descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III Ca 311/16

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 października 2015 roku w sprawie z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. przeciwko D. G. o zapłatę 2.905,60 złotych, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1.120 zł z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP od kwoty 1.100 zł za okres od dnia 4 października 2014 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 248,52 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, oddalając powództwo w pozostałym zakresie.

Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając go w części oddalającej powództwo. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, a to art. 58 § 1 i § 3 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że naliczanie przez powoda opłaty wstępnej, a także oferowanie fakultatywnej usługi obsługi pożyczki w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy stanowi obejście ustawy w zakresie regulującym wysokość odsetek maksymalnych (art. 359 § 2 k.c.), podczas gdy w ocenie skarżącego naliczenie tychże opłat nie stanowi obejścia w/w regulacji, a jedynie stanowi wyraz swobody kontraktowej wyrażonej w art. 353 1 k.c. ;

2. naruszenie prawa materialnego – art. art. 5 pkt 6-9 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r. nr 126, poz. 715 ze zm.) – dalej u.k.k., polegające na błędnym zastosowaniu ustawowych definicji – Całkowitego kosztu kredytu. Całkowitej kwoty kredytu oraz Całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta;

3. naruszenie prawa procesowego poprzez ingerencję Sądu w przebieg postępowania przypisany wyłącznie stronom, podczas gdy w procesie tym to strona jest wyłącznym gospodarzem postępowania i sama decyduje, jakie zarzuty chce podnieść, a jakie nie – za wyjątkiem tych, które Sąd uwzględnia z urzędu. Jeśli zatem strona pozwana nie negowała wizyt, które przedstawiciel powoda odbył w jej miejscu zamieszkania

w celu odbioru rat pożyczki, Sąd winien nie ingerować w tym zakresie.

W konkluzji wskazanych zarzutów powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie powództwa w zaskarżonym zakresie oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu w pierwszej instancji według norm przepisanych ewentualnie o: uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania za drugą instancję według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

apelacja nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym i z tego względu zgodnie z przepisem art. 505 13 § 2 k.p.c., jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku tego sądu powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Zaskarżone orzeczenie należało uznać za prawidłowe, stanowiące wynik właściwej oceny zebranego materiału dowodowego. Sąd Okręgowy podziela poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia i w konsekwencji przyjmuje za swoje, uznając za zbędne powielanie ich w treści uzasadnienia.

Przede wszystkim wskazać należy, iż podstawą oddalenia powództwo w zaskarżonym zakresie było uznanie przez Sąd I instancji, iż powód nie wykazał, co składa się na opłatę wstępną, jak również konieczność jej poniesienia. §3.1 umowy wskazywał jedynie stwierdzenie, że opłata ta jest pobierana za czynności związane z zawarciem umowy, jednak nie precyzowała o jakie czynności chodzi. W zakresie zaś dochodzonej kwoty 767,68 zł tytułem skorzystania przez pozwaną z opcji obsługi pożyczki w miejscu zamieszkania powód nie wykazał jednocześnie, aby w ogóle doszło do jakiejkolwiek wizyty przedstawiciela powoda u pozwanej w celu odbioru należności ratalnych w miejscu zamieszkania pozwanej. Sąd Okręgowy przyjętą przez Sąd I instancji ocenę w całości podziela. Sąd Okręgowy nie neguje, iż usługa polegająca na odbiorze pożyczki w domu, która polega m.in. na wykonaniu konkretnych czynności przez przedstawicieli przedsiębiorcy w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy wiąże się z określonymi kosztami z tym związanymi. Niemniej jednak w realiach niniejszej sprawy Sąd I instancji słusznie uznał, że powód w żadnym zakresie nie udowodnił, by czynności te były podejmowane w stosunku do pozwanej. Dodatkowo wskazać należy, że opłata ta została przewidziana w § 2 ust. 1 umowy pożyczki i wskazana ryczałtowo na kwotę 767,68 zł. Podkreślenia wymaga przy tym, że przy ustaleniu wysokości opłaty nie uwzględniono ani kwoty udzielonej pożyczki, ani ilości wizyt, które mają być przeprowadzone w związku z jej obsługą w miejscu zamieszkania konsumenta. W ocenie Sądu Okręgowego, postanowienie umowne o takiej treści jest niezgodne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumenta, który nie ma żadnego wpływu na wysokości wskazanego kosztu dodatkowego pożyczki i na obciążenie go tego typu opłatą, postanowienia te naruszają zasadę ekwiwalentności świadczeń. Nie można nie zauważyć również, że wysokość naliczonej opłaty z tego tytułu budzi poważne zastrzeżenia.

Wskazać należy, że podnoszona przez apelanta okoliczność, iż pozwana w toku postępowania nie zaprzeczyła twierdzeniom powoda w tym zakresie nie zwalniało go z obowiązku przytoczenia okoliczności faktycznych, z których wywodzi roszczenie (art. 187 § 1 pkt 2 k.p.c.) i wskazania na dowody, których przeprowadzenie potwierdzi zasadność jego twierdzeń o faktach (art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c.). Wskazać bowiem należy, iż sytuacji, gdy powód dochodzi konkretnego roszczenia, to na nim przede wszystkim, w myśl art. 6 k.c., spoczywa ciężar udowodnienia zarówno faktu, iż dana wierzytelność rzeczywiście mu przysługuje, jak i wysokości tej wierzytelności. Dopiero zatem w razie przedstawienia przez stronę powodową konkretnych dowodów na okoliczność istnienia i wysokości wierzytelności, pozwana powinna przedstawić własne dowody w celu obalenia twierdzeń powoda. Wówczas bowiem konkretyzuje się w stosunku do pozwanego ciężar dowodowy wynikający treści art. 6 k.c., którego procesowym odpowiednikiem jest art. 232 k.p.c. Tym samym powód już w pozwie powinien przedstawić dowody wskazujące na zasadność i wysokość dochodzonej należności, umożliwiając stronie pozwanej ich weryfikację i odniesienie się do nich stosownie do stanu sprawy, czego powód nie uczynił z wiadomych tylko sobie względów. W ocenie Sądu Okręgowego, brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż przyjęta przez Sąd I instancji ocena materiału dowodowego stanowiła ingerencję dowodową Sądu pierwszej instancji wbrew obowiązującej zasadzie kontradyktoryjności.

W tym stanie rzeczy przesądzenie o braku udowodnienia przez powoda roszczenia w zaskarżonym zakresie czyniło wystarczającą podstawę do oddalenia powództwa w tej części, bez konieczności dokonywania oceny prawnej zawartej przez strony umowy pożyczki.

Bezzasadny był zarzut naruszenia art. 58 § 1 i § 3 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że naliczanie przez powoda opłaty wstępnej, a także oferowanie fakultatywnej usługi obsługi pożyczki w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy stanowi obejście ustawy w zakresie regulującym wysokość odsetek maksymalnych (art. 359 § 2 k.c.).

Wbrew stanowisku apelującego Sąd I instancji słusznie przyjął, że zastrzeżenie opłat w wysokości 1017,92 zł tytułem opłaty wstępnej za czynności związane z zawarciem umowy pożyczki oraz kwota 767,68 zł tytułem opłaty za skorzystanie przez pozwaną z opcji obsługi pożyczki w miejscu zamieszkania jest w istocie próbą obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Opłaty te jak trafnie wskazał Sąd meriti zastrzeżone były w wysokości niemalże odpowiadającej 99% kwoty pożyczki przekazanej pozwanej do wypłaty, zaś taki zabieg niewątpliwie prowadzi do naruszenia interesów konsumenta. Obciążenie pożyczkobiorcy dodatkowymi opłatami w wysokości przekraczającej kwotę faktycznie przekazanej pozwanej tytułem pożyczki nie znajduje żadnego uzasadnienia ani w kosztach prowadzonej przeciętnej działalności gospodarczej, ani w kosztach zawierania umowy pożyczki. Sąd Okręgowy podzielił ocenę Sądu Rejonowego, iż wysokość opłat wskazanych opłat, jakimi obciążenia pozwanej, domagała się strona powodowa, jest wygórowana w świetle doświadczenia życiowego, bez konieczności zatem powoływania się tu na konkretne dowody. Wskazać również należy, że okoliczność, iż przepisy ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 roku nie zawierają obecnie maksymalnego progu prowizji nie oznacza możliwości nieograniczonej swobody regulacji w tym zakresie, w szczególności zastrzegania ich w wysokości wygórowanej. Pomimo, iż w obecnym systemie prawnym brak jest ustawowo określonego limitu prowizji związanych z zawarciem umowy o kredyt konsumencki i strony posiadają swobodę kontraktową w tym zakresie, to nie można pomijać wyznaczonych przepisem art. 353 1 k.c. ograniczeń w swobodnym umownym kształtowaniu treści zobowiązania, który wskazuje trzy źródła tych ograniczeń: przepisy prawne, zasady współżycia społecznego i właściwości (naturę) stosunku. Przepis ten nakazuje jednocześnie, aby poddawać badaniu nie tylko treść, ale i cel zobowiązania przy ocenie, czy strony dokonały czynności prawnej we wskazanych granicach wyznaczonych im przez zasadę swobody umów. Pozwana niewątpliwie posiadała swobodę w zakresie zawarcia umowy pożyczki z powodową spółką. Nie oznacza to jednak, że podmiot udzielający pożyczki może w sposób zupełnie dowolny kształtować prawa i obowiązki oznaczone w umowie zawartej poprzez zastosowanie gotowego wzorca umownego, powodując automatycznie niepożądanego efektu w postaci choćby narzucenia przez przedsiębiorcę – przy wykorzystaniu jego silniejszej pozycji – postanowień umownych, które nie będą korzystne dla konsumenta.

Zarzuty pozwanego odnoszące się do naruszenia art. 5 pkt. 6-9 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r., nr 126, poz. 715 ze zm.)- dalej u.k.k. o tyle nie mają znaczenia, iż Sąd I instancji nie dokonywał interpretacji zapisów umownych pod kątem zawartych w ustawie definicji. Sąd jedynie na marginesie odniósł się do kolejno zawartych zapisów umownych zawierających poszczególne kwoty pożyczki, słusznie wskazując, iż nie wiadomo z czego one wynikają. Argumentacja apelującego sprowadzała się jedynie do przytoczenia literalnej definicji zawartych w przytoczonym przepisie. Apelujący nie wskazał natomiast w czym upatruje błędnego zastosowania przez Sąd I instancji ustawowych definicji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy z mocy art. 385 k.p.c. w zw. z art. 505 12 § 3 k.p.c. oddalił apelację.