Treść orzeczenia
Sygn. akt III AUa 756/13
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 25 lutego 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Anna Szczepaniak-Cicha
Sędziowie:SSA Janina Kacprzak
SSA Lucyna Guderska (spr.)
Protokolant: st. sekr. sądowy Aleksandra Słota
po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2014 r. w Łodzi sprawy K. C. (1) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w Ł. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek apelacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt: VIII U 171/13;
1. oddala apelację;
2. przekazuje organowi rentowemu odwołanie pełnomocnika E. C. (1) od decyzji z 21 lipca 2006 roku zawarte w protokole przyjęcia oświadczenia woli z 9 listopada 2007 roku – celem nadania biegu w trybie art. 477 9 § 2 k.p.c.
Uzasadnienie
Decyzją z 17 stycznia 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. przyznał E. C. (1) na stałe prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 listopada 2007 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.
W odwołaniu od tej decyzji K. C. (1), mąż E. C. (2), będący jej pełnomocnikiem, wniósł o jej zmianę przez przyznanie wypłaty świadczenia od 1 marca 2006 r.
Postanowieniem z 30 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy w Łodzi zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na to, że E. C. (1) zmarła w dniu (...)r., zaś postanowieniem z 16 stycznia 2013 r. Sąd ten podjął zawieszone postępowanie w sprawie z udziałem K. C. (1) w charakterze następcy prawnego odwołującej się.
Zaskarżonym wyrokiem z 12 marca 2013r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie.
Sąd I instancji ustalił, że w dniu 31 marca 2006 r. E. C. (1) wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Decyzją z 21 lipca 2006r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. odmówił E. C. (1) prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z uwagi na brak udokumentowania wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych. E. C. (1) nie złożyła odwołania od powyższej decyzji.
W dniu 14 listopada 2007 r. E. C. (1) wystąpiła z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Decyzją z dnia 17 stycznia 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. przyznał E. C. (1) prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do
pracy od 1 listopada 2007 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.
W oparciu o powyższe ustalenia Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie jest nieuzasadnione, gdyż decyzja organu rentowego przyznająca świadczenie E. C. (1) od 1 listopada 2007 r. została wydana prawidłowo.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 129 ust 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
Sąd podniósł, że sporną decyzją z 17 stycznia 2008 r. ZUS przyznał E. C. (1) prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 listopada 2007 r., czyli od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.
Zdaniem Sądu I instancji, ZUS nie mógł przyznać świadczenia od 1 marca 2006 r., czyli od daty wcześniej złożonego wniosku o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ wniosek ten został prawomocnie - negatywnie rozstrzygnięty decyzją oddalającą z dnia 21 lipca 2006 r., a E. C. (1) nie złożyła odwołania od tej decyzji.
W związku z powyższym Sąd oddalił odwołanie na postawie art. 477 14 § 1 k.p.c.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożył K. C. (2), wnosząc o jego zmianę i wypłatę zaległych świadczeń rentowych po zmarłej E. C. (1) za okres od 1 marca 2006 r. do 31 października 2007 r.
Skarżący podniósł, że 31 marca 2006 r., w imieniu niepełnosprawnej umysłowo żony, E. C. (1) wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Po wielomiesięcznym braku reakcji organu rentowego na ten wniosek, wczesną jesienią 2006 r. w siedzibie ZUS w Ł. ustnie poinformowano go, że z uwagi na brak udokumentowania wymaganych okresów składkowych decyzja jest odmowna, chyba, że uzupełni braki. Będąc przekonany, że sprawa jest w toku, próbował uzyskać informację, co ma zrobić i jakie dokumenty uzupełnić, jednak nikt nie chciał lub też nie potrafił wyjaśnić, co w tej sytuacji ma zrobić. W końcu jesienią 2007 r. po interwencji w Ministerstwie Pracy ZUS w Ł. przyznał E. C. (1) rentę. Skarżący podniósł, że nic w dokumentacji jego żony się nie zmieniło. Jedynie ZUS wypełnił w jego imieniu druk (...) (dotyczący jego, nie żony, działalności). Podał, że w ZUS-ie poproszono go o wypełnienie wniosku w celu przyznania żonie renty, co uczynił w jej imieniu 14 listopada 2007 r. Podkreślił, że był cały czas przekonany, że czynności wykonywane przez niego i urzędników toczą się w ramach postępowania z wniosku złożonego 31 marca 2006 r. Dopiero pod koniec listopada 2007 r. otrzymał decyzję odmawiającą prawa do renty dla żony (znak (...)/15) wydaną jako odpowiedź na wniosek z 31 marca 2006 r. Skarżący podniósł, że ponieważ między 31 marca 2006 r. a 17 stycznia 2008 r. w dokumentacji E. C. (1) nie zmieniło się absolutnie nic, wskazuje to, że wystarczające dokumenty do przyznania świadczenia były w dyspozycji organu rentowego od początku. Nadmienił, że E. C. (1) od ukończenia studiów przez 25 lat nieprzerwanie pracowała płacąc wszystkie wymagane składki.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Apelacja, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu na podstawie art. 385 kpc.
Generalną zasadą prawa emerytalno-rentowego jest, że świadczenia wypłaca się na wniosek zainteresowanego, poczynając od dnia powstania prawa do emerytury lub renty (tj, od spełnienia ustawowych warunków), lecz nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie. Reguła powyższa wyklucza możliwość wstecznego wypłacania świadczeń, tj. za okres po nabyciu prawa, a przed złożeniem wniosku, co w literaturze przedmiotu uzasadnia się zapobieganiem powstawaniu zjawiska kapitalizacji świadczeń. Można więc powiedzieć, że jakkolwiek same świadczenia z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych nie ulegają przedawnieniu (z wnioskiem można wystąpić w każdym czasie), to przedawnieniu ulega roszczenie o wypłatę tych świadczeń w sytuacji nie zgłoszenia wniosku o emeryturę lub rentę po nabyciu prawa do nich (por. wyrok Sądu Najwyższego z 20 listopada 2001r., UKN 607/00 (OSNPUSiSP 2003/16/188).
Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy w pełni zaakceptować stanowisko Sądu I instancji, że w objętej sporem decyzji z 17 stycznia 2008r. organ rentowy prawidłowo określił datę przyznania ubezpieczonej świadczenia od 1 listopada 2007r. Nie ulega wątpliwości, że decyzja ta została wydana w wyniku uwzględnienia wniosku E. C. (1) złożonego w dniu 14 listopada 2007r. o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Tym samym wypłata tego świadczenia, stosownie do treści art. 129 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. Nr 153 z 2009r., poz. 1227 z późn. zm.), mogła nastąpić najwcześniej od miesiąca, w którym zgłoszono ten wniosek.
Jak słusznie podniósł Sąd Okręgowy, pierwszy wniosek o przyznanie E. C. (1) prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, złożony w dniu 31 marca 2006r., został załatwiony decyzją odmowną organu rentowego z 21 lipca 2006r. z uwagi na brak posiadania przez wnioskodawczynię wymaganych 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych w dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub w dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy. Jak wynika z akt ZUS decyzja ta została wysłana 24 lipca 2006r., a ubezpieczona nie złożyła odwołania od tej decyzji. Jednocześnie Sąd Apelacyjny zauważa, że w aktach tych znajduje się protokół przyjęcia oświadczenia woli z 9 listopada 2007r., z którego wynika, iż mąż ubezpieczonej K. C. (1) oświadczył, że wnioskodawczyni nie otrzymała decyzji z 21 lipca 2006r. i wnosi o jej przesłanie na adres domowy oraz „wnosi o ponowne rozpatrzenie uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie dokumentów znajdujących się w ZUS złożonych do wniosku (…) z 2006r.” (dowód: protokół k. 115 akt ZUS). Również w listopadzie 2007r. złożone zostało pełnomocnictwo udzielone K. C. (1) przez E. C. (1) do reprezentowania jej „we wszystkich jej sprawach we wszystkich urzędach” (dowód: pełnomocnictwo k. 7 akt ZUS). W ocenie Sądu Apelacyjnego, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, organ rentowy winien potraktować oświadczenie złożone w dniu 9 listopada 2007r. przez K. C. (2) jako odwołanie od decyzji odmawiającej prawa do renty z 21 lipca 2006r. i nadać mu bieg, stosownie do treści art. 477.9 § 2 kpc.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny orzekł, jak w punkcie drugim sentencji.