Treść orzeczenia
Sygn. akt III AUa 495/12
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 26 września 2012r.
Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku,
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący: SSA Maria Jolanta Kazberuk (spr.)
Sędziowie: SA Barbara Orechwa-Zawadzka
SA Władysława Prusator-Kałużna
Protokolant: Edyta Katarzyna Radziwońska
po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. w Białymstoku sprawy z wniosku J. D. (1) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o prawo do emerytury na skutek apelacji wnioskodawcy J. D. (1) od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt IV U 2935/11 oddala apelację.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z dnia 2 listopada 2011 roku, odmówił J. D. (1) prawa do emerytury w warunkach szczególnych wskazując, że nie udowodnił on żadnego z wymaganych 15-tu lat pracy w szczególnych warunkach. Podkreślił przy tym, że Sąd Okręgowy w Olsztynie i Sąd Apelacyjny w Białymstoku już dwukrotnie rozstrzygały prawidłowość decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 października 2009 roku i z dnia 22 marca 2010 roku odmawiających skarżącemu prawa do emerytury w warunkach szczególnych. Jednocześnie podniósł, że w każdej z tych decyzji sporny okres jest taki sam, tylko odwołujący wskazuje innych świadków. Dlatego też ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do wskazanego świadczenia.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. D. (1).
Wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie zmienił zaskarżoną decyzję, zaliczył ubezpieczonemu J. D. (1) okres pracy w szczególnych warunkach od 16.09.1968 r. do 18.04.1972 r. oraz od 20.09.1972 r. do 31.12.1984 r. i przyznał prawo do emerytury od 1 września 2011 r.
Sąd ustalił, że wnioskodawca domagał się już wcześniej przyznania prawa do emerytury w warunkach szczególnych. Zaskarżona decyzja organu rentowego z dnia 2 listopada 2011 roku była kolejną – trzecią decyzją tego organu, po decyzjach z dnia 14 października 2009 roku oraz z dnia 22 marca 2010 roku, odmawiającą ubezpieczonemu prawa do wnioskowanego świadczenia. Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokami z dnia 22 marca 2010 roku, w sprawie o sygn. akt: IV U 1727/09 oraz z dnia 14 czerwca 2010 roku, w sprawie o sygn. akt: IV U 648/10, oddalił odwołania skarżącego od powyższych decyzji, a Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokami z dnia 4 lutego 2010 roku, w sprawie o sygn. akt: III Aua 1062/09 i z dnia 21 września 2010 roku w sprawie o sygn. akt: III Aua 600/ 10, oddalił apelacje wnioskodawcy.
Z dalszych ustaleń Sądu pierwszej instancji wynika, że wnioskodawca J. D. (1) w okresie od dnia 16 września 1968 roku do dnia 18 kwietnia 1972 roku i od dnia 20 września 1972 roku do dnia 31 grudnia 1984 roku był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie (...) w O.. Wykonywał wówczas obowiązki montera samochodowego polegające na naprawianiu skrzyni biegów, tylnych mostów, wymianie resorów, naprawach bieżących samochodów. Naprawy te odbywały się w „na warsztacie w kanale” przez 8 godzin dziennie. Napraw tych nie można było zrobić bez wchodzenia do kanału. W zakładzie pracy były dwa takie kanały. Miały one długość 18-tu metrów. Na jeden kanał wchodziły po 2-3 ciężarówki w zależności od ładowności. W eksploatacji było wówczas około 60-ciu samochodów różnych marek i ładowności. Mechanicy byli podzieleni na brygady, pracowali na zmiany. Wnioskodawca wykonywał również prace, które odbywały się poza kanałem, ale była to rzadkość. Po powrocie z wojska skarżący wykonywał zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony marki K. i J. z przyczepą, która również miała ładowność 8 ton.
Celem uściślenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i ustalenia czy praca odwołującego jako montera w okresie od 16 września 1968 roku do dnia 18 kwietnia 1972 roku była pracą w warunkach szczególnych, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu BHP.
Biegły w opinii z dnia 29 lutego 2012 roku stwierdził, że ubezpieczony J. D. (1) będąc pracownikiem Przedsiębiorstwa (...) w O. Zajezdnia nr (...) w N. w okresie od dnia 16 września 1968 roku do dnia 18 kwietnia 1972 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał czynności mechanika samochodowego. Zdaniem biegłego odwołujący spełnił wymagania wynikające z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zawarte w załączniku do tego rozporządzenia stanowiącym wykaz A, dział XIV, poz. 16 – prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych. Spełnił on również wymagania wynikające z zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 roku w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w warunkach szczególnych uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę lub rentę zawarte w załączniku nr 1, wykaz A, dział XIV- prace różne, poz. 16 – prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawach pojazdów mechanicznych lub szynowych, pkt. 1 – mechanik samochodowy stale wykonujący prace w kanałach remontowych.
Wobec ustalenia, że stan faktyczny niniejszej sprawy jest identyczny ze sprawami poprzednio rozpoznawanymi, Sąd dokonał jej oceny pod kątem wznowienia postępowania na podstawie przepisu art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zdaniem Sądu w sprawie zachodziły podstawy do ponownego ustalenia prawa wnioskodawcy do emerytury na podstawie art. 32 w związku z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż odwołujący J. D. (1) powołał się na nowe dowody, które zmieniły jego sytuację prawną.
Sąd wskazał, że odwołujący w okresie zakreślonym odwołaniem wykonywał stale, w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązki mechanika samochodowego stale wykonującego prace kanałach remontowych i kierowcy samochodu ciężarowego. Okres pracy odwołującego w charakterze mechanika samochodowego w kanałach remontowych (3 lata, 7 miesięcy i 2 dni) i kierowcy samochodu ciężarowego (12 lat, 3 miesiące i 11 dni) w łącznym wymiarze: 15 lat, 10 miesięcy i 13 dni, stanowi razem wymagany okres zatrudnienia co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach uprawniający do przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury na podstawie przepisu art. 32 w związku z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz w związku z § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze od dnia 1 września 2011 roku tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o świadczenie – art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy w oparciu o art. 477 14 § 2 orzekł jak w wyroku.
Apelację od powyższego wyroku wniósł wnioskodawca zaskarżając go w części dotyczącej daty, od której Sąd przyznał mu prawo do emerytury. Zarzucił, że Sąd Okręgowy nie uwzględnił, że spełnił wszystkie warunki niezbędne do przyznania świadczenia emerytalnego już w dniu 14 października 2009 r. kiedy (...) Oddział w O. rozpatrywał jego pierwszy wniosek o przyznanie prawa do świadczenia emerytalnego.
Wniósł o przyznanie mu świadczenia od dnia 14 października 2009 r. i o zasądzenie na jego rzecz z tego tytułu wyrównania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Apelacja jest niezasadna.
Na etapie postępowania przed Sądem Apelacyjnym spór koncentrował się na dacie, od której należało przyznać wnioskodawcy prawo do emerytury. Skarżący domagał się w apelacji przyznania mu prawa do emerytury od dnia 14 października 2009 r., czyli od dnia złożenia pierwszego wniosku o przyznanie emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych, gdyż jego zdaniem już wówczas legitymował się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych. Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. 2009 r., nr 153, poz. 1227 ze zm.) prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, z zastrzeżeniem ust. 2.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego miało ustalenie momentu, w którym J. D. (1) spełnił warunki do uzyskania świadczenia emerytalnego.
Zaskarżona w tej sprawie decyzja organu rentowego została wydana w dniu 2 listopada 2011 r. na skutek wniosku skarżącego z dnia 12 września 2011 r. Decyzja ta jest trzecią w kolejności wydaną wobec wnioskodawcy decyzją ZUS dotyczącą emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych i drugą wydaną w oparciu o art. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. 2009 r., nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję doszedł do wniosku, że załączone do wniosku zaświadczenie Stowarzyszenia (...) z dnia 7 kwietnia 2001 r. stwierdzające, że J. D. (1) był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w O. od dnia 16 września 1968 r. do dnia 18 kwietnia 1972 r. w charakterze montera, a następnie kierowcy samochodu ciężarowego oraz od dnia 20 września 1972 r. do 31 grudnia 1984 r. w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego nie stanowi środka dowodowego, o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. 1983 r., nr 8, poz. 43 ze zm.) i nie ma wpływu na prawo wnioskodawcy do świadczenia. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Okręgowy jako nowy dowód w rozumieniu art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS potraktował opinię biegłego sądowego. Zatem dopiero w trakcie postępowania przed tym Sądem, skarżący wykazał, że w spornym okresie pracował w warunkach szczególnych. Skoro Sąd pierwszej instancji uznał, że tym razem odwołujący wykazał swój staż pracy w warunkach szczególnych, to prawidłowo przy ustalaniu daty, od której należało przyznać świadczenie wziął pod uwagę ostatni wniosek odwołującego.
Zgodnie z przepisami ustawy o emeryturach i rentach z FUS świadczenia w niej przewidziane przyznaje się od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek (art. 129 ust. 1). Odwołujący wniosek złożył 12 września 2011 r. Prawo do świadczenia wykazał w trakcie postępowania sądowego wywołanego odwołaniem od decyzji ZUS z dnia 2 listopada 2011 r. W tej sytuacji wyrok Sądu pierwszej instancji w zakresie, w jakim przyznaje wnioskodawcy świadczenie od dnia 1 września 2011 r. jest prawidłowy. Świadczenie zostało bowiem przyznane od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek o jego przyznanie. Apelujący nie mógł domagać się przyznania emerytury od daty pierwszego wniosku, gdyż warunki do przyznania świadczenia spełnił dopiero w tym postępowaniu, a nie w postępowaniu wywołanym pierwszym wnioskiem.
Z przedstawionych względów Sąd Apelacyjny, nie znajdując uzasadnionych podstaw do uwzględnienia apelacji, orzekł jak w sentencji na mocy art. 385 kpc.
E.Z.