descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III AUz 238/14

Postanowienie

Dnia 4 grudnia 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSA Bożena Grubba (spr.)

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy – VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia

22 maja 2014 r., sygn. akt VI U 1188/13 odmówił K. S. ustanowienia pełnomocnika z urzędu na podstawie art. 117 § 5 k.p.c. stosowanego a contario. Zdaniem Sądu I instancji udział pełnomocnika z urzędu nie jest potrzebny, ponieważ niniejsza sprawa nie jest szczególnie skomplikowana, a specyfika spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych przejawia się w znacznie szerszym, aniżeli w innych postępowaniach cywilnych, działaniu przez sąd z urzędu. Tym samym, mimo rezygnacji z piastowania przez ojca ubezpieczonej funkcji jej pełnomocnika nadal brak jest podstaw dla uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Zdaniem Sądu Okręgowego wnioskodawczyni nie jest osobą nieporadną.

Zażalenie na postanowienie wywiodła ubezpieczona wnosząc o jego zmianę lub uchylenie. Wskazała, że błędnie interpretuje się jej zdolność do obrony przed sądem.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje

Zażalenie skarżącej K. S. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zawiera zarzutów podważających trafność oceny Sądu I instancji.

Zgodnie z art. 117 § 1 k.p.c. strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Art. 117 § 2 k.p.c. stanowi,

że osoba fizyczna, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadto, Sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny (art. 117 § 5 k.p.c.).

Podkreślić należy, że warunkiem koniecznym do uwzględnienia wniosku strony

o ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. sytuacja, gdy poniesienie kosztów zastępstwa procesowego byłoby połączone z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny oraz udział pełnomocnika z urzędu musiałby być potrzebny.

Niewątpliwie, jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania z dnia 3 kwietnia 2014 r., sytuacja materialna wnioskodawczyni jest trudna i nie jest ona

w stanie ponieść kosztów pełnomocnika z urzędu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, jednakże jest to tylko jedna z dwóch przesłanek, które trzeba spełnić łącznie, aby można było przyznać stronie pełnomocnika z urzędu.

Drugą niezbędną przesłanką jest potrzeba udziału w postępowaniu wykwalifikowanego pełnomocnika procesowego i podlega ona ocenie sądu w całokształcie okoliczności sprawy (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1974 r., II CZ 94/74, Lex nr 7511; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1978 r., I PRN 123/78, PiZS 1980/6/65). Sąd może uznać udział pełnomocnika w sprawie za potrzebny w szczególności w sytuacji, gdy strona wnosząca o jego ustanowienie jest nieporadna, ma trudności z samodzielnym podejmowaniem czynności procesowych albo gdy sprawa jest skomplikowana pod względem faktycznym lub prawnym (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1964 r., II PZ 46/64, NP 1965/5/56; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2002 r., I PZ 99/01, OSNP 2004/4/66 i z dnia 10 października 2003 r., II CK 161/03, Lex nr 148620).

W ocenie Sądu II instancji Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że brak jest podstaw

do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Natomiast ubezpieczona w zażaleniu nie podniosła zarzutów podważających tę ocenę.

Ubezpieczona nie jest osobą nieporadną. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Gdańsku

w uzasadnieniu postanowienia z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie III AUz 20/14 (oddalającego zażalenie ubezpieczonej na odmowę ustanowienia pełnomocnika przez Sąd I instancji) nie uczęszczała ona do szkoły specjalnej tylko pobierała naukę w zwykłej szkole dla osób dorosłych ( (...) dla Dorosłych), intelektualnie sprawnych. Potwierdzone w zaświadczeniu lekarskim niedomagania ubezpieczonej (intelekt poniżej przeciętnej) nie czynią jej zatem osobą nieporadną, co uzasadniałoby ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Ponadto jak wskazał Sąd Apelacyjny w Gdańsku analizując zachowanie

i zeznania wnioskodawczyni na rozprawie w dniu 25 lipca 2013 r. stwierdzić należy, że rozumie ona czego dotyczy sprawa, potrafi składnie i prawidłowo wypowiadać się. Świadczy to o tym, że w sposób wystarczający dla zapewnienia prawidłowego toku postępowania i ochrony swych interesów, jest ona w stanie wyartykułować swoje stanowisko procesowe.

Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że na obecnym etapie postępowania (po złożeniu przez pełnomocnika ubezpieczonej obszernego, z przywołaniem orzecznictwa i odnoszącego się do istoty sporu odwołania) dalszy udział pełnomocnika ubezpieczonej w osobie jej ojca nie jest niezbędny (zarzuty pod adresem zaskarżonej decyzji zostały już wyartykułowane).

Niniejsza sprawa, choć zapewne osobiście niezmiernie ważna dla wnioskodawczyni, nie jest sprawą skomplikowana pod względem faktycznym i prawnym. Kwestią sporną jest, czy ubezpieczona jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranej renty rodzinnej, z uwagi – jak twierdzi organ rentowy – na utratę statusu ucznia. Zważyć także należy, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych sąd de facto prowadzi postępowanie dowodowe z urzędu nawet bez wniosków stron oraz bada zgromadzony materiał dowodowy i dokonuje jego oceny pod kątem przepisów prawa.

Zdaniem Sądu Odwoławczego, Sąd pierwszej instancji trafnie zatem uznał, że nie zachodzi potrzeba ustanowienie K. S. pełnomocnika z urzędu, pomimo zmiany okoliczność – wypowiedzenia pełnomocnictwa poza reprezentowaniem w niniejszej sprawie wpadkowej).

Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny na mocy art. 397 § 2 k.p.c. w zw. z art. 385 k.p.c. orzekł, jak w sentencji postanowienia.