Treść orzeczenia
Sygn. akt III AUz 156/12
Postanowienie
Dnia 5 września 2012 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
SSA Ewa Drzymała (spr.)
SSA Jadwiga Radzikowska
SSA Maria Szaroma
st.sekr.sądowy Elżbieta Bałaban po rozpoznaniu w dniu 5 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K. o emeryturę na skutek zażalenia wnioskodawczyni H. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w Kielcach Wydziału VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 lipca 2012 r. sygn. akt VI U 836/12 postanawia : oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił odwołanie H. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 10 kwietnia 2012 r.
Sąd Okręgowy podał, że wnioskodawczyni H. S. w dniu 28 marca 2008 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej emerytury z uwagi na niemożność kontynuowania zatrudnienia z powodu stanu zdrowia dziecka wymagającego stałej opieki. Decyzją z dnia 3 czerwca 2008 r. organ rentowy odmówił jej prawa do tego świadczenia wskazując, iż w dacie 1 stycznia 1999 r. pozostawała ona w zatrudnieniu, które trwało do dnia 12 lutego 1999 r., a nadto na dzień 31 grudnia 1998 r. posiadała staż ubezpieczeniowy wynoszący łącznie jedynie 14 lat, 7 miesięcy i 18 dni (w tym 10 lat, 11 miesięcy i 17 dni okresów składkowych oraz 3 lata, 7 miesięcy i 25 dni okresów nieskładkowych). Zatem nie spełniała wszystkich przesłanek warunkujących nabycie prawa do wnioskowanego świadczenia, przewidzianych w art. 186 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) w zw. z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149 ze zm.). Prawomocnym wyrokiem z dnia 1 czerwca 2009 r. (w sprawie do sygn. akt VI U 1152/09) Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił odwołanie wnioskodawczyni od tej decyzji. W dniu 15 marca 2012 r. wnioskodawczyni ponownie wystąpiła z wnioskiem o przyznanie emerytury z uwagi na niemożność kontynuowania zatrudnienia z powodu stanu zdrowia dziecka wymagającego stałej opieki. Nadal twierdziła, że wykazała staż pracy wymagany do nabycia tego świadczenia, przy czym nie przedstawiła żadnych nowych dowodów w tym przedmiocie. Potwierdziła jednocześnie, że od dnia 1 września 1976 r. pozostawała w stosunku pracy i posiadała status pracownika także w dniu 31 grudnia 1998 r. Porównując to postępowanie z niniejszą sprawą, uznał Sąd Okręgowy, że zachodzi nie tylko identyczność stron i przedmiotu rozstrzygnięcia, ale także tożsamość podstawy sporu, albowiem oba odwołania wnioskodawczyni zostały oparte o te same okoliczności. W konsekwencji uznał Sąd Okręgowy, że odwołanie wnioskodawczyni jest niedopuszczalne z uwagi na powagę rzeczy osądzonej i je odrzucił w oparciu o art. 199 ust. 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Zażalenie od postanowienia Sądu pierwszej instancji wywiodła wnioskodawczyni H. S.. Nie precyzując zarzutów ani wniosków odwoławczych zakwestionowała zaskarżone postanowienie domagając się w istocie jego uchylenia i rozpoznania jej sprawy w przedmiocie przyznania emerytury z uwagi na niemożność kontynuowania zatrudnienia z powodu stanu zdrowia dziecka wymagającego stałej opieki. Ponadto skarżąca podniosła merytoryczne argumenty, które w jej ocenie przemawiają za zasadnością przyznania jej świadczenia emerytalnego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Odwołanie do sądu ubezpieczeń społecznych od decyzji organu rentowego wszczynające postępowanie sądowe pełni rolę pozwu, stąd też w sytuacji, gdy o to samo roszczenie, między tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona, sąd winien odwołanie odrzucić na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Tożsamość roszczenia zachodzi wówczas, gdy identyczny jest nie tylko przedmiot, ale i podstawa sporu (zob. postanowienia SN z dnia 19 czerwca 1998 r. II UKN 105/98, OSNP 1999, nr 16, poz. 529; z dnia 29 stycznia 1997 r. I CKU 65/96, Prok. i Pr. 1997, nr 7-8, poz. 41 oraz powołane w nich orzecznictwo). Jednakże o tożsamości przedmiotu sporu o świadczenia z ubezpieczenia społecznego świadczy nie tylko tożsamość żądania zawarta w obu wnioskach, ale także stan faktyczny i prawny, jaki istniał w chwili zamknięcia rozprawy w poprzednim postępowaniu. W wyroku z dnia 5 sierpnia 1999 r. (II UKN 231/99, OSNAPiUS 2000 nr 19, poz. 734) Sąd Najwyższy stwierdził, że powaga rzeczy osądzonej, z której korzysta prawomocny wyrok sądu pracy i ubezpieczeń społecznych wydany w sprawie o prawo do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, wyłącza możliwość ponownego wszczęcia postępowania o to samo świadczenie zarówno przed organem rentowym jak i przed sądem tylko bez przedłożenia nowych dowodów lub wskazania nieznanych okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji, mających wpływ na jej zmianę (zob. też postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 września 1998 r., II UKN 373/98, OSNAP 1999 nr 21, poz. 702, z dnia 21 lutego 2001 r., II UKN 226/00 oraz z dnia 19 stycznia 1984 r. III URN 131/83, OSNC 1984 nr 10, poz. 177, a także wyrok z dnia 18 kwietnia 1980 r., IV CR 85/80, OSNCP 1980 nr 11, poz. 214.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem było, że Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem z dnia 1 czerwca 2009 r. (do sygn. akt VI U 1152/09) oddalił odwołanie wnioskodawczyni H. S. od zaskarżonej przez nią decyzji organu rentowego z dnia 3 czerwca 2008 r. odmawiającej jej przyznania emerytury z uwagi na niemożność kontynuowania zatrudnienia z powodu stanu zdrowia dziecka wymagającego stałej opieki. Wyrok ten, wobec nie zaskarżenia przez żadną ze stron, jest prawomocny i wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej (art. 365 § 1 k.p.c.). Nie może on być zatem ignorowany przez sąd rozpoznający sprawę o prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Tymczasem w kolejnym wniosku załatwionym zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją odmowną z dnia 10 kwietnia 2012 r. wnioskodawczyni, domagając się ponownie przyznania emerytury z uwagi na niemożność kontynuowania zatrudnienia z powodu stanu zdrowia dziecka wymagającego stałej opieki, wskazuje na te same okoliczności faktyczne, które w jej ocenie winny jednak uzasadniać przyznanie jej tego świadczenia. W szczególności, jak to czyniła w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 1 czerwca 2009 r., również obecnie twierdzi, że posiada wymagany staż pracy, a nadto przyznaje fakt, iż w dacie 31 grudnia 1998 r. pozostawała w zatrudnieniu. Zatem jej żądanie jest tożsame, a nadto opiera się na tych samych okolicznościach faktycznych, co odwołanie w prawomocnie zakończonej już sprawie. Trafnie więc Sąd pierwszej instancji uznał, że wniesione przez wnioskodawczynię odwołanie, mimo iż formalnie dotyczy decyzji z dnia 10 kwietnia 2012 r., w swej istocie kwestionuje właśnie prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 1 czerwca 2009 r., wszczynając ponowne postępowanie sądowe w sprawie, która pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona. Zaś rozpoznanie sprawy przez sąd ubezpieczeń społecznych wskutek odwołania wniesionego od decyzji będącej już wcześniej przedmiotem kontroli sądowej zakończonej prawomocnym wyrokiem, w zakresie rozstrzygnięcia tym wyrokiem, jest niedopuszczalne z uwagi na powagę rzeczy osądzonej (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 1996 r., II URN 33/96 OSNAP 1997 nr 10, poz. 169). Słusznie więc Sąd Okręgowy odrzucił odwołanie w oparciu o art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.
Trafnie też Sąd pierwszej instancji zauważył, że okoliczności, które były podstawą odmowy przyznania wnioskodawczyni prawa do emerytury (brak wymaganego stażu pracy i fakt pozostawania w zatrudnieniu w dacie 31 grudnia 1998 r.) mają charter obiektywny i definitywny, a w konsekwencji nie mogą już ulec zmianie. Obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki (specjalnej troski), poza sytuacją wymienioną w art. 186 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.). Uprawnienie do tego świadczenia zostało zachowane przejściowo w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149) jedynie w stosunku do osób, które do dnia 1 stycznia 1999r. nie zgłosiły wniosku o emeryturę, mimo, że do tego dnia spełniły wszystkie warunki do nabycia prawa do tego świadczenia. W konsekwencji skuteczność ubiegania się o takie świadczenie po dniu 1 stycznia 1999 r. (kiedy to weszła w życie ustawa o emeryturach i rentach z FUS) uzależniona jest od spełniania przed tym dniem wszystkich warunków koniecznych do przyznania świadczenia. Tymczasem wnioskodawczyni nie spełnia warunku posiadania stażu pracy wynoszącego co najmniej 20 lat (§ 1 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia), lecz jedynie 14 lat, 7 miesięcy i 18 dni, a nadto w dniu 1 stycznia 1999 r. pozostawała w zatrudnieniu. Okoliczności te nie mogą już ulec zmianie, albowiem wnioskodawczyni nie może „uzupełnić” z mocą wsteczną wymaganego stażu (wypracowanego przed dniem 1 stycznia 1999 r.).
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, oddalił je na zasadzie art. 385 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c.