Treść orzeczenia
Sygn. akt III Ca 93/15
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 1 kwietnia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Tatarczyk (spr.)
Sędzia SO Andrzej Dyrda
SR del. Ewa Buczek - Fidyka
Protokolant Paulina Kozioł
po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2015 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa M. S. i J. S. przeciwko Gminie Miejskiej Z. i Zarządowi (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. o ustalenie na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt I C 1704/13
1. oddala apelację;
2. zasądza od powodów solidarnie na rzecz pozwanej Gminy Miejskiej Z. kwotę 90 ( dziewięćdziesiąt ) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania odwoławczego;
3. zasądza od powodów solidarnie na rzecz pozwanego Zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. kwotę 90 ( dziewięćdziesiąt) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
SSR (del.) Ewa Buczek – Fidyka SSO Tomasz Tatarczyk SSO Andrzej Dyrda
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 sierpnia 2014 roku Sąd Rejonowy oddalił powództwo, którym powodowie dochodzili ustalenia istnienia stosunku najmu lokalu mieszkalnego położonego w Z. przy ulicy (...) i zasądził solidarnie od powodów na rzecz pozwanych po 180 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu. Sąd ustalił, że powód M. S. wraz z żoną G. S. byli najemcami lokalu mieszkalnego położonego w Z. przy ulicy (...) na podstawie umowy najmu zawartej 2 stycznia 1995 roku. Pismem z 26 września 2011 roku pozwany Zarząd (...) sp. z o.o. w Z. wypowiedział najem na podstawie art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. W dniu 26 września 2011 roku powód M. S. i jego żona G. byli użytkownikami wieczystymi działki gruntu i współwłaścicielami na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej budynku mieszkalnego położonego w Z. przy ulicy (...). Umową majątkową małżeńską z dnia 23 grudnia 2011 roku prawo to małżonkowie przyznali na wyłączność G. S.. W chwili wypowiedzenia umowy najmu czynsz w lokalu położonym w Z. przy ulicy (...) nie przekraczał 3% wartości odtworzeniowej lokalu w skali roku. Powód M. S. pozostaje z żoną G. S. w wieloletniej separacji faktycznej i nigdy nie zamieszkiwał w domu przy ulicy (...) w Z.. Sąd stwierdził, że wypowiedzenie najmu dokonane zostało w sposób skuteczny. Przywołał regulację art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, według której, jeżeli czynsz lokalu jest niższy niż 3 % wartości odtworzeniowej w skali roku wypowiedzenie najmu może być dokonane osobie, której przysługuje tytuł prawny do innego lokalu położonego w tej samej miejscowości, a lokator może używać tego lokalu, jeżeli spełnia warunki przewidziane dla lokalu zamiennego. Jako bezsporny wskazał Sąd fakt, że w dniu wypowiedzenia najmu powodowi M. S. i jego małżonce G. S. przysługiwało prawo do innego lokalu w tej samej miejscowości, to jest do domu mieszkalnego położonego przy ulicy (...) w Z.. Bez znaczenia, w ocenie Sądu, pozostawała okoliczność, że na podstawie porozumienia małżonków powód M. S. nie korzystał z domu, którego był współwłaścicielem. Porozumienie małżonków nie mogło mieć wpływu na pozycję podmiotu wynajmującego im lokal mieszkalny. Uznanie wypowiedzenia najmu za skuteczne czyniło bezzasadnym powództwo o ustalenie istnienia stosunku najmu. Wskazał Sąd, że nie posiadał legitymacji biernej w sprawie pozwany Zarząd (...) sp. z o.o. w Z.. O kosztach procesu orzekł Sąd po myśli art. 98 § 1 i 3 k.p.c.
W apelacji powodowie zarzucili naruszenie prawa materialnego - art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy z 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na przyjęciu, że przesłanka możliwości używania lokalu przez lokatora powinna być oceniona wyłącznie według kryteriów obiektywnych. W oparciu o ten zarzut skarżący domagali się zmiany wyroku przez uwzględnienie powództwa, zasądzenia od pozwanych zwrotu kosztów postępowania w obu instancjach, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Pozwani wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie od powodów zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Podstawę prawną żądania pozwu stanowił przepis art. 189 k.p.c.
Według tego przepisu, powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Powodowie, co jest bezsporne, zostali pozwani przez Gminę Miejską Z. o eksmisję z lokalu mieszkalnego, którego dotyczy pozew o ustalenie istnienia stosunku najmu. Na uzasadnienie żądania eksmisji przywołała gmina fakt wypowiedzenia najmu dokonanego pismem z 26 września 2011r. na podstawie art. 11 ust. 3 pkt 2 ustawy z 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Postępowanie w sprawie o eksmisje, jak wskazał pełnomocnik powodów podczas rozprawy apelacyjnej, zostało zawieszone do czasu wydania rozstrzygnięcia w sprawie o ustalenie.
Powodowie mieli interes prawny, o którym mowa w art. 189 k.p.c. w ustaleniu istnienia stosunku najmu lokalu dopóki nie zostali przez wynajmującego pozwani o eksmisję z tego lokalu. Skoro zostali pozwani o opróżnienie lokalu w następstwie wypowiedzenia najmu, przysługuje im ochrona w procesie wytoczonym przez wynajmującego, gdzie zgłaszać mogą zarzuty przeciwko skuteczności wypowiedzenia najmu dokonanego pismem z 26 września 2011r., na którym gmina oparła żądanie eksmisji.
Nie zachodzi interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c., gdy można w drodze zarzutu podniesionego w sprawie o świadczenie osiągnąć w pełni ochronę swoich praw.
Brak interesu prawnego w sprawie o ustalenie skutkuje oddaleniem powództwa bez badania prawdziwości twierdzeń powoda, że dany stosunek prawny lub prawo istnieje lub nie istnieje.
Wadliwa jest argumentacja powodów, że w przywołanych w pozwie orzeczeniach Sąd Najwyższy wskazał na istnienie interesu prawnego najemcy w żądaniu ustalenia istnienia stosunku najmu lokalu, gdy wytoczona już została przeciwko niemu sprawa o eksmisję z tego lokalu.
Trafnie stwierdził Sąd Rejonowy, że legitymacji biernej w sprawie nie ma pozwany Zarząd (...) sp. z o.o. w Z., skoro podmiot ten nie był stroną stosunku najmu lokalu, którego dotyczy żądanie ustalenia.
Z przytoczonych względów orzec należało jak w sentencji wyroku na podstawie art. 385 k.p.c., o kosztach postępowania apelacyjnego – po myśli art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99 k.p.c.; powodowie jako strona przegrywająca obowiązani są zwrócić pozwanym, na ich żądanie, koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym.