakład na wykonanie zaproponowanych prac w celu podniesienia komfortu akustycznego, dodatkowe nakłady wynoszą ogółem 69 944,88 zł brutto. W kosztorysie uwzględniono nową stolarkę z szybami dźwiękochłonnymi (49-50 dB) i szybami antywłamaniowymi, nową stolarkę połaciową (okna dachowe) z kompletnym kołnierzem, szyba hartowaną z parametrem wyciszenia.

Sąd dopuścił również dowód z opinii uzupełniającej ww. biegłego na okoliczność:

1. dokonania oceny istniejących w pomieszczeniach budynku powodów zabezpieczeń akustycznych i ustalenie czy odpowiadają one Polskim Normom jakie obowiązywały w dacie oddania budynku do użytku;

2. czy obecnie konieczne jest zwiększenie tych zabezpieczeń (zgodnie z par. 6 pkt. 2 Uchwały nr 76/11 Sejm. Woj. M..) wobec tego, że nieruchomości powodów położona jest w obszarze ograniczonego użytkowania – częściowo w strefie Z2, przy uwzględnieniu ustalonego opinią akustyczną natężenia hałasu na przedmiotowej nieruchomości;

3. czy istnieje konieczność zwiększenia tych zabezpieczeń, to jaki będzie ich koszt.

Biegły w przedstawionej opinii odnosząc się do pkt. 1 wskazał, że zgodnie z załącznikiem nr 1 (Akustyka budowlana) dopuszczalne wartości hałasu w pomieszczeniach w dzień wynoszą 40 dB a w nocy 30 dB. Zgodnie z załącznikiem Nr 2 (poziom hałasu środowisku) dopuszczalne wartości hałasu wynoszą 55 dB w dzień i do 50 dB w nocy. Zdaniem biegłego wykonane pomiary na zewnątrz przekraczają wartości dopuszczalne. Sposób „globalny” obliczenia izolacyjności przegrody jest obarczony błędem większym od obliczenia szczegółowego (okien i drzwi balkonowych) tak więc przyjęto, że poziom hałasu w pomieszczeniach także przekracza normę hałasu. Biegły podał, że na podstawie materiałów zgromadzonych w sprawie ustalono, że budynek został zamieszkały w 2006 i już wtedy obowiązywała norma PN-87/b- (...).

Odnosząc się do pkt. 2 biegły wskazał, że w wyniku porównania wartości z załącznika nr 3 (dopuszczalny poziom hałasu), a wynikami pomiarów hałasu z kart: od 767 do 777 widać wyrażenie, że konieczne jest zwiększenie tych zabezpieczeń.

Co do pkt. 3 biegły stwierdził, że koszt prac, które poprawią komfort i spowodują spełnienie wymogów normy według wyliczeń z opinii podstawowej wynosi ogółem 69 944,88 zł brutto

Na rozprawie w dniu 23 października 2014 roku biegły rzeczoznawca budowlany J. W. potwierdził złożone do akt sprawy opinie. Wskazał, że w 2006 roku budynek został zbudowany zgodnie z polskimi przepisami. Obszar hałasu został zwiększony później. Projektant rzadko określa poziom hałasu. Budynek został odebrany przez inspekcję budowlaną i musiał spełniać wszystkie normy prawa budowlanego. Normy zostały takie same (opinia k. 932-934 + opinia uzupełniająca k. 970-973, ustna opinia uzupełniająca –protokół z rozprawy k. 1092-1094).

Sąd dopuścił także dowód z opinii biegłego sądowego ds. szacowania wartości nieruchomości dr inż. A. Z. w celu:

1. wykazania, czy wartość nieruchomości przy ul. (...) w W. od daty nabycia jej przez powodów w styczniu 2005 r. uległa obniżeniu z uwagi na ograniczenie sposobu jej korzystania zgodnie z art. 129 ust. 2 Prawa o ochronie środowiska, czy też wzrastała porównywalnie do wartości innych nieruchomości położonych w pobliżu;

2. wykazania, czy sąsiedztwo (...) im. (...) oraz utworzenie strefy ograniczonego użytkowania, która objęła nieruchomość powodów wpłynęło na wartość nieruchomości powoda;

3. wykazania, czy cena nabycia nieruchomości w 2005 r. była niższa w porównaniu z innymi podobnymi nieruchomościami położonymi poza strefą oddziaływania (...);

4. ustalenia rzeczywistej wartości nieruchomości należącej do powodów oraz ustalenie w jakim stopniu sąsiedztwo (...) oraz umieszczenie nieruchomości powodów w strefie M zgodnie z rozporządzeniem nr 50 Wojewody (...) z 7 sierpnia 2007 r., wpłynęło na wartość nieruchomości powodów, jaki jest kwotowo ubytek wartości tej nieruchomości w porównaniu z nieruchomościami sąsiednimi lub innymi nieruchomościami o zbliżonych parametrach położonych poza strefa ograniczonego użytkowania.

Biegły dr inż. A. Z. w przedstawionej opinii stwierdził, że analiza cen nieruchomości w obrocie w latach 2004-2010 (przedstawiona w punkcie 5.2 opinii) wykazała, iż trend cenowy obiektów położonych w obszarze ograniczonego użytkowania jest zbliżony do trendu cenowego obiektów położonych poza strefą. Wartość nieruchomości przy ul. (...) w W. od daty jej nabycia przez powoda w styczniu 2005 r. wzrastała więc porównywalnie do wartości innych nieruchomości położonych w pobliżu, ale poza zasięgiem oddziaływania lotniska W. (...) (teza A).

Nieruchomość została nabyta w styczniu 2005 r. przez powodów za 180 000 zł, tj. 119 zł/m ( 2). Zgodnie z treścią aktu notarialnego na działce znajdował się budynek letniskowy przeznaczony do rozbiórki. Zgodnie z analizą danych transakcyjnych przedstawionych w punkcie 5.1. niniejszej opinii średnia cena uzyskana za działki położone w OOU wynosiła wówczas 217 zł/m ( 2), natomiast za działki położone poza OOU - 341 zł/m ( 2). Poziom cen, ja osiągały w latach 2004 - 2005 ceny działek niezabudowanych położonych poza OOU był o ok. 55-60% wyższy od cen działek zlokalizowanych poza OOU. Cena ustalona za nieruchomość przedmiotową jest niższa zarówno od średniej ceny działek położonych w OOU, jak i poza tym obszarem (teza C). Faktyczna wartość jednostkowa tej nieruchomości była jednak zbliżona do poziomu 176 - 182 zł/m ( 2).

Biegły ustalił, że aktualna wartość nieruchomości przy ul. (...) w W. położonej w strefie ograniczonego użytkowania od lotniska W. (...) wynosi 1 410 672 zł, natomiast aktualna wartość nieruchomości takiej, jak zlokalizowana przy ul. (...) w W., ale położonej poza strefą ograniczonego użytkowania od lotniska W. (...) 1 492 109 zł. Tym samym aktualne wartości nieruchomości położonej w OOU oraz poza OOU oszacowane w niniejszej opinii różnią się o 81 437 zł, czyli o ok. 5,8%. Do określenia wpływu sąsiedztwa (...) na wartość nieruchomości zastosowano kryterium położenia obiektów porównawczych względem strefy ograniczonego użytkowania, ponieważ jej granica pokrywa się z izolinią długotrwałego, średniego dźwięku A o poziomie 55 dB dla pory dnia i 45 dB dla pory nocy. Różnica pomiędzy oszacowanymi wartościami jest niewielka, a wpływ ma na nią działalność lotniska i hałas odczuwalny w obszarze najbardziej zbliżonym do (...) nalotu samolotów, a nie samo ustanowienie OOU. Rozporządzenie Nr 50 Wojewody (...) z dnia 7 sierpnia 2007 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla (...) im. (...) w W. nie wprowadza ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości zabudowanych (teza B i D) (opinia k. 527-576).

W opinii uzupełniającej na okoliczność ustalenia czy wejście w życie Uchwały Sejmiku Województwa (...) z dnia 20 czerwca 2011 roku ma wpływ na wartość nieruchomości powodów przy ul. (...) w W. poprzez dokonanie wyceny wartości przedmiotowej nieruchomości przed jak i po wejściu w życie Uchwały biegły dr inż. A. Z. stwierdził, że wartość nieruchomości powodów według cen z 20 czerwca 2011 roku wynosi 1 396 247 zł, natomiast wartość według cen z 18 czerwca 2013 roku wynosi 1 254 985 zł. W wyniku obliczenia wartości przedmiotu opinii przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metody korygowania ceny średniej stwierdzono obniżenie aktualnej wartości o ok. 10 % w stosunku do wartości z połowy 2011 roku (141 262 zł). Jak wykazała analiza transakcji zawartych na analogicznym rynku obejmującym nieruchomości gruntowe zabudowane zlokalizowane w dzielnicy W. poza obszarem ograniczonego użytkowania (pkt 7 opinii), tam również nastąpił spadek cen w tym okresie. Nie ma więc podstaw zdaniem biegłego, aby obserwowaną dynamikę cen nieruchomości na rynku lokalnym powiązać jednoznacznie z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania powstałego w wyniku wejścia w życie uchwały nr 76/11 z 20 czerwca 2011 roku (opinia uzupełniająca k. 857-874).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów dołączonych do pism procesowych stron, odpisu zwykłego księgi wieczystej nr (...) (k. 8-11), zestawienia powierzchni (k. 13), decyzji nr (...) Prezydenta Miasta Stołecznego W. (k. 14-16), decyzji nr (...) (k. 17-20), wypisu z rejestru gruntów (k. 22), aktu notarialnego Rep. A nr (...) (k. 447-449v), opinii oraz opinii uzupełniającej Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu (...) (k. 757-779, k. 823-845) , opinii oraz opinii uzupełniającej, a także ustnej opinii uzupełniającej biegłego rzeczoznawcy budowlanego inż. J. W. (k. 932-934, k. 970-973, k. 1092-1094), opinii oraz opinii uzupełniającej biegłego dr inż. A. Z. (k. 527-576, k. 857-874), Rozporządzenia Nr 50 Wojewody (...) z dnia 7 sierpnia 2007 roku wraz z załącznikami, Uchwały nr 76/11 Sejmiku Województwa (...) z dnia 20 czerwca 2011 roku wraz załącznikami, a także dowodów osobowych tj. zeznań powodów: A. L. (2) (k. 442-443), M. L. (1) (k. 443- 444), zeznań świadków: M. L. (2) (k. 444), J. P. (k. 444), P. M. (k. 444).

Za wiarygodne Sąd uznał dowody z dokumentów, zeznania świadków oraz zeznania powodów stanowiących podstawę ustaleń faktycznych, gdyż nie zaszły podstawy do ich kwestionowania, a żadna ze stron takich wątpliwości nie zgłaszała.

Sąd pominął wnioski dowodowe strony pozwanej o dopuszczenie dowodów z kolejnej opinii biegłego akustyka ds. budowlanych uznając, iż w niniejszej sprawie biegli dokonali niezbędnych ekspertyz wydając opinie na zlecenie Sądu oraz zgodnie z postanowieniami Sądu, które pozwoliły na zajęcie merytorycznego stanowiska w sprawie. Ponadto powodem dopuszczenia dowodu z kolejnych opinii biegłych, nie mogą być jedynie niekorzystne dla strony pozwanej wnioski wynikając z przeprowadzonych ekspertyz. Tym samym zarzuty strony pozwanej do przeprowadzonych opinii nie mogły zostać uwzględnione.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Jak stanowi przepis art. 203 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku. Pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa. Ponadto zgodnie z art. 355 § 1 k.p.c. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się z innych przyczyn zbędne lub niedopuszczalne.

Powodowie na rozprawie w dniu 23 października 2014 roku cofnęli pozew wraz ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie kwoty 223 689, 12 zł. Sąd uznał, iż cofnięcie pozwu we wskazanym zakresie przez powodów jest dopuszczalne, gdyż bacząc na okoliczności sprawy nie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego oraz nie zmierza do obejścia prawa. W związku z powyższym Sąd umorzył postępowanie, co do kwoty 223 690 zł w trybie art. 355 § 1 k.p.c.

Powodowie wnieśli o zasądzenie pozwanego Przedsiębiorstwa Państwowego (...) w W. na ich rzecz kwoty wskazanej przez biegłego w opinii tj. 90 337,88 zł z tytułu rewitalizacji oraz o zasądzenie kwoty z tytułu utraty wartości nieruchomości 141 262,00 zł - łącznie 231 599,88 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Ponadto wnieśli o zasądzenie kosztów sądowych w trzykrotnej stawce podstawowej.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasadzenie kosztów w trzykrotnej stawce.

Powództwo we wskazanym zakresie zasługiwało na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań Sąd pragnie przypomnieć, iż rozporządzeniem nr 50 Wojewody (...) z dnia 7 sierpnia 2007 r. (Dz. Urz. Woj. (...) z dnia 10 sierpnia 2007 r. nr 156, poz. 4276) został utworzony obszar ograniczonego użytkowania dla (...) im. (...) w W.. Nieruchomość powodów znalazła się w obszarze ograniczonego użytkowania dla (...) im. (...) w W., poza strefą M.

W toku procesu nastąpiła zmiana stanu prawnego poprzez wejście w życie z dniem 4 sierpnia 2011 r. uchwały nr 76/11 Sejmiku Województwa (...) z dnia 20 czerwca 2011 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla (...) im. (...) w W. (Dz. U. Województwa (...) z 20 lipca 2011 r., nr 128, poz. 4085 i 4086). Nieruchomość powodów znalazła się na terenie obszaru ograniczonego użytkowania, częściowo w strefie Z2.

Wobec powyższego Sąd mógł badać roszczenia zgłoszone przez powodów jedynie w aspekcie powyższej uchwały w zw. z art. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska (dalej również jako p.o.ś.).

W pierwszej kolejności Sąd rozpoznał żądanie powodów związane ze spadkiem wartości ich nieruchomości.

Roszczenie o odszkodowanie za spadek wartości nieruchomości znajduje swoją podstawę prawną w art. 129 ust. 2 ustawy p.o.ś. zgodnie, z którym właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z jego nieruchomości a szkoda ta obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości.

Zastosowanie art. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska jako podstawy roszczenia odszkodowawczego właściciela nieruchomości z tytułu obniżenia jej wartości w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości w następstwie ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w postanowieniu z dnia 24 lutego 2010 r. (sygn. akt III CZP 128/09, LEX nr 578138), w wyroku z dnia 6 maja 2010 r. (sygn. akt II CSK 602/09, LEX nr 585768) oraz w wyroku z dnia 25 maja 2012 r. (sygn. akt I CSK 509/11, LEX 1215402).

Sąd Najwyższy wskazał, iż w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania pozostaje nie tylko obniżenie wartości nieruchomości, będące następstwem ograniczeń przewidzianych bezpośrednio w treści rozporządzenia o utworzeniu obszaru (zwłaszcza dotyczących ograniczeń zabudowy), lecz także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z tego, że wskutek wejścia w życie rozporządzenia dochodzi do zawężenia granic własności (art. 140 k.c. w zw. z art. 144 k.c.) i tym samym ścieśnienia wyłącznego władztwa właściciela względem nieruchomości położonej na obszarze ograniczonego użytkowania. O ile bowiem właściciel przed wejściem w życie rozporządzenia mógł żądać zaniechania immisji (hałasu) przekraczającej standard ochrony środowiska, o tyle w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania możliwości takiej został pozbawiony. Inaczej mówiąc, szkodą podlegającą naprawieniu na podstawie art. 129 ust. 2 p.o.ś., jest także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z faktu, iż właściciel nieruchomości będzie musiał znosić dopuszczalne na tym obszarze immisje (np. hałas). Nie jest uprawniona dostrzegalna w piśmiennictwie i orzecznictwie tendencja do wąskiego ujmowania odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 129 ust. 2 p.o.ś.

Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa zmniejszenie się wartości nieruchomości z powodu sąsiedztwa lotniska, emitującego hałas nie pozwalającego dotrzymać standardów jakości środowiska jest stratą powodującą obniżenie aktywów w majątku powoda. Nie jest to szkoda wyłącznie hipotetyczna, aktualizująca się w chwili rozporządzenia prawem. Własność nieruchomości stanowi dobro o charakterze inwestycyjnym jest lokatą kapitału. W warunkach gospodarki rynkowej każda rzecz mająca wartość rynkową może być przeznaczona na sprzedaż. Zbycie rzeczy jest takim samym uprawnieniem właściciela jak korzystanie z niej wobec czego traci także znaczenie odróżnienie wartości użytkowej rzeczy od jej wartości handlowej (wyrok SN z dnia 12.12.2008r. II CSK 367/08).

W myśl art. 129 ust. 2 p.o.ś. ustawodawca przesądził, że szkoda obejmuje zmniejszenie wartości nieruchomości.

W niniejszej sprawie podstawą rozstrzygnięcia Sądu w zakresie roszczenia powodów o odszkodowanie za spadek wartości nieruchomości była opinia biegłego z zakresu wyceny nieruchomości dr inż. A. Z.. Powołany w sprawie biegły stwierdził, że fakt utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania wpłynął na obniżenie wartości nieruchomości powodów o kwotę 141 262 zł. Wartość nieruchomości powodów według cen z 20 czerwca 2011 roku wynosi 1 396 247 zł, natomiast wartość według cen z 18 czerwca 2013 roku wynosi 1 254 985 zł. W wyniku obliczenia wartości przedmiotu opinii przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metody korygowania ceny średniej stwierdzono obniżenie aktualnej wartości o ok. 10 % w stosunku do wartości z połowy 2011 roku (141 262 zł) Bez znaczenia natomiast jest to, że ww. nieruchomość tylko częściowo pozostaje w strefie Z2 (opinia oraz opinia uzupełniająca biegłego dr inż. A. Z. k. 527-576, k. 857-874). Mając na uwadze przedstawioną opinię i nie znajdując podstaw do jej kwestionowania stwierdzić należy, że ww. strata spowodowała obniżenie aktywów w majątku powodów.

W drugiej kolejności Sąd rozpoznał żądanie powodów związane z dostosowaniem ich budynku mieszkalnego do tzw. klimatu akustycznego.

Zgodnie z dyspozycją art. 136 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska w razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków szkodą, o której mowa w art. 129 ust. 2, są także koszty poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie. Na podstawie zaś § 6 ust. 2 uchwały Nr 76/11 Sejmiku Województwa (...) z dnia 20 czerwca 2011 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla (...) im. (...) w W. określono wymagania techniczne dotyczące budynków objętych obszarem ograniczonego użytkowania poprzez konieczność zastosowania w istniejących budynkach zabezpieczenia zapewniającego klimat akustyczny w pomieszczeniach - zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i przepisami wykonawczymi do tej ustawy.

W powyższym kontekście w art. 136 ust. 3 p.o.ś. sprecyzowano, że szkodą, o której mowa w art. 129 ust. 2, są również nakłady poniesione przez władających nieruchomością w celu osiągnięcia przez istniejące budynki standardów wynikających z art. 129 ust. 2 p.o.ś.

W związku z występowaniem na obszarze ograniczonego użytkowania poziomu hałasu powyżej przyjętych norm dopuszczalnych, budynki mieszkalne powinny posiadać zabezpieczenia akustyczne zgodnie z obowiązującą normą PN-B- (...)-3:1999, która określa wymaganą izolacyjność akustyczną przegród wewnętrznych i zewnętrznych.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż zebrany materiał dowodowy, a zwłaszcza opinia zespołu biegłych Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu (...) wykazała, że w przypadku sypialni na I piętrze izolacyjność akustyczna pomieszczenia w budynku należącym do powodów przy ul. (...) w W. nie spełnia wymagań określonych w Polskiej Normie PN-B- (...)-3:1999 (opinia k. 757-779 + opinia uzupełniająca k. 823-845).

Ponadto powołany w niniejszej sprawie biegły rzeczoznawca budowlany inż. J. W. stwierdził, iż powodowie do tej pory w celu dostosowania nieruchomości do właściwego klimatu akustycznego zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami ponieśli nakłady (na wykonanie instalacji systemu wentylacji) w kwocie 20 393 zł brutto, którą to kwotę należy uznać za w pełni zasadną. Biegły wykazał, że powodowie są zmuszeni ponieść dodatkowe koszty w związku z niezbędnymi pracami i zakupem materiałów celem dostosowania ich nieruchomości do właściwego klimatu akustycznego zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi ochrony przed hałasem w kwocie 69 944,88 zł brutto. Do ww. prac należy wymiana stolarki okiennej w całym budynku, łącznie z oknami dachowymi – obecnie zamontowane są okna i drzwi balkonowe z szybami jednokomorowymi o współczynniku 36-37 dB. Są to szyby jednokomorowe gr 24 mm, należy użyć szyb dźwiękochłonnych o współczynniku 48 dB. Grubość szyby zespolonej w tym zastosowaniu wynosi 41,6 mm. Aby poprawić komfort akustyczny można zastosować najbardziej nieinwazyjną metodę wygłuszenia to jest: w przestrzeń pomiędzy sufitem, a ociepleniem z wełny, wpompować (...) grubości średniej 10-15 cm, technologia ta pozwala na szczelne wypełnienie przerw i podnosi komfort zarówno akustyczny jak i cieplny w pomieszczeniach poddasza, nie wymaga demontażu elementów więźby ani pokrycia, wymaga jedynie malowania sufitów w miejscach wywierania otworu na wąż do pompowania. Łączna wartość wykonania powyższych prac wynosi 90 337 zł brutto (opinia biegłego rzeczoznawcy budowlanego inż. J. W. k. 932-934, k. 970-973, k. 1092-1094). Za w pełni wartościowy materiał dowodowy Sąd uznał przedstawione opinie biegłych, bowiem zostały sporządzone rzetelnie i kompleksowo przez osoby o niekwestionowanym poziomie wymaganej wiedzy specjalistycznej w oparciu o badania, analizy, oględziny oraz w oparciu o doświadczenie zawodowe.

Biegły rzeczoznawca budowlany inż. J. W. będąc przesłuchany na rozprawie dokładnie i precyzyjnie wyjaśnił jakie do dej pory powodowie ponieśli nakłady w celu dostosowania nieruchomości do właściwego klimatu akustycznego (wykonanie instalacji systemu wentylacji) zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami oraz na czym mają polegać dodatkowe prace oraz jaki będzie ich koszt. Sąd nie znajdując podstaw do kwestionowania opinii zasądził na rzecz powodów wyliczoną przez biegłego kwotę.

W zakresie żądania odsetkowego Sąd zauważa, iż pozew z żądaniem zapłaty 455.289zł został doręczony pozwanemu w dniu 24/03/ 2010 r. (k.193). . Ponieważ zgodnie z art. 455 k.c., jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania, dlatego odsetki ustawowe zostały zasądzone od następnego dnia po doręczeniu pozwanemu odpisu pozwu.

W związku z częściowym cofnięciem powództwa, co do kwoty 223 689, 12 zł., Sąd w tym zakresie umorzył postępowanie na podstawie art. 355 k.p.c.

Mając na uwadze powyższe, Sąd przyjął wartość przedmiotu sporu na kwotę 455.289 zł i ta wartość była podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu, które w oparciu o treść art. 100 k.p.c. zostały stosunkowo rozdzielone, powodowie wygrali sprawę w 50,87%, przegrywając ją w 49,13%, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.

Mając na uwadze wszystkie podniesione okoliczności i treść powołanych wyżej przepisów, Sąd Okręgowy orzekł jak w wyroku.