Treść orzeczenia
Sygn. akt III Ca 1082/18
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 6 marca 2019 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Roman Troll
Protokolant Aldona Kocięcka
po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2019 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej we W. przeciwko S. U. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w R. Ś. z dnia 4 grudnia 2017 r., sygn. akt I C 761/17
1) prostuje w rubrum zaskarżonego wyroku oczywistą omyłkę pisarską w zakresie wskazania daty rozpoznania sprawy na rozprawie w ten sposób, że po słowach „po rozpoznaniu w dniu” w miejsce dnia i miesiąca „4 grudnia” wpisuje „20 listopada”;
2) zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
a) zasądza od pozwanego na rzecz powódki 321,24 zł (trzysta dwadzieścia jeden złotych dwadzieścia cztery grosze) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 26 października 2016 r.;
b) oddala powództwo w pozostałej części;
c) zasądza od pozwanego na rzecz powódki 150,30 zł (sto pięćdziesiąt złotych trzydzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu;
3) oddala apelację w pozostałej części;
4) zasądza od pozwanego na rzecz powódki 150 zł (sto pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
SSO Roman Troll
Uzasadnienie
Powódka (...) Spółka Akcyjna we W. wniosła pozew do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, w którym domagała się zasądzenia od pozwanego S. U. 326,08 zł z odsetkami ustawowymi od 16 października 2016 r. oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że 24 października
2016 r. zawarła umowę cesji z InterRisk Towarzystwem (...) i wstąpiła w stosunek prawny, który wynika z zawartej przez pozwanego z cedentem umowy, zaś cedent zawarł z pozwanym umowę OC posiadaczy pojazdów mechanicznych
i wystawił polisę potwierdzającą zawarcie umowy oraz jej warunki. Pozwany nie uiścił wymaganej raty składki ubezpieczenia OC, a pomimo wezwań do zapłaty nie uregulował zobowiązania. Powódka wskazała, że na wartość przedmiotu sporu składają się zaległa składka
w wysokości 295 zł oraz odsetki ustawowe od ww. raty.
Postanowieniem z 9 lutego 2017 r. sprawa została przekazana do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w R. Ś..
Na terminie rozprawy 21 sierpnia 2017 r. pozwany oświadczył, że nie zgadza się z pozwem, bo kupił samochód 25 listopada 2014 r. od K. G., którego współwłaścicielem był A. G., a następnie po 4 dniach, tj. 29 listopada 2014 r. sprzedał A. B. i T. B.. Pozwany oświadczył, że do pierwotnego wierzyciela (...) S.A. wysłał umowę kupna — sprzedaży z 29 listopada 2014 r.
Wyrokiem z 4 grudnia 2017 r. Sąd Rejonowy w R. Ś. oddalił powództwo.
Orzeczenie to zapadło przy następujących ustaleniach faktycznych: od 25 września 2014 r. do 24 września 2015 r. (...) Spółka Akcyjna V. (...) w W. udzielała ochrony ubezpieczeniowej w zakresie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdu mechanicznego marki B. (...) o numerze rejestracyjnym (...), którego właścicielami w dacie zawarcia umowy ubezpieczenia byli K. G. i A. G.; zawarcie umowy zostało potwierdzone polisą; składka za ubezpieczenie została ustalona na 590 zł i była płatna w dwóch ratach po 295 zł każda. Pozwany kupił od K. G. i A. G. ten samochód, a następnie 29 listopada 2014 r. sprzedał go A. B. i T. B.. 24 października 2016 r. pomiędzy (...) Spółką Akcyjną V. (...) w W. a powódką została zawarta umowa przelewu wierzytelności pieniężnych. Pismem z 26 października 2016 r. powódka wzywała pozwanego do spłaty 326,13 zł zadłużenia wynikającego z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w terminie do
5 listopada 2016 r.
Przy tak dokonanych ustaleniach faktycznych Sąd Rejonowy, przywołując regulacje art. 805 § 1 k.c., art. 31 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, uznał powództwo za bezzasadne, gdyż w trakcie trwania ochrony ubezpieczeniowej (od 25 września 2014 r. do 24 września 2015 r.) doszło do dwukrotnego zbycia pojazdu i to na ostatnich jego nabywców pojazdu przeszły obowiązki wnikające z umowy ubezpieczenia, a pozwany nie jest zobowiązany do uiszczenia zaległej składki.
Apelację od tego wyroku złożyła powódka zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenia art. 3 k.p.c. w związku z art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c. poprzez ich niezastosowanie
i przyjęcie za udowodnione oświadczenia złożonego przez pozwanego na rozprawie 21 sierpnia 2017 r. w zakresie rzekomego powiadomienia ubezpieczyciela o przeniesieniu prawa własności pojazdu objętego umową ubezpieczenia pomimo tego, że pozwany nie przedłożył dowodów w tym zakresie, zwłaszcza pisemnego zawiadomienia, do czego zobowiązuje art. 32 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych,
a w konsekwencji naruszenie art. 32 ust. 1 i 4 tej ostatniej ustawy poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy pozwany nie powiadomił ubezpieczyciela o zbyciu pojazdu i powinien odpowiadać jak dłużnik solidarny z nowym posiadaczem pojazdu za zapłatę składki za okres od przeniesienia prawa własności do powiadomienia przez niego zakładu ubezpieczeń o okolicznościach.
Przy tak postawionych zarzutach wniosła o zmianę wyroku i zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki 326,08 zł oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 16 października 2016 r. oraz kosztów procesu za obie instancje.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje
Sprawę rozpoznano w postępowaniu uproszczonym, a to zgodnie z art. 505 1
pkt 1 k.p.c. w związku z art. 505 10 § 1 k.p.c.
Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy są prawidłowe i jako takie Sąd Okręgowy uznaje za własne, z tym jednak uszczegółowieniem, że druga rata składki z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia pojazdu miała być płatna w wysokości 295 zł do 24 marca 2015 r., a pozwany kupił ten samochód 25 listopada 2014 r. To uszczegółowienie wynika
z polisy /k. 45-46/ oraz umowy /k. 11/, które Sąd Rejonowy brał pod uwagę.
Należy zaznaczyć, że Sąd Rejonowy nie czynił ustaleń faktycznych dotyczących tego, że pozwany powiadomił pisemnie zakład ubezpieczeń o sprzedaży samochodu (brak takich ustaleń). Sąd Rejonowy w tej części jedynie wskazał, że pozwany zaznaczył, iż przesłał umowę sprzedaży do zakładu ubezpieczeń. Orzekając Sąd Rejonowy nie czynił ustaleń faktycznych tym zakresie, a co za tym idzie nie mógł naruszyć regulacji prawa procesowego wskazanych w apelacji, a także w art. 6 k.c.
Podstawę prawną wydanego przez Sąd Rejonowy wyroku stanowiła regulacja art. 31 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz art. 805 § 1 k.c. Sąd Rejonowy przyjął bowiem, że wraz ze sprzedażą samochodu 29 listopada 2014 r. na jego nabywców, którym sprzedał go pozwany, przeszły obowiązki wynikające z umowy ubezpieczenia cywilnego, a zatem pozwany nie jest zobowiązany do uregulowania składki z tytułu tej umowy.
Sąd Rejonowy nie zwrócił jednak uwagi na to, że odpowiedzialność z tytułu składki za ubezpieczenie OC reguluje kolejny przepis tej ustawy - art. 32, który został prawidłowo przywołany w apelacji. Istotą odpowiedzialności z tytułu składki OC jest to, że odpowiadają za jej uiszczenie właściciele pojazdu i to zarówno ci, którzy byli właścicielami i przenieśli własność, jak i nabywcy od dnia przeniesienia prawa własności do dnia powiadomienia na piśmie zakładu ubezpieczeń o przeniesieniu własności.
W rozpoznawanej sprawie pozwany, co prawda powoływał się na to, że zawiadomił zakład ubezpieczeń o zmianie właściciela, ale w tej części nie przedstawił żadnych dowodów, a ustawa wymaga, aby zawiadomienie zostało dokonane na piśmie i to jego obciąża ciężar dowodowy w tej części (art. 6 k.c.). Dlatego też należało uznać, że na podstawie art. 6 k.c. nie wykazał, że spełnił swoje obowiązki wynikające z ww. ustawy. To zaś powoduje, że ponosi on solidarną odpowiedzialność za uregulowanie składki z osobami, na które przeniósł własność tego pojazdu do dnia powiadomienia zakładu ubezpieczeń o przeniesieniu jego własności. Nie wykazano, aby zakład ubezpieczeń został zawiadomiony o przeniesieniu własności tego pojazdu przed upływem okresu obowiązywania umowy ubezpieczenia, a także przed wszczęciem procesu.
Samo zbycie pojazdu przez pozwanego, ale jeszcze w czasie obowiązywania umowy o odpowiedzialności cywilnej, której pozwany nie wypowiedział, nie stanowi podstawy do uznania, że nie ponosi on solidarnej odpowiedzialności z nabywcami pojazdu za obowiązek uiszczenia składki; do przeniesienia własności pojazdu doszło bowiem przed terminem uregulowania drugiej składki.
Mając powyższe na uwadze, zarzuty apelacji w części dotyczącej braku uregulowania składki i niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zasadne.
Jednocześnie wyliczone przez powódkę odsetki ustawowe od 295 zł w okresie od 27 maja 2015 r. do 25 października 2016 r. (tak wskazuje w pozwie k. 4) wynoszą 26,24 zł,
a nie 31,08 zł. Trzeba bowiem zaznaczyć, że od 27 maja 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. stawka tych odsetek wynosiła 8%, co daje 14,16 zł, od 1 stycznia 2016 r. do 25 października 2016 r. - 5%, co daje 12,08 zł [por. art. 359 § 4 k.c. w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 grudnia 2014 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych (M.P., poz. 1858)
i obwieszczeniem Ministra Sprawiedliwości z 7 stycznia 2016 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (M.P., poz. 46)]. Nie kapitalizowała ona zaś odsetek ustawowych za opóźnienie, które w 2016 r. wynosiły 7% obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości
z 7 stycznia 2016 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (M.P., poz. 47).
Dlatego też w części dotyczącej skapitalizowanych odsetek, co do niewielkiej wartości, powództwo należało oddalić, gdyż zostały one niewłaściwie wyliczone (art. 359 § 4 k.c.
i ww. akty prawne tego dotyczące). To też spowodowało zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki także całości kosztów procesu zgodnie z art. 100 zd. 2 k.p.c.
Podstawą prawną zasądzenia żądania powódki stanowi więc art. 32 ust. 4 ustawy
z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w związku z art. 805 § 1 k.c. O odsetkach za opóźnienie orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c.
Jednocześnie w rubrum zaskarżonego wyroku doszło do oczywistej omyłki pisarskiej, gdyż rozprawę zamknięto 20 listopada 2017 r., a ogłoszenie orzeczenia odroczono na 4 grudnia 2017 r. i wówczas wyrok został ogłoszony. Nie było zaś rozprawy 4 grudnia 2017 r. tylko posiedzenie jawne mające na celu ogłoszenie wyroku /k. 61/.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie:
a) art. 350 § 3 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c. i art. 505 1 § 1 k.p.c., z uwagi na oczywistą omyłkę pisarską, należało orzec jak w pkt. 1. sentencji,
b) art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 505 1 § 1 k.p.c., należało orzec jak w pkt. 2. sentencji,
c) art. 385 k.p.c. w związku z art. 505 1 § 1 k.p.c., należało orzec jak w pkt. 3. sentencji.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono, na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c., albowiem powódka uległa pozwanemu tylko w nieznacznej części i należało go obciążyć całością tych kosztów; składają się na nie: opłata od apelacji – 30 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika powódki – 120 zł wyliczone zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
(t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz § 10 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia.
SSO Roman Troll