Treść orzeczenia
Postanowienie
Dnia 16 lipca 2015r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym:
Przewodniczący – Sędzia: SO Leszek Dąbek
Sędziowie: SO Barbara Braziewicz
SR (del.) Barbara Konińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa K. S. przeciwko G. G. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w przedmiocie rozpoznania zażalenia powódki od postanowienia Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 25 lutego 2015r., sygn. I C 987/13 postanawia: oddalić zażalenie.
SSR del. Barbara Konińska SSO Leszek Dąbek SSO Barbara Braziewicz
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 lutego 2015r. Sąd Rejonowy w Zabrzu orzekając na zasadzie art. 182 § 2 k.p.c. w zw. z art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. umorzył postępowanie w sprawie z powództwa K. S. przeciwko G. G. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym stwierdzając, iż w ciągu roku od wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie z dnia 16 grudnia 2013r. nie wpłynął wniosek o jego podjęcie.
W zażaleniu od tego postanowienia powódka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez jego uchylenie i podjęcie postępowania oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania zażaleniowego lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania. Na wypadek oddalenia zażalenia powódka z ostrożności procesowej wniosła o dokonanie przez Sąd II Instancji, na podstawie art. 626 13 § 1 k.p.c. wpisu ostrzeżenia z urzędu w księgach wieczystych (...) o istnieniu niezgodności tych ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 178 k.p.c. w zw. z art. 182 k.p.c. polegające na umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy błędnie została wskazana przyczyna zawieszenia postępowania w postanowieniu z dnia 16 grudnia 2013r. oraz to, iż faktycznie nie było przyczyny do jego zawieszenia. Zarzuciła też naruszenie (...) § 1 k.p.c. poprzez zaniechanie wpisu ostrzeżenia z urzędu w księgach wieczystych o istnieniu niezgodności z rzeczywistym stanem prawnym podnosząc, że Sąd Rejonowy umarzając postępowanie powinien był z urzędu dokonać takowego wpisu, gdyż z chwilą ewentualnego uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania upadłoby zabezpieczenie udzielone w sprawie dotyczące wpisów stosownych ostrzeżeń.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Zażalenie wnioskodawcy jako bezzasadne podlega oddaleniu. Sąd Rejonowy wydając zaskarżone orzeczenie nie dopuścił się zarzucanych mu uchybień, zaś wydane przez niego postanowienie jest trafne i odpowiada prawu.
Przede wszystkim Sąd Rejonowy nie dopuścił się naruszenia art. art. 178 k.p.c. w zw. z art. 182 k.p.c. skoro po pierwsze art. 178 k.p.c. nie był podstawą do wydania tego orzeczenia. Po wtóre przepis art. 178 k.p.c. w ogóle nie miał zastosowania w sprawie, gdyż o ile strony postępowania rozważały możliwość zawarcia ugody, co wynika z treści protokołu rozprawy z dnia 13 listopada 2013r. (k. 160 akt), o tyle żadna z nich nie złożyła wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie.
Nie ulega zaś w niniejszej sprawie wątpliwości, iż postanowieniem Sąd I Instancji z dnia 16 grudnia 2013r. postępowanie w sprawie zostało zawieszone na podstawie art. 177 § 1 pkt. 6 k.p.c.
Przepis art. 182 § 1 k.p.c. stanowi, że sąd umarza postępowanie zawieszone na zgodny wniosek stron oraz z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6 k.p.c. Użycie słowa „umarza” oznacza, że sąd musi wydać postanowienie o umorzeniu, gdy tylko spełniona jest przesłanka podana w tym artykule. Przesłanką zaś umorzenia postępowania jest niezgłoszenie wniosku o podjęcie postępowania w ciągu roku od daty postanowienia o zawieszeniu.
Przy tym, jeżeli w prawomocnym postanowieniu o zawieszeniu postępowania wskazane są przyczyny zawieszenia, to brak jest, wbrew poglądom powołanym w uzasadnieniu zażalenia, podstawy do przyjmowania, że sąd ma obowiązek ponownego badania przed umorzeniem postępowania, czy przyczyny te rzeczywiście zachodziły. Obowiązek taki nie wynika z treści art. 182 § 1 k.p.c. ani z innych przepisów. Wręcz przeciwnie. Stosownie do art. 365 § 1 k.p.c. prawomocne orzeczenie wiąże między innymi tak sąd, który je wydał, jak również inne sądy. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu charakteryzuje się dwoma aspektami: pierwszy z nich odnosi się do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia, drugi zaś przejawia się w mocy wiążącej jako określonym walorze prawnym rozstrzygnięcia zawartego w treści orzeczenia. W konsekwencji prawomocne postanowienie o zawieszeniu postępowania ma charakter prejudycjalny dla umorzenia postępowania, co do powołanej w tym postanowieniu podstawy prawnej określającej przyczynę zawieszenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 07 lutego 2003r., sygn. III CK 276/02).
W efekcie umarzając postępowanie zawieszone na zgodny wniosek stron oraz z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6 k.p.c, sąd nie bada, czy przyczyna wskazana w postanowieniu o zawieszeniu postępowania rzeczywiście istniała (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 17 grudnia 1998r., sygn. II CKN 713/98, OSP 1999/10/176).
Co więcej wobec tego, że umorzenie jest obligatoryjne, nie wchodzi już w grę podjęcie postępowania. Przy tym zasadność zawieszenia postępowania, zastosowanie i powołanie odpowiedniej podstawy prawnej podlegają kontroli instancyjnej w drodze zażalenia (art. 394 § 1 pkt 6 k.p.c.). Biorąc pod uwagę, iż na zgłoszenie wniosku o podjęcie postępowania przewidziano aż rok, w efekcie w dość długim okresie czasu strony mogą wystąpić z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania. Umorzenie zaś zawieszonego postępowania jest środkiem represyjnym wobec procesowej bezczynności stron w sytuacjach, gdy ich aktywność mogłaby doprowadzić do usunięcia przyczyn zawieszenia postępowania. Jest to istotny środek przeciwdziałający przedłużeniu procesu ponad rozsądną miarę i brak dostatecznych powodów do jego osłabiania w związku zasadą dyspozycyjności obowiązującą w postępowaniu cywilnym.
Wykładnia dopuszczająca możliwość zmiany przez sąd podstawy prawnej postanowienia o zawieszeniu postępowania wydanego w innej sprawie, powołana przez skarżącą budzi nie tylko zastrzeżenia z punktu widzenia zasady dyspozycyjności stron, lecz przede wszystkim pozostaje w jaskrawej sprzeczności z fundamentalną zasadą prawomocności orzeczeń, którą objęte są nie tylko orzeczenia rozstrzygające istotę sprawy ale także orzeczenia proceduralne. Zasada ta wyraża nakaz przyjmowania między innymi przez inne sądy, że w danej sytuacji stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z zawartego w orzeczeniu rozstrzygnięcia (art. 365 k.p.c.).
W niniejszej sprawie powódka w toku całego postępowania była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zatem brak było podstaw do stwierdzenia, by istniały po jej stronie jakiekolwiek przeszkody zarówno do zaskarżenia postanowienia o zawieszeniu postępowania (art. 394 § 1 pkt. 6 k.p.c.), jak i do złożenia w ciągu roku od jego wydania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania (art. 182 § 1 k.p.c. a contrario). Tym samym nie sposób przyjąć, by wdane rozstrzygnięcie miało pozbawiać stronę z przyczyn formalnych prawa do sądu. Postępowanie cywilne skonstruowane jest w sposób sformalizowany, jednak w sposób umożliwiający stronie obronę swych spraw. Pozew nieopłacony podlega zwrotowi (art. 130 k.p.c.), nieopłacone środki zaskarżenia lub których braków strona nie usunęła w terminie podlegają odrzuceniu (art. 370 k.p.c.), postępowanie co do którego nie został w terminie zgłoszony wniosek o podjęcie podlega umorzeniu (art. 182 § 1 k.p.c.). Strona wykazując należytą dbałość o swe własne prawa, winna w określonych kodeksem postępowania cywilnego terminach dokonywać odpowiednich dla dalszego biegu postępowania czynności procesowych. W sytuacji zaś, kiedy tego nie czyni, naraża się na stosowne do określonego zaniechania konsekwencje procesowe.
W tej sytuacji Sąd Rejonowy prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie, skoro w ciągu roku od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania nie został zgłoszony wniosek o jego podjęcie.
Dlatego też Sąd Okręgowy oddalił zażalenie jako bezzasadne o czym orzekł, jak w sentencji na zasadzie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 1 i 2 k.p.c.
Wniosek powódki o dokonanie przez Sąd II Instancji, na podstawie art. 626 13 § 1 k.p.c. wpisu ostrzeżenia z urzędu w księgach wieczystych (...) o istnieniu niezgodności tych ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym, który wraz z zażaleniem wpłynął do Sądu Rejonowego w Zabrzu został wyłączony i przekazany do rozpoznania według właściwości Wydziałowi Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Zabrzu.
SSR del. Barbara Konińska SSO Leszek Dąbek SSO Barbara Braziewicz