descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III U 481/14

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 28 kwietnia 2015r.

Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

SSO Bożena Beata Bielska

Orzeka

1. zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje M. S. prawo do renty socjalnej na okres od 1 lutego 2014 roku do 31 stycznia 2019 roku,

2. stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Uzasadnienie

M. S. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22.04.2014r., znak: (...) (...), odmawiającej jej prawa do renty socjalnej. W uzasadnieniu wskazała, że rentę socjalną pobierała przez 10 lat, jest stan zdrowia, a w szczególności stan umysłowy, nie zmienił się.

W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że M. S. w okresie od 01.03.2004r. do 31.01.2014r. pobierała rentę socjalną. W dniu 13.01.2014r. M. S. złożyła wniosek o przyznanie renty socjalnej na dalszy okres. Ponieważ zarówno Lekarz orzecznik ZUS jak i Komisja Lekarska ZUS stwierdzili, że odwołująca nie jest całkowicie niezdolna do pracy, decyzją z dnia 22.04.2014r. odmówiono jej prawa do renty socjalnej

Sąd ustalił i zważył, co następuje

M. S. w okresie od 01.03.2004r. do 31.01.2014r. pobierała rentę socjalną. W dniu 13.01.2014r. złożyła wniosek o przyznanie renty socjalnej na dalszy okres. W celu ustalenia stopnia niezdolności do pracy i daty jej powstania została skierowana na badanie lekarskie przez Lekarza orzecznika ZUS, który w orzeczeniu z dnia 10.02.2014r. ustalił, że odwołująca nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Od powyższego orzeczenia ubezpieczona złożyła sprzeciw. Po jego rozpoznaniu także Komisja Lekarska ZUS w orzeczeniu z dnia 10.04.2014r. ustaliła, że badana nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Mając powyższe na uwadze zaskarżoną decyzją z dnia 22.04.2014r. ZUS odmówił M. S. prawa do renty socjalnej.

W ocenie Sądu odwołanie jest zasadne.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27.06.2003r. o rencie socjalnej renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: przed ukończeniem 18 roku życia; w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej – przed ukończeniem 25 roku życia albo w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Według art. 5 tej ustawy, ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik ZUS, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Definicja osoby niezdolnej do pracy zawarta jest w art. 12 ust. 1-3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stwierdza, iż jest nią osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Zgodnie zaś z art. 61 tej ustawy, prawo do renty, które ustało z powodu ustąpienia niezdolności do pracy, podlega przywróceniu, jeżeli w ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do renty ubezpieczony ponownie stał się niezdolny do pracy.

W celu oceny zdolności do pracy M. S. postanowieniem z dnia 30.06.2014r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy z zakresu: psychiatrii, psychologii, neurologii i kardiologii.

Biegli z zakresu: psychiatrii M. F., psychologii H. P., neurologii M. B. i kardiologii K. S. w opinii z dnia 08.08.2014r. ustalili, że nie jest ona całkowicie niezdolna do pracy.

Biegli rozpoznali u odwołującej: wypadanie płatka zastawki mitralnej z nieistotną hemodynamicznie falą zwrotną, stan po przebytym IZW, upośledzenie umysłowe lekkiego stopnia i zaburzenia adaptacyjne w wywiadzie. W uzasadnieniu biegli wskazali, że aktualny stopień upośledzenia funkcji ustroju nie powoduje całkowitej niezdolności do pracy. Stan układu krążenia jest dobry, w badaniu przedmiotowym nie stwierdzono cech niewydolności serca, wada serca pod postacią prolapsu mitralnego nie daje istotnych następstw hemodynamicznych. W badaniu echo bez powiększenia jam serca z prawidłową frakcją wyrzutu LVEF ok. 60% a w badaniu holterowskim stwierdzono epizody tachykardii i pojedyncze skurcze dodatkowe. Badaniem neurologicznym nie wykazano istotnych odchyleń od stanu prawidłowego. Także biegły psychiatra i psycholog, poza lekkim stopniem upośledzenia umysłowego, nie stwierdzili aktualnie istotnych zmian w stanie psychicznym badanej.

Do powyższej opinii ustnie zastrzeżenia na rozprawie w dniu (...). wniosła odwołująca. Wskazała, że dotychczas pobierała rentę socjalną, nigdy nie pracowała i wymaga pomocy rodziców, z którymi mieszka. Na rozprawie tej Sąd przesłuchał w charakterze świadków rodziców odwołującej: A. T. i J. T., a następnie dopuścił dowód z opinii innych biegłych z zakresu psychiatrii, psychologii i kardiologii.

Bo zbadaniu M. S. biegli z zakresu: psychiatrii A. K., psychologii L. K. i kardiologii B. G. ustalili, że jest ona całkowicie niezdolna do pracy, naruszenie sprawności organizmu w takim stopniu nastąpiło przed 18 rokiem życia, a niezdolność do pracy trwa nadal na okres 5 lat.

Biegli rozpoznali u niej: Zespół Marfana do obserwacji, kacheksję, zwyrodnienie śluzakowate zastawki mitralnej z wypadaniem obu płatków mitralnych z dużą falą zwrotną mitralną - niedomykalność zastawki mitralnej, zwyrodnienie śluzakowate zastawki trójdzielnej z wypadaniem płatków z małą falą zwrotną, zaburzenia rytmu serca (częstoskurcze nadkomorowe, bradykardie), możliwy zespół preekscytacji, upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, specyficzne zaburzenia osobowości - rysy osobowości zależno-unikowej (lękowej) i reakcję adaptacyjną w wywiadzie

W uzasadnieniu biegli wskazali, że stwierdzone schorzenia upośledzają sprawność organizmu w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do pracy, a naruszenie sprawności organizmu w takim stopniu nastąpiło przed 18 rokiem życia. Zdaniem biegłych odwołująca ma dużo danych, by rozpoznać u niej chorobę genetyczną - zespół Marfana. Jest to choroba, genetyczna, związana z nieprawidłowym rozwojem tkanki łącznej w całym organizmie. Do jego obrazu należy również zwyrodnienie śluzakowate płatków zastawki mitralnej z wypadaniem obu jej płatków z dużą jej niedomykalnością. Cofająca się fala zwrotna wchodzi aż do żył płucnych i tym można uzasadnić nawracającą u odwołującej duszność i łatwe męczenie się. Poza tym badana ma nawracające częstoskurcze nadkomorowe z częstością serca do 200 min, a okresowo zbyt wolną pracę serca, co utrudnia jakiekolwiek leczenie farmakologiczne. Biegli wskazali też, że w opisach EKG zwraca uwagę skrócenie PQ do 120 milisekund i blok prawnej odnogi pęczka Hisa, co równie dobrze może być objawem preekscytacji, czyli istnienia dodatkowej drogi między przedsionkami i komorami. Biegli wskazali, że istotne znaczenie ma też fakt występowania u odwołującej utraty przytomności i nawracających zasłabnięć, co przy takim przebiegu preekscytacji wymaga przeprowadzenia badania elektrofizjologicznego z uwagi na ryzyko nagłego zgonu. Nie wyjaśniono też u odwołującej przyczyny znacznego niedożywienia, a wskaźnik masy ciała BMI 13,71 oznacza wygłodzenie, dlatego życie takiej osoby jest zagrożone. Poza tym odwołująca jest osobą upośledzoną w stopniu lekkim, ze specyficznymi zaburzeniami osobowości, z reakcją adaptacyjną w wywiadzie, dlatego także i z tego powodu M. S. jest nadal całkowicie niezdolna do pracy.

Ponieważ organ rentowy wskazywał, iż biegli nie uzasadnili tak długiego czasookresu niezdolności do pracy, Sąd w tym zakresie dopuścił dowód z opinii uzupełniającej biegłych.

W opinii uzupełniającej z 11.03.2015r. biegli wskazali, że występujące u odwołującej schorzenia mają podłoże genetyczne. Zespół Marfana nie posiada specyficznego leczenia a właściwym postępowaniem jest zmiana trybu życia i brak stresu fizycznego i psychicznego. Leczeniu chirurgicznemu, lecz tylko objawowemu, podlegają powikłania tej choroby: dysfunkcje zastawek, tętniaki aorty a po leczeniu badana nie odzyska zdolności do pracy. Nadto kacheksja o stopniu tak zaawansowanym jak u badanej sama w sobie jest czynnikiem ryzyka skrócenia życia a z obecnym niedoborem wagi badana nie powinna podejmować żadnej pracy. Natomiast usuwalną przyczyną niezdolności do pracy są zaburzenia rytmu serca z istnieniem dodatkowej drogi przewodzenia. Czas oczekiwania na badanie elektrofizjologiczne w Polsce wynosi obecnie około 2 lat. Jeżeli zaś dojdzie do badania wcześniej i przewodzenie w dodatkowej drodze zostanie zablokowane, to poprawi to rokowanie badanej co do stanu zdrowia i życia, natomiast nie przywróci zdolności do pracy.

Do w/w opinii uzupełniającej biegłych żadna ze stron nie wniosła zastrzeżeń.

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, szczególnie opinia biegłych z zakresu psychiatrii A. K., psychologii L. K. i kardiologii B. G. w sposób dostateczny wyjaśnia okoliczności sprawy. Biegli ci dokonali szczegółowej analizy całej zebranej w sprawie dokumentacji medycznej, w tym znajdującej się w aktach sprawy IC 331/09, nadesłanych przez Wydział Cywilny SO w Ostrołęce oraz przeprowadzili szczegółowy wywiad oraz badania lekarskie. Zarówno rozpoznanie, jak i wnioski, które znajdują się w opinii są rzeczowe, spójne i logiczne, odwołują się też do wyników badań i dokumentacji leczenia kardiologicznego i psychiatrycznego odwołującej, dlatego zasługują na uwzględnienie. Biegli określili występujące schorzenia, stopień ich nasilenia i objawy oraz wpływ na zdolność do pracy. Uzasadnili także czasookres niezdolności. Z opinii jednoznacznie wynika, iż podstawą stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy jest choroba genetyczna - zespół Marfana i jej objawy kardiologiczne, a występujące w przebiegu tej choroby dolegliwości całkowicie uniemożliwiają wykonywanie pracy zarobkowej. Z opinii wynika nadto, iż naruszenie sprawności organizmu, skutkujące całkowitą niezdolnością do pracy powstało u odwołującej jeszcze w okresie nauki w szkole, w dzieciństwie. Wniosek ten jest poparty obszerną dokumentacją medyczną, dotyczącą leczenia odwołującej. Wskazać też trzeba, że wniosek o całkowitej niezdolności do pracy odwołującej uzasadnia również treść zeznań świadków, rodziców odwołującej. Zarówno A. T., jak i J. T. zeznali, że M. S. szybko się męczy, dużo śpi, nadto nie jest w stanie załatwić żadnej urzędowej sprawy samodzielnie.

Zdaniem Sądu podstawy orzekania nie może natomiast stanowić opinia biegłych zakresu: psychiatrii M. F., psychologii H. P., neurologii M. B. i kardiologii K. S.. Biegli ci stwierdzili, że M. S. nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Nie rozpoznali jednak u niej wielu schorzeń, które rozpoznał drugi zespół biegłych, w tym zespołu Marfana. Opinia ta jest enigmatyczna, pomija też fakt występowania u odwołującej omdleń i zasłabnięć, nie obrazuje więc właściwie stanu zdrowia M. S., rzeczywistego opisu jej schorzeń i ich wpływu na codzienne funkcjonowanie.

W świetle złożonych do akt sprawy wyników i dokumentacji medycznej należy zdaniem Sądu podzielić zaś wnioski wskazane w opinii drugiego zespołu biegłych, tj. biegłych z zakresu psychiatrii A. K., psychologii L. K. i kardiologii B. G. o całkowitej niezdolności do pracy odwołującej. Opinia ta uwzględnia też fakt, że odwołująca w okresie od 01.03.2004r. do 31.01.2014r. pobierała rentę socjalną, a jej stan zdrowia nie uległ poprawie.

M. S. ma wprawdzie ukończyła zasadniczą szkołę zawodową o kierunku kucharz, lecz dotychczas nie pracowała a występujące u niej schorzenia, a połączeniu z bardzo niska wagą stanowią zagrożenie dla jej życia i wymagają dalszych badań, w tym leczenia operacyjnego.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 477 14§ 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 22.04.2014r. i przyznał M. S. prawo do renty socjalnej na okres orzeczony przez biegłych, tj. od dnia 01.02.2014r. do dnia 31.01.2019r.

Zgodnie z treścią art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd był zobowiązany, przyznając odwołującej prawo do renty, do zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji tj. zarówno przyznającej prawo do świadczenia, jak też jego brak (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2010 roku, II UK 330/09, LEX 604220).

Ostatnią okolicznością niezbędną do wydania decyzji było ustalenie istnienia całkowitej niezdolności do pracy odwołującej. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie ZUS nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie powyższego w toku postępowania przed tym organem. Przyznanie odwołującej renty nastąpiło bowiem dopiero po zebraniu dodatkowego materiału dowodowego przed Sądem i opierało się na wynikach badania przedmiotowego dokonanego przez biegłych sądowych, przy czym w sprawie wypowiadały się dwa zespoły biegłych lekarzy.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.