Treść orzeczenia
Sygn. akt III Ca 1262/15
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 listopada 2014 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi w sprawie prowadzonej za sygnaturą akt XVIII C 429/14 z powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im. F. S. w G. przeciwko G. R. o zapłatę kwoty 835,11 zł w punkcie 1. zasądził od G. R. na rzecz Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im. F. S. w G. kwotę 835,11 zł z umownymi odsetkami w wysokości 4-krotności stopy kredytu lombardowego NBP w skali roku oraz kwotę 227zł tytułem zwrotu kosztów procesu, a w punkcie 2. ustalił, że odpowiedzialność G. R. w zakresie należności zasądzonych w punkcie pierwszym wyroku jest solidarna z odpowiedzialnością K. R. i B. Z., w stosunku do których wydany został w dniu 11 kwietnia 2013 r. prawomocny nakaz zapłaty w sprawie o sygnaturze akt XVIII Nc 2375/13.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany zarzucając Sądowi pierwszej instancji, że błędnie przyjął, iż apelujący nie kwestionował wysokości roszczenia.
W odpowiedzi na apelację powód, będąc reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosił o jej oddalenie i o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Na rozprawie apelacyjnej z dnia 19 listopada 2015 roku pełnomocnik z urzędu pozwanego poparł apelację swojego mandanta i dodatkowo sprecyzował ją w ten sposób, że zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu, iż nie zawiera terminu początkowego naliczania odsetek, a nadto zakwestionował wysokość zasądzonego roszczenia. Wnosił także o zasądzenie kosztów postępowania i zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu oświadczając, że nie zostały one uiszczone ani w całości, ani w części.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku, poprzez oddalenie powództwa.
Sąd II instancji na podstawie lektury materiału aktowego doszedł do przekonania, że rację ma apelant zarzucając, że bezpodstawnie Sąd I instancji wydając zakwestionowany wyrok przyjął, iż pozwany nie kwestionował dochodzonego przez stronę powodową roszczenia tak co do zasady, jak i co do wysokości, skoro G. R., od samego początku tzn. już w sprzeciwie od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym w dniu 11 kwietnia 2013 r. zgłosił zarzuty: wykonania zobowiązania, przedwczesności powództwa i nieistnienia zobowiązania /k. 48 v./, a w uzasadnieniu tego sprzeciwu podnosił, że kwestionuje powództwo albowiem wysokość zasądzonej nim kwoty 835,11 zł nie została przez powoda udowodniona /k. 49/. Pozwany w sprzeciwie powoływał się na to, że powód nie przedstawił żadnych podstaw naliczenia dochodzonej należności, nie przekazał dokumentów, z których wynikałaby wysokość żądanej wierzytelności. Podnosił, że jeżeli istniała jakakolwiek więź łącząca spadkodawcę pozwanego z wierzycielem, to wszelkie wzajemne roszczenia zostały już wykonane. Wskazywał, że zgodnie z art. 6 k.c. to na powodzie spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi skutki prawne. Dodał, że nie otrzymał od strony powodowej żadnych dokumentów, z których wynikałoby w jaki sposób została obliczona wysokość dochodzonych pozwem kwot, a nadto zarzucił, że powód nie wskazał terminów konkretnych terminów, od których nalicza się odsetki od należności głównej i jej wysokości.
Analiza załączonych do akt dokumentów przez powoda wskazuje, zdaniem Sądu Okręgowego, że faktycznie powód nie sprostał spoczywającemu na nim obowiązkowi udowodnienia zasadności dochodzonego roszczenia co do żądanej w pozwie wysokości.
W szczególności Sąd II instancji zwrócił uwagę na to, że na karcie 56 akt sprawy powód podaje, iż na dzień wniesienia pozwu 20 marca 2013 r. zaległa kwota w wysokości 835,11 zł składała się z pozostałego kapitału pożyczki w wysokości 507,65 zł oraz wszystkich odsetek w wysokości 327,46 zł, które są sumą następujących kwot: 70 zł pozostałych kosztów wezwań do zapłaty i 257,46 zł odsetek karnych, naliczonych od wpłaty z dnia 20 stycznia 2011 r. do dnia wniesienia pozwu czyli za 790 dni z oprocentowaniem karnym wynoszącym 21%, od 6 kwietnia 2011 r. z 22%, od 12 maja 2011 r. z 23%, od 9 czerwca 2011 r. z 24%, od 10 maja 2012 r. z 25%, od 8 listopada 2012 r. z 24%, od 6 grudnia 2012 r. z 23%, od 10 stycznia 2013 r. z 22%, od 7 lutego 2013 r. z 21%, od 7 marca 2013 r. z 19%. Sąd odwoławczy zważył po pierwsze, że powód niezasadnie żądał odsetek od kosztów wezwań, po drugie koszty tych wezwań w żaden sposób nie zostały przez powoda udowodnione i nie sposób ustalić, czy jest to kwota, która wynika z regulaminu, czy też faktycznie powód poniósł w takiej wysokości wydatki, wobec czego należy uznać, że kwota 327,46 zł tytułem żądanych odsetek nie została w sposób należyty wykazana przez stronę powodową. Poza tym na karcie 78 akt sprawy znajduje się zupełnie odmienne rozliczenie od zaprezentowanego wyżej, a mianowicie kapitał stanowi kwota 506,29 zł, a odsetki karne kwota 211,90 zł, na którą z kolei złożyły się: kwota 141,90 zł tytułem odsetek karnych i 70 zł tytułem wezwań. Co więcej, na karcie 55 verte akt sprawy podano na dole tabeli saldo na dzień 29 listopada 2012 r. czyli na datę śmierci dłużnika w wysokości 443,85 zł.
Podkreślić należy, że powód od początku był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, któremu bez wątpienia znana jest treść art. 6 k.c. stanowiącego, że obowiązek udowodnienia określonych faktów spoczywa na tej stronie, która wywodzi z nich skutki prawne. Procesowym odpowiednikiem tego przepisu jest art. 232 k.p.c., zgodnie z którym strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Według reguły wynikającej z przytoczonych przepisów, powód zobowiązany był naprowadzić dowody na okoliczność dochodzonego roszczenia, i to zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Dokonanie ustaleń zgodnie z podniesionymi przez stronę twierdzeniami uzależnione jest od zaoferowania dowodów na objęte nimi okoliczności, bądź też zaistnienia sytuacji przewidzianej w dyspozycjach przepisów art. 229 – 231 k.p.c. pozwalającej na uznanie tych twierdzeń za przyznane lub wynikające z domniemań faktycznych. Zasada wynikająca z art. 217 k.p.c., który to przepis stanowi, że strona może aż do zamknięcia rozprawy przytaczać okoliczności faktyczne i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej, nie ma charakteru bezwzględnego. Według § 2 art. 217 k.p.c. sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w pozwie, odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie przygotowawczym bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności. Z kolei art. 207 § 3 k.p.c. stanowi, że przewodniczący może także przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę zobowiązać strony do złożenia dalszych pism przygotowawczych, oznaczając porządek składania pism, termin, w którym należy je złożyć, i okoliczności, które mają być wyjaśnione. Uchybienie obowiązkowi nałożonemu na stronę w trybie art. 207 §3 k.p.c., powoduje, że dowody i twierdzenia zgłoszone po wyznaczonym terminie podlegają pominięciu, jako spóźnione, stosownie do treści art. 217 § 6 k.p.c. Strona powodowa była w sprawie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a zatem miała pełną świadomość co do konsekwencji procesowych wynikających z przytoczonych regulacji i ich wpływu na tok postępowania w związku z doręczonym jej zobowiązaniem według treści zarządzenia sądu z dnia 15 stycznia 2014 r. /k. 51/. Podkreślenia także wymaga, że zakres postępowania dowodowego wyznaczają z jednej strony okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia (art. 227 k.p.c.), z drugiej zaś skutecznie podjęta przez strony inicjatywa dowodowa. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do działania z urzędu w celu wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia ani prowadzenia postępowania w zakresie dowodów zgłoszonych z uchybieniem przepisów procesowych, w tym spóźnionych.
Mając na względzie powyższe uwagi, Sąd Okręgowy w całości podzielił zarzuty apelacyjne, że powódka nie udźwignęła ciężaru dowodzenia w sprawie, albowiem nie zaoferowała w sposób skuteczny takich dowodów, które mogły stanowić podstawę ustaleń i kontroli sądowej w zakresie wysokości należności objętej pozwem. Trafnie skarżący wywodzi, iż wobec zarzutów zgłoszonych w tym zakresie w sprzeciwie strona powodowa winna była zaoferować materiał potwierdzający zasadność roszczenia również co do wysokości. Powódka nie była uprawniona, by sądzić, że okoliczności dotyczące wysokości roszczenia zostały przez pozwanego choćby w sposób milczący przyznane, zwłaszcza, że przecież stronie powodowej znana była treść sprzeciwu pozwanego, który w pierwszym piśmie procesowym złożonym w sprawie, w sposób jednoznaczny podważył roszczenie w całej rozciągłości. Wskazać należy, że zgodnie z art. 230 k.p.c., gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o określonych faktach, sąd, może uznać te fakty za przyznane, wyłącznie mając na uwadze wyniki całej rozprawy. Wobec kategorycznego stanowiska strony pozwanej w kwestii zgłoszonego roszczenia co jego wysokości, brak było jakichkolwiek podstaw do uznania, że pozwany nie zakwestionował wartości żądania powódki. W opisanej wyżej sytuacji powódka będąc obowiązana do naprowadzenia dowodów uprawniających do poczynienia ustaleń niezbędnych dla określenia wysokości roszczenia, powinności tej nie wypełniła, albowiem przedstawiony przez nią materiał dowodowy – z przyczyn szczegółowo wskazanych wyżej przez Sąd Okręgowy – nie mógł stanowić podstawy dla ustaleń w omawianym zakresie. Na marginesie wskazać należy, że sygnalizowane uchybienie polegające na nie wskazaniu w wyroku terminu początkowego naliczania odsetek wobec powyższych rozważań straciło automatycznie znaczenie, albowiem powództwo jako nieudowodnione co do wysokości podlega oddaleniu.
Z przedstawionych względów, Sąd II instancji w oparciu o dyspozycję art. 386 § 1 k.p.c. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku i oddalił powództwo.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku zapadło odpowiednio do treści art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Do kosztów poniesionych w postępowaniu apelacyjnym przez stronę pozwaną należało wynagrodzenie adwokata z urzędu w stawce minimalnej ustalone zgodnie z § 6 pkt 2 w zw. z art. 13 § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. 2013 poz. 461 t.j.).
Orzeczenie zawarte w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd Okręgowy oparł natomiast na treści art. 112 ust. 1 u.o.k.s.