Treść orzeczenia
Sygn. akt III U 540/16
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 29 sierpnia 2016 r.
Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
Przewodniczący SSO Anna Kicman
Protokolant sekr. sądowy Jadwiga Goraś
po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2016 r. w Przemyślu na rozprawie sprawy J. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o emeryturę na skutek odwołania J. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. z dnia 13 lipca 2016 r., znak: (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy J. G. prawo do emerytury, począwszy od dnia 1 lipca 2016r.
Uzasadnienie
wyroku z dnia 29 sierpnia 2016 r.
Decyzją z dnia 13 lipca 2016 r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił wnioskodawcy J. G. prawa do emerytury.
W podstawie prawnej decyzji powołano ogólnie przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015, poz. 748 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podał, że wnioskodawca nie spełnia warunków do uzyskania emerytury, bowiem do dnia 1 stycznia 1999 r. nie został udowodniony wymagany 15 – letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie dowodów dołączonych do wniosku przyjął za udowodnione okresy składkowe, nieskładkowe oraz uzupełniające-rola łącznie w wymiarze 25 lat, w tym staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 9 lat, 2 miesięcy i 22 dni.
Wnioskodawca J. G. w dniu 2 sierpnia 2016 r. złożył odwołanie od powyższej decyzji.
Wskazał, iż Zakład, w którym pracował tj. Spółdzielnia Kółek Rolniczych (...) uległ likwidacji. Podał nadto, że pracę na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 t. w okresie od 2 lutego 1978 r. do dnia 9 grudnia 1990 r. mogą potwierdzić świadkowie M. S. (1) oraz M. S. (2).
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniósł o jego oddalenie.
W uzasadnieniu wskazał, że przyczyną odmowy przyznania emerytury jest niespełnienie warunku posiadania co najmniej 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999 r. Organ podał, iż wnioskodawca udowodnił jedynie 9 lat, 2 miesiące i 22 dni pracy
w szczególnych warunkach tj. od dnia 1 października 1974 r. do dnia 26 stycznia 1976 r. i od dnia 10 grudnia 1990 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. Podał ponadto, iż wnioskodawca jest członkiem OFE i wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku na rzecz budżetu państwa.
Zakład wyjaśnił, że uwzględniono wnioskodawcy jako pracę
w szczególnych warunkach wszystkie okresy, na które przedłożono odpowiednie dokumenty tj. świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Organ rentowy podał, że ubezpieczony domaga się uwzględnienia jako pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia w Spółdzielni Kółek Rolniczych w P. w okresie od dnia 2 lutego 1978 r. do dnia 15 grudnia 1990 r. tj. 12 lat, 10 miesięcy i 12 dni. Wnioskodawca posiada na ww. okres jedynie zwykłe świadectwo pracy wystawione w dniu 15 grudnia 1990 r., z którego wynika, że zajmował stanowiska: elektromontera, kierowcy samochodowego i kierowcy zaopatrzeniowca. Żadne z tych stanowisk nie jest stanowiskiem zaliczanym do prac w szczególnych warunkach. Ponadto ze świadectwa, a także z zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 16 grudnia 2002 r. wystawionego przez następcę prawnego (...) Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. w P. wynika,
że wnioskodawca od 1981 r. miał wypłacany ekwiwalent za działkę,
co sugeruje, że mógł być w tym okresie członkiem spółdzielni. Tymczasem staż pracy w szczególnych warunkach może być uwzględniony do uprawnień do wcześniejszej emerytury pod warunkiem, że była to praca wykonywana
w ramach stosunku pracy.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Wnioskodawca J. G., urodzony (...),
z zawodu elektromonter, od 15 października 2013 r. uprawniony jest do świadczenia przedemerytalnego.
W 1 lipca 2016 r. złożył w organie rentowym wniosek o ustalenie prawa do emerytury z uwzględnieniem okresów pracy w warunkach szczególnych oświadczając w nim jednocześnie, że jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku na dochody budżetu państwa.
Na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca legitymuje się ogólnym stażem ubezpieczeniowym wynoszącym 25 lat, na dowód czego w aktach organu rentowego zalega dokumentacja w postaci m.in. świadectw pracy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych do pracy w warunkach szczególnych zaliczył okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) S.A. na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych od dnia 1 października 1974 r. do dnia 26 stycznia 1976 r. oraz w Poczcie Polskiej S.A. na stanowisku doręczyciela/listonosza od dnia 10 grudnia 1990 r. do dnia 31 grudnia 1998 r., tj. łącznie 9 lat, 2 miesiące
i 22 dni. Nie uwzględniono natomiast do stażu pracy w szczególnych warunkach zatrudnienia wnioskodawcy w Spółdzielni Kółek Rolniczych od dnia 2 lutego 1978 r. do dnia 15 grudnia 1990 r. Zdaniem organu rentowego żadne ze stanowisk wymienionych w świadectwie pracy tj. elektromonter, kierowca samochodowy oraz kierowca zaopatrzeniowiec, nie jest zaliczane do prac w szczególnych warunkach.
Dowód – dokumentacja w aktach organu rentowego.
Sąd ustalił, że wnioskodawca J. G. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Spółdzielni Kółek Rolniczych (...) w okresie od 2 lutego 1978 r. do 15 grudnia 1990 r. Początkowo pracował na stanowisku elektromontera. Następnie od 9 maja 1978 r. powierzono mu obowiązki kierowcy samochodowego. Wnioskodawca miał do dyspozycji samochód ciężarowy marki S.-wywrotka, którym przewoził m.in. materiały budowlane, żwir kamienie, tarcicę. Następnie przydzielono mu samochód ciężarowy marki S.- skrzyniowy, którym przewoził głównie deski.
Powyższe czynności wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Kolejno z dniem 1 stycznia 1989 r. powierzono ubezpieczonemu czynności zaopatrzeniowca i przydzielono mu samochód marki Ż..
Dowód :
- akta osobowe z okresu zatrudnienia wnioskodawcy w Spółdzielni Kółek Rolniczych (...),
- zeznania świadków: M. S. (1), k. 19,
M. S. (2), k. 19,
- przesłuchanie wnioskodawcy J. G., k. 19.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów
z dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego na etapie wydawania zaskarżonej decyzji, a także dokumentów przedłożonych dopiero
w trakcie postępowania sądowego, których domniemanie prawdziwości wynika z art. 244 i nast. k.p.c., a nadto ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron.
Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadków M. S. (1)
i M. S. (2) jako spójne, logiczne i wzajemnie się uzupełniające. Zeznania te potwierdzają, iż wnioskodawca w okresie od 9 maja 1978 r. do 31 grudnia 1988 r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązki kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Świadkowie pracowali wraz z wnioskodawcą
w Spółdzielni Kółek Rolniczych (...) na przestrzeni spornego okresu, dlatego posiadali wiedzę na temat charakteru zatrudnienia wnioskodawcy oraz warunków pracy. Zeznania świadków korespondowały ze sobą
i pozwalały w sposób wiarygodny ustalić rzeczywisty charakter pracy wnioskodawcy.
Sąd za wiarygodne źródło ustaleń faktycznych uznał również dowód
z przesłuchania wnioskodawcy. Zeznania te precyzują m.in. przedłożone świadectwo pracy poprzez uściślenie, jakiego rodzaju prace i na jakim stanowisku wykonywał wnioskodawca w okresie będącym przedmiotem badania, pozostając w zgodności z treścią zeznań świadków.
Natomiast ustalenia w zakresie dat zatrudnienia Sąd ustalał na podstawie dokumentacji, mając na uwadze znaczny upływ czasu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Odwołanie wnioskodawcy J. G. należy uznać za uzasadnione.
Na podstawie art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2016 r. poz. 887) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa
(ust. 2 art. 184).
Zgodnie z art. 32 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa
w ust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 2 i 3.
Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1,
za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości
dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32).
Przepisy dotychczasowe to rozporządzenie Rady Ministrów z dnia
7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43
ze zm.) - pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach określonych w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeśli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Ponadto według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych
w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach
lub w szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W myśl § 3 powołanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat
dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi
do okresów zatrudnienia.
Bezspornym jest, iż wnioskodawca J. G.
w dniu 18 czerwca 2016 r. ukończył 60 lat, osiągnął wymagany staż ogólny wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn oraz był członkiem otartego funduszu emerytalnego i wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku na dochody budżetu państwa.
Ponadto organ rentowy uwzględnił zatrudnienie wnioskodawcy
w warunkach szczególnych łącznie w wymiarze 9 lat, 2 miesiące i 22 dni. Istotą sporu w niniejszej sprawie była zatem kwestia ustalenia,
czy wnioskodawca J. G. był zatrudniony co najmniej 15 lat
w warunkach szczególnych.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało ponad wszelką wątpliwość, że wnioskodawca był zatrudniony w warunkach szczególnych w Spółdzielni Kółek Rolniczych (...) w okresie od 2 lutego 1978 r. do 31 grudnia 1988 r. ., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony.
Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa dla ustalenia pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. istotne znaczenie ma rodzaj faktycznie wykonywanej pracy.
Zakres wykonywanych czynności przez wnioskodawcę w okresie od dnia 2 lutego 1978 r. do dnia 31 grudnia 1988 r. w pełni odpowiadał pracom w szczególnych warunkach wymienionym w wykazie A, w dziale VIII (w transporcie i łączności), w pozycji 2 – prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych
i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 5, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Dla porządku przypomnieć należy, iż zarządzenia resortowe utraciły moc i nie są już źródłem prawa. O szczególnym charakterze zatrudnienia decyduje w pierwszej kolejności rodzaj wykonywanych przez ubezpieczonego prac, wymienienie ich w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.
i znaczna szkodliwość prac dla zdrowia oraz znaczny stopień ich uciążliwości. Te warunki prace wykonywane przez wnioskodawcę w spornym okresie spełniają.
Informacyjnie można jednak wskazać, że stanowisko, które wnioskodawca zajmował wymienione jest również w wykazie A, dział VIII –
w transporcie i łączności, w pozycji 2 – prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych
i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 5, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów,
w punkcie 1 – kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, stanowiącym załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk, na których wykonywane są prace
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W odniesieniu do zarzutu organu rentowego sformułowanego
w odpowiedzi na odwołanie, który podniósł, że ze świadectwa, a także
z zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 16 grudnia 2002 r. wystawionego przez następcę prawnego (...) Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. w P. wynika, że wnioskodawca od 1981 r. miał wypłacany ekwiwalent za działkę, co sugeruje,
że wnioskodawca mógł być w tym okresie członkiem spółdzielni, wskazać należy, iż z dokumentacji osobowej z okresu zatrudnienia w (...) P. wynika jednoznacznie, że wnioskodawca J. G. wykonywał na rzecz Spółdzielni Kółek Rolniczych (...), pracę w ramach stosunku pracy.
Podkreślenia wymaga również, iż w postępowaniu przed sądami pracy
i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi dowodami przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego, w tym również zeznaniami świadków i stron.
W postępowaniu wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego Sąd kieruje się regułami dowodzenia określonymi w art. 227-309 k.p.c., zwłaszcza że w przepisach regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 477 8 i nast. k.p.c.) nie ma jakichkolwiek odrębności lub ograniczeń. Przeciwnie, art. 473 § 1 k.p.c. stanowi,
że w sprawach z tego zakresu nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron, co oznacza,
że fakty, od których uzależnione jest prawo do emerytury i renty oraz wysokość tych świadczeń, mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi, w tym także zeznaniami świadków i stron.
Zatem z poczynionych wyżej ustaleń wynika, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał łącznie ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych (po zsumowaniu z okresami zaliczonymi już przez organ rentowy), a tym samym spełnił wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania mu prawa do emerytury w świetle wyżej powołanych przepisów.
Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca,
w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
W niniejszej sprawie wnioskodawca wszystkie przesłanki do nabycia świadczenia spełnił od dnia 1 lipca 2016 r., a więc od dnia, w którym zgłoszono wniosek.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c.
w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa orzeczono, jak w sentencji wyroku.