Treść orzeczenia
Sygn. akt III AUz 31/15
Postanowienie
Dnia 28 maja 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
SSA Anna Polak (spr.)
SSA Zofia Rybicka - Szkibiel
del. SSO Beata Górska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy K. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o umorzenie należności z tytułu składek na skutek zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. akt VI U 2030/14 postanawia : oddalić zażalenie.
SSA Zofia Rybicka-Szkibiel SSA Anna Polak del. SSO Beata Górska
Uzasadnienie
Ubezpieczony K. L. pismem z dnia 16.07.2014r. złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem ZUS Oddziału w S., wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie składek, wobec wydanej w dniu 3.07.2014r. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. nr (...) odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek
na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i składek na Fundusz Pracy
za okres od 12/2008r. do 06/2009r. wraz z odsetkami.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie składek, decyzją z dnia 18.09.2014 roku utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 3.07.2014r.
Pod treścią decyzji pouczono ubezpieczonego o przysługującym uprawnieniu do zaskarżenia decyzji poprzez wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. (decyzja z pouczeniem na karcie nienumerowanej w aktach ZUS, które zostały załączone do akt sprawy AUa 364/15).
Ubezpieczony w odwołaniu od decyzji z dnia 18.09.2014r., wniesionym
za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S.
do Sądu Okręgowego w Szczecnie VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, podał m.in., że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, toczą się przeciwko niemu egzekucje komornicze i nie posiada majątku, z którego można byłoby powadzić również egzekucję składek. Nadto, jest w trakcie rozwodu z żoną i mimo tego, że obecnie pracuje w szkole jako konserwator, to jego wynagrodzenie za pracę jest zajęte na poczet zadłużenia alimentacyjnego. Ubezpieczony wyjaśnił, że spełnia przesłanki z art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity opublikowany w Dz. U. z 2015 roku, poz. 121) – zwanej dalej ustawą systemową - co daje podstawę do umorzenia zaległych składek.
Mając na uwadze powyższą argumentację, ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie składek w całości.
W odpowiedzi na odwołanie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., wniósł o odrzucenie odwołania z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej przed Sądem powszechnym. Zdaniem organu rentowego właściwym do dalszego rozpoznania sprawy z odwołania ubezpieczonego jest Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2012 roku Prawo
o ustroju sądów administracyjnych.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 grudnia 2014r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 464 k.p.c., przekazał odwołanie ubezpieczonego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie.
Sąd I Instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych.
Decyzja z dnia 3 lipca 2014r. została wydawana na podstawie art. 28 ustawy systemowej i była poprzedzona decyzją na mocy której odmówiono ubezpieczonemu umorzenia należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą.
Zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy systemowej od decyzji w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje w tej sytuacji prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że w takim przypadku wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie składek wnosi się do Prezesa ZUS za pośrednictwem jednostki ZUS wydającej decyzję, a wydaną w następstwie takiego wniosku ostateczną decyzję można zaskarżyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego za pośrednictwem Prezesa ZUS w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji (art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ocenie Sądu Okręgowego organem właściwym do rozpoznania odwołania ubezpieczonego nie jest zatem Sąd powszechny, lecz wojewódzki sąd administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 477 9 § 1 k.p.c. sąd powszechny rozpoznaje jedynie odwołania od decyzji organów rentowych, którym jest m.in. Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte odwołaniem skarżącego nie od decyzji organu rentowego, ale od decyzji wydanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - działającego jako organ wyższego stopnia (art. 66 ust. 5 ustawy systemowej) na podstawie art. 157 § 1 k.p.a. Prezes Zakładu nie jest organem rentowym, o którym stanowi art. 476 § 4 pkt 1 k.p.c. w związku z art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy systemowej, wskutek czego odwołanie od wydanej przez niego decyzji nie wszczyna sprawy cywilnej z zakresu ubezpieczeń społecznych w rozumieniu art. 1 k.p.c. w związku z art. 476 § 2 k.p.c., należącej do właściwości sądów powszechnych z mocy art. 477 8 k.p.c. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2013r., sygn.. II UK 164/12). W tej sytuacji odwołanie od decyzji Prezesa ZUS winien rozpoznać Wojewódzki Sąd Administracyjny, na obszarze którego zamieszkuje skarżący.
Sąd Okręgowy podniósł, że zgodnie z art. 464 § 1 k.p.c. odrzucenie pozwu
nie może nastąpić z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, gdy do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ. W tym wypadku sąd przekaże mu sprawę.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 464 k.p.c. przekazał więc odwołanie ubezpieczonego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
Z rozstrzygnięciem Sądu pierwszej instancji nie zgodził się ubezpieczony. Zaskarżył orzeczenie w całości i zarzucił mu, że zostało wydane niezgodnie z podziałem administracyjnym kraju oraz właściwością terytorialną sądów. W ocenie skarżącego sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem i logiką jest przekazywanie sprawy z odwołania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdyż sprawę winien rozpatrzyć właściwy Sąd Okręgowy Wydział Ubezpieczeń Społecznych.
Mając na uwadze powyższy zarzut oraz argumentację skarżący wniósł
o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Zażalenie ubezpieczonego nie zasługiwało na uwzględnienie.
Dokonana przez Sąd Apelacyjny kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia doprowadziła do wniosku, że zapadłe rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego jest prawidłowa. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd orzekający dokonał trafnych ustaleń faktycznych i przy prawidłowej subsumpcji, przyjął właściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia o przekazaniu sprawy z odwołania (skargi) ubezpieczonego
do właściwego w tym przypadku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie, słusznie przy tym wywodząc, że Sąd powszechny nie jest właściwy do rozpoznania skargi ubezpieczonego, wniesionej od decyzji organu rentowego z dnia 18.09.2014r., wydanej w trybie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity opublikowany w Dz. U. z 2015 roku, poz. 121) – zwanej dalej ustawą systemową – wskutek rozpoznania podania
o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie składek.
W niniejszej sprawie sporna decyzja z dnia 18.09.2014r. została wydana wskutek złożenia przez ubezpieczonego podania z dnia 16.07.2014r. o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie składek, wobec wydanej w dniu 3.07.2014r. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. nr (...) odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i składek na Fundusz Pracy za okres od 12/2008r. do 06/2009r. wraz z odsetkami. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie składek, decyzją z dnia 18.09.2014 roku utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 3.07.2014r.
Sąd Apelacyjny zauważa, że zasada trybu odwoławczego ustanowionego w systemie ubezpieczeń społecznych polega na tym, że od decyzji organu rentowego (Zakładu) „przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego". Nie ma tu zwykłego administracyjnego toku postępowania, czy postępowania dwu instancyjnego - według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Sprawę załatwia w jednej instancji Zakład, a jedynym środkiem odwoławczym jest „odwołanie do sądu" (art. 83 ust. 2 ustawy systemowej), które przenosi rozpoznanie sprawy na drogę postępowania sądowego. Analiza przepisów art. 83 ust. 1 – 4 ustawy systemowej, w szczególności stanowiącego podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia art. 83 ust. 4 cyt. ustawy, prowadzi wniosku, że przy obowiązującej zasadzie, iż od decyzji Zakładu przysługuje ubezpieczonemu prawo wniesienia odwołania do Sądu powszechnego, celem zbadania jej legalności, ustawodawca przewidział kilka wyjątków, w tym m.in. w przypadku wydania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (i odpowiednio składek ubezpieczenie zdrowotne - uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 24 stycznia 2007r., sygn.. III UZP 4/06, OSNP 2007 nr 15-16, poz. OSP z 2008r. , nr 4, 47). W takiej bowiem sytuacji, ubezpieczonemu nie przysługuje odwołanie, jak ma to miejsce w przypadkach wskazanych w art. 83 ust. 1 ustawy systemowej, a jedynie ma on uprawnienie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku (o ponowne rozpatrzenie sprawy) stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 ustawy systemowej). Ustawodawca wyraźnie zastrzegł zatem odmienny
od sądowego tryb rozpoznania sprawy. W przeciwieństwie do regulacji art. 83 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy systemowej, w przypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 83 ust. 4 ustawy systemowej, nie przewidział bowiem jakichkolwiek odniesień
do sądowego trybu odwoławczego, w ramach odwołania od decyzji organu rentowego do sądu powszechnego. Zastrzeżony dla tego rodzaju spraw tryb administracyjny, zarówno przed organem rentowym, jako organem pierwszego stopnia, jak i w ramach instytucji „zaskarżenia”, analogicznego zresztą jak w art. 127 § 3 k.p.a., wobec braku wskazanej możliwości rozpoznania sprawy w drodze odwołania do sądu (powszechnego), daje asumpt do konkluzji, że w dalszym toku rozpoznawania sprawy nadal obowiązuje tryb administracyjny, na co pośrednio również wskazuje regulacja przepisu art. 123 ustawy systemowej, stanowiącego, iż w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Z powyżej wskazanych przepisów, wynika, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest niewątpliwie środkiem zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyczerpanie zatem środka zaskarżenia, wobec wydania przez organ rentowy decyzji, stanowiącej rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jest przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny uznając zaskarżone rozstrzygnięcie
za prawidłowe, a wywiedzione zażalenie za niezasadne, na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia.
SSA Zofia Rybicka-Szkibiel SSA Anna Polak del. SSO Beata Górska