Treść orzeczenia
Sygn. akt III Ca 1159/15
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2015 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi po rozpoznaniu sprawy z powództwa (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w K. przeciwko J. W. o zapłatę zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.026,95 zł z odsetkami w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego w skali roku liczonymi od kwoty 1.614,45 zł od dnia 3 kwietnia 2014 r. do dnia zapłaty, nie obciążając J. W. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu.
Wyrok ten zaskarżył apelacją pozwany, zarzucając Sądowi, że na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 r. stwierdził, iż istnieje możliwość spłaty zadłużenia w ratach i odroczył publikację wyroku, następnie jednak otworzył zamkniętą rozprawę na nowo i ostatecznie zasądził dochodzoną pozwem należność bez rozłożenia jej na raty. We wnioskach apelacyjnych skarżący zażądał „(…) uchylenia orzeczenia (…)”.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja nie jest zasadna.
Art. 320 k.p.c. istotnie stwierdza, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach Sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, a więc przepis ten upoważnia Sąd do wzięcia pod rozwagę przy wydawaniu wyroku, czy jego orzeczenie będzie mogło być wykonane bez potrzeby przeprowadzania egzekucji, a zwłaszcza, czy pozwany będzie w stanie spełnić zasądzone świadczenie jednorazowo. Przesłanką zastosowania tego przepisu jest ustalenie, że w danej sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony; decydują o tym okoliczności konkretnej sprawy. W zasadzie chodzi o okoliczności dotyczące pozwanego dłużnika, jego sytuację osobistą, majątkową, finansową, rodzinną, które powodują, że nierealne jest spełnienie przez niego od razu i w pełnej wysokości zasądzonego świadczenia (tak np. w wyroku SN z dnia 9 kwietnia 2015 r., II CSK 409/14, niepubl.). Bezspornie ciężar wykazania tych faktów spoczywa na pozwanym ubiegającym się o rozłożenie na raty jego długu. Podkreśla się jednocześnie, że przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu tej instytucji prawa materialnego należy uwzględnić także okoliczności dotyczące podmiotu inicjującego postępowanie, w tym także jego uzasadniony interes, a ochrona jaką zapewnia pozwanemu dłużnikowi art. 320 k.p.c. nie może być stawiana ponad ochronę wierzyciela w procesie cywilnym (tak np. w wyroku SA w Łodzi z dnia 11 grudnia 2013 r., I ACa 916/13, niepubl., w wyroku SA w Łodzi z dnia 4 września 2014 r., I ACa 290/14, niepubl lub w wyroku SA w Gdańsku z 31 maja 2012 r., I ACa 242/12, niepubl.). W szczególności trzeba odnotować, że interes wierzyciela jest należycie chroniony tylko wówczas, gdy w zamian za odroczenie terminów płatności ( i możliwości egzekwowania) poszczególnych rat – co łączy się także z niemożnością naliczania odsetek od rat jeszcze niewymagalnych – uzyska realną nadzieję na stopniowe dobrowolne wywiązywanie się przez dłużnika z jego obowiązków w zakresie uiszczania rozłożonego na raty świadczenia.
Rozważając okoliczności danej sprawy należy mieć na uwadze, czy wydanie orzeczenia o rozłożeniu na raty zarówno ułatwi zobowiązanemu spłatę długu stwierdzonego wyrokiem, jak również czy nadmiernie nie naruszy uzasadnionych interesów wierzyciela. Niedopuszczalne byłoby zastosowanie art. 320 k.p.c. w sytuacji, kiedy z okoliczności sprawy ustalonych przez Sąd meriti nie wynika pozytywna prognoza co do tego, że rozłożenie na raty w istocie pozwoli dłużnikowi spełnić należne świadczenie w ustalonych przez Sąd terminach i w ten sposób zaspokoić wierzyciela. W rozpoznawanej sprawie zgodzić się należy z argumentacją Sądu Rejonowego, który podnosi, że brak podstaw do przyjęcia, iż postulowane przez pozwanego rozwiązanie prowadziłoby do celu zamierzonego przez ustawodawcę. Rozważenie trudnej sytuacji zdrowotnej i majątkowej pozwanego (znaczne zadłużenie z innych tytułów, zajęcie dochodów rodziny przez komornika, postępowanie egzekucyjne prowadzone z lokalu mieszkalnego zajmowanego przez rodzinę dłużnika) prowadzi do wniosku, że J. W. nie byłby w stanie spłacać rat ustalonych przez Sąd, a tym samym wierzyciel nie mógłby zasadnie oczekiwać, że jego należność mogłaby zostać spłacona bez konieczności wszczynania postępowania egzekucyjnego. W takiej sytuacji ewentualna decyzja Sądu o zastosowaniu art. 320 k.p.c. musiałaby zostać uznana za błędną, ponieważ byłaby podjęta wyłącznie w interesie dłużnika, który zostałby zwolniony tym samym od obowiązku zapłaty części należnych wierzycielowi świadczeń odsetkowych, natomiast wierzycielowi nie dawałaby realnej nadziei na uiszczanie przez pozwanego spłat należności w terminach określonych przez Sąd bez potrzeby stosowania przymusu egzekucyjnego.
Wobec podzielenia stanowiska Sądu I instancji przez Sąd odwoławczy i niezawarcia przez skarżącego w złożonej apelacji argumentacji, która mogłaby posłużyć skutecznej polemice z zaskarżonym orzeczeniem, apelacja zostaje oddalona na podstawie art. 385 k.p.c.