Treść orzeczenia
Sygn. akt III U 226/15
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 20 kwietnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
Przewodniczący SSO Anna Kicman
Protokolant st. sekr. sądowy Katarzyna Maziarczyk - Kotwica
po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2015 r. w Przemyślu na rozprawie sprawy W. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o emeryturę na skutek odwołania W. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. z dnia 18 lutego 2015 r., znak: (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy W. M. prawo do emerytury, począwszy od dnia 15 stycznia 2015 r.
Uzasadnienie
wyroku z dnia 20 kwietnia 2015 r.
Decyzją z dnia 18 lutego 2015 r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił wnioskodawcy W. M. przyznania emerytury.
W podstawie prawnej powołano art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
W uzasadnieniu wskazano, że Zakład odmówił przyznania emerytury, ponieważ na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca nie udowodnił 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Zakład przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 1 roku, 4 miesięcy i 10 dni; składkowe – 23 lat, 10 miesięcy i 21 dni; łącznie – 25 lat, 3 miesięcy i 1 dnia. Do pracy w szczególnych warunkach nie zaliczono okresów od 1 września 1972 r. do 22 czerwca 1974 r. z tytułu zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym, ponieważ jest to zatrudnienie w charakterze ucznia młodocianego i nie jest to praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy oraz od 23 czerwca 1974 r. do 28 lutego 1993 r., ponieważ przedłożone przez wnioskodawcę akta z archiwum nie są wystarczające, aby można było stwierdzić, w jakim okresie na poszczególnych stanowiskach praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a dokumentacja archiwalna odzwierciedla jedynie wysokość wynagrodzeń wnioskodawcy.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył w dniu 2 marca 2015 r. wnioskodawca W. M..
Na uzasadnienie swojego stanowiska wnioskodawca podał,
że pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy od 1 września 1972 r. do 22 czerwca 1974 r. w (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym w P. jako monter konstrukcji żelbetowych i betoniarz oraz od 23 czerwca 1974 r. do 28 lutego 1993 r. w (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym w P. jako betoniarz i monter konstrukcji żelbetowych. Praca ta była ciężka i szkodliwa dla zdrowia, a okoliczności te mogą potwierdzić wskazani przez wnioskodawcę świadkowie.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy w Przemyślu ustalił następujący stan faktyczny:
Wnioskodawca W. M., ur. dnia (...),
w dniu 21 stycznia 2015 r. złożył wniosek o emeryturę, oświadczając
w nim, iż nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
W aktach emerytalnych wnioskodawcy zalega dokumentacja poświadczająca przebieg zatrudnienia, z której wynika m.in., że: był on zatrudniony w (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym (...) w J. w okresie od 1 września 1972 r. do 22 czerwca 1974 r. jako uczeń młodociany – uczeń (...) Szkoły Budowlanej dla Pracujących (...) w P.; był on zatrudniony w (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym w P. w okresie od 1 września 1972 r. do 28 lutego 1993 r., w tym (...) od 1 września 1972 r. do 22 czerwca 1974 r., na stanowiskach ucznia zawodu i montażysty.
Wnioskodawca przedłożył w ZUS również kserokopię dokumentacji płacowej za lata 1980-1992 oraz kserokopię dokumentacji z okresu zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym w P..
Na podstawie całości zgromadzonej w aktach rentowych dokumentacji, ZUS decyzją z dnia 18 lutego 2015 r. odmówił wnioskodawcy przyznania emerytury, ponieważ na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił on 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.
ZUS przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 1 roku, 4 miesięcy i 10 dni; składkowe – 23 lat, 10 miesięcy i 21 dni; łącznie – 25 lat, 3 miesięcy i 1 dnia.
Dowód – akta organu rentowego:
- wniosek emerytalny z dnia 21.01.2015 r.,
- świadectwa pracy,
- kserokopia dokumentacji płacowej za lata 1980-1992 oraz kserokopia dokumentacji z okresu zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym w P. dot. wnioskodawcy,
- zaskarżona decyzja ZUS z dnia 4.11.2014 r.
Ponadto Sąd ustalił, że wnioskodawca pracował w (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym w P. w okresie od 1 września 1972 r. do 22 czerwca 1974 r., jako uczeń zawodu. Wówczas wnioskodawca 3 dni w tygodniu uczył się w szkole teorii zawodu, a pozostałe 3 dni w tygodniu pracował.
Od dnia 23 czerwca 1974 r. wnioskodawca podjął zatrudnienie w tym przedsiębiorstwie jako montażysta – betoniarz. W ramach obowiązków wnioskodawcy leżały prace zbrojarskie, betoniarskie, przygotowywanie szalunków – prace ciesielskie i monterskie konstrukcji żelbetowych. Wnioskodawca pracował na wysokości – od 4 do 12 piętra, przy wznoszeniu budynków – bloków z płyt żelbetowych, tzw. „wielkiej płyty”. Wyżej opisane prace wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy
W trakcie zatrudnienia wnioskodawca wyjechał do pracy na budowę eksportową do L. od dnia 1 marca 1989 r. do 28 lutego 1990 r., z tym że ostatnim dniem pracy na budowie był 21 luty 1990 r., a do pracy w kraju zgłosił się 6 marca 1990 r. Wyjazd był organizowany przez macierzysty zakład pracy – (...) Przedsiębiorstwo Budowlane. W trakcie pracy na budowie eksportowej do obowiązków wnioskodawcy należały te same czynności, co w kraju. Pracował przy wznoszeniu budynków.
Zakład pracy nie wystawiał swoim pracownikom świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach, ani nie wypłacał z tego tytułu żadnych dodatków. W związku z tym współpracownicy wnioskodawcy S. G., L. K. i A. T., którzy w tym zakładzie również pracowali w warunkach szczególnych, uprawnienia do wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych nabyli w ramach postępowania toczącego się na skutek odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przed tut. Sądem.
Dowód:
- dokumentacja zawarta w aktach osobowych wnioskodawcy z okresu zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym w P.,
- zeznania świadka S. B.,
- zeznania świadka J. G.,
- zeznania świadka S. G.,
- zeznania świadka L. K.,
- zeznania świadka A. T.,
- przesłuchanie wnioskodawcy.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów
z dokumentów zgromadzonych w aktach emerytalnych wnioskodawcy oraz w aktach osobowych wnioskodawcy z okresu zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym w P., których domniemanie prawdziwości wynika z art. 244 i nast. k.p.c., a ponadto ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadków S. B., J. G., S. G., L. K. i A. T. oraz wnioskodawcy W. M., jako logicznym, spójnym, wzajemnie się uzupełniającym. Wynika z nich jednoznacznie, w jakim charakterze, w jakich warunkach i przy jakich pracach był zatrudniony wnioskodawca w spornym okresie pracy w (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym w P.. Świadek S. B. był kierownikiem budowy, pozostali świadkowie współpracowali wraz z wnioskodawcą w różnych okresach czasu, stąd też na co dzień byli bezpośrednimi obserwatorami prac wykonywanych przez wnioskodawcę W. M. w ramach jego obowiązków. Istotnym pozostaje również fakt, że zakład pracy w chwili obecnej już nie istnieje, a po zakończeniu zatrudnienia nie wystawiał pracownikom odpowiednich świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych. W związku z tym świadkowie S. G., L. K. i A. T., którzy w tym zakładzie pracy również pracowali w warunkach szczególnych, ale nie otrzymali od pracodawcy stosownego świadectwa pracy, uprawnienia do emerytury wcześniejszej z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych nabyli w ramach postępowania toczącego się na skutek odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przed tut. Sądem.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Odwołanie wnioskodawcy W. M. należy uznać za uzasadnione.
Na podstawie art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U.
z 2013, poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego
w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat -
dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa
(ust. 2 art. 184).
Zgodnie z art. 32 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa
w ust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 2 i 3.
Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach
lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się: okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (art. 32 ust. 1a pkt 1).
Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1,
za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości
dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32).
Przepisy dotychczasowe to rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8,
poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43
ze zm.) - pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach określonych w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeśli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Ponadto według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych
w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach
lub w szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy
na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac
w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
W myśl § 3 powołanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat
dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi
do okresów zatrudnienia.
Istotą sporu w niniejszej sprawie była kwestia ustalenia,
czy wnioskodawca był zatrudniony, co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych.
Poza sporem pozostaje w przedmiotowej sprawie, że wnioskodawca W. M. w dniu(...) r. ukończył 60 lat, nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, a ponadto wykazał na dzień 1 stycznia 1999 r. wymagany okres zatrudnienia wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało ponadto, że wnioskodawca był zatrudniony w szczególnych warunkach w (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym w P. w okresie od 23 czerwca 1974 r. do 28 lutego 1993 r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy,
na stanowisku montażysty wykonującego m prace montera konstrukcji żelbetowych i prefabrykowanych na wysokości, zbrojarza, betoniarza i cieśli wykonującego prace na wysokości. Do okresu pracy w warunkach szczególnych Sąd zaliczył również okres pracy na budowie eksportowej we L., jako że wnioskodawca wykonywał wówczas te same prace, co w kraju.
Wskazane wyżej stanowiska wymienione zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) w wykazie A, Dziale V –
„W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych”, poz. 4 – „Prace zbrojarskie i betoniarskie”, poz. 5 – „Prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości” oraz w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy podległych ministrowi budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach w wykazie A, Dziale V, poz. 4, pkt 1 – „zbrojarz”, pkt 3 – „betoniarz”, poz. 5, pkt 2 – „monter konstrukcji żelbetowych i prefabrykowanych na wysokości”, pkt 3 – „cieśla wykonujący prace na wysokości”.
Sąd nie zaliczył do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu pracy jako uczeń praktycznej nauki zawodu od 1 września 1972 r. do 23 czerwca 1974 r., albowiem wówczas praca nie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku montera konstrukcji żelbetowych i prefabrykowanych.
Należy mieć na uwadze, że w postępowaniu przed sądami pracy
i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi dowodami przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego, w tym również zeznaniami świadków i stron.
W postępowaniu wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego Sąd kieruje się regułami dowodzenia określonymi w art. 227-309 k.p.c., zwłaszcza że w przepisach regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 477 8 i nast. k.p.c.) nie ma jakichkolwiek odrębności lub ograniczeń. Przeciwnie, art. 473 § 1 k.p.c. stanowi,
że w sprawach z tego zakresu nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron, co oznacza,
że fakty, od których uzależnione jest prawo do emerytury i renty
oraz wysokość tych świadczeń, mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi, w tym także zeznaniami świadków i stron.
Z poczynionych wyżej ustaleń wynika, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał łącznie ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych, a tym samym spełnił wszystkie przesłanki niezbędne
do przyznania mu prawa do emerytury w świetle wyżej powołanych przepisów.
Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca,
w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
W niniejszej sprawie wnioskodawca wszystkie przesłanki do nabycia świadczenia spełnił od dnia 15 stycznia 2015 r., a więc od ukończenia 60 roku życia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c.
w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa orzeczono, jak w sentencji wyroku.