Treść orzeczenia
Sygn. akt III AUa 478/13
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 3 grudnia 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
SSA Urszula Iwanowska
SSA Barbara Białecka (spr.)
SSO del. Beata Górska
St. sekr. sąd. Katarzyna Kaźmierczak po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. w Szczecinie sprawy Z. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. o wysokość świadczenia na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV U 1107/13 oddala apelację.
SSO del. Beata Górska SSA Urszula Iwanowska SSA Barbara Białecka
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. decyzją z 30.01.2013r. przeliczył ubezpieczonemu Z. C. emeryturę od 01.01.2013r. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury organ rentowy przyjął wynagrodzenie, które stanowiło podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe lub ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie 20 lat przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 88,95%. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i części socjalnej emerytury wnoszącej 24% kwoty bazowej przyjęto kwotę bazową obowiązującą w dacie nabycia prawa do emerytury wynoszącą 1.977,20 zł. Wysokość emerytury po przeliczeniu wyniosła 1.429, 62 zł.
Ubezpieczony wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając, że jest ona niezgodna o przepisami. W piśmie procesowym z ubezpieczony wniósł o ponowne naliczenie emerytury z 10 kolejnych lat kalendarzowych przyjmując kwotę bazową z 2006r. wynoszącą 1.977,20 zł.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2013r. Sąd Okręgowy w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie.
Sąd I instancji dokonał następujących ustaleń faktycznych: Dnia 22.03.2006r. ubezpieczony Z. C., uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy, zgłosił wniosek o emeryturę. Do wniosku dołączył zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu obejmujące lata 1971-1980. Decyzją z 18.04.2006r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu emeryturę poczynając od 01.03.2006r. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury organ rentowy przyjął wynagrodzenie, które stanowiło podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe lub ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych tj. z lat 1972-1981. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 132,60%. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i części socjalnej emerytury wnoszącej 24% kwoty bazowej przyjęto kwotę bazową wynoszącą 666,96 zł. W piśmie z 04.08.2006r. ubezpieczony wniósł o przeliczenie emerytury z zastosowaniem nowej kwoty bazowej. Decyzją z 31.10.2006r. organ rentowy odmówił przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przyjmuje się wynagrodzenie z 20 lat z całego okresu ubezpieczenia lub 10 kolejnych lat z ostatnich 20 przypadających przed zgłoszeniem wniosku o świadczenie. Ubezpieczony zgłosił wniosek o emeryturę 22.03.2006r. w związku z powyższym należało przedłożyć zarobki z 10 kolejnych lat z ostatnich 20 lat tj. od 1986r. do 2005r., wówczas można by zastosować nową kwotę bazową, ponieważ brak jest wynagrodzeń z w/w okresu wniosek załatwiono decyzją odmowną. Ubezpieczony wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając niezastosowanie do obliczenia wysokości emerytury kwoty bazowej obowiązującej od 01.03.2006r. tj. w chwili zgłoszenia wniosku o przejście z renty na emeryturę. Prawomocnym wyrokiem z 17.04.2007r. Sąd Okręgowy w Koszalinie IV Wydział pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Dnia 21.01.2013r. ubezpieczony wniósł o przeliczenie emerytury i zastosowanie kwoty bazowej obowiązującej w roku 2006. Decyzją z 30.01.2013r. organ rentowy przeliczył ubezpieczonemu emeryturę. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przyjął wynagrodzenie, które stanowiło podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe lub ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu (lata 1966-1985). W okresach, w których nie można było ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy (lata 1966-1971, 1982-1991), za podstawę wymiaru składek organ rentowy przyjął kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 88,95%. Do ustalenia wysokości emerytury organ rentowy przyjął kwotę bazową obowiązującą w dacie zgłoszenia przez ubezpieczonego wniosku o emeryturę wynoszącą 1.977,20 zł.
Sąd Okręgowy zważył, że odwołanie nie jest zasadne. Istotą sporu w pomiędzy stronami jest ustalenie, czy podstawa wymiaru emerytury ubezpieczonego została w zaskarżonej decyzji ustalona prawidłowo. Rozpoznając wniosek ubezpieczonego z 21.01.2013r. o przeliczenie emerytury z zastosowaniem kwoty bazowej z 2006r. organ rentowy do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przyjął zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy emerytalnej wynagrodzenie, które stanowiło podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe lub ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu (lata 1966-1985). W okresach, w których nie można było ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy (lata 1966-1971, 1982-1991), za podstawę wymiaru składek organ rentowy w myśl art.15 ut.2 a ustawy emerytalnej przyjął kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 88,95%. Do ustalenia wysokości emerytury organ rentowy przyjął kwotę bazową obowiązującą w dacie zgłoszenia przez ubezpieczonego wniosku o emeryturę tj.1.977,20 zł. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury ubezpieczonego ustalonej zgodnie z art.15 ust.1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach jako przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, 1986-1995 wybranych z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę tj. w przypadku ubezpieczonego z lat 1986-2005 wynosi 9,83% (por. k. 174 akt ZUS) i jest zdecydowanie niższy od przyjętego w zaskarżonej decyzji. Nie ma prawnej możliwości przyjęcia do ustalenia podstawy wymiaru emerytury wynagrodzeń z 10 kolejnych lat 1972-1981 i w konsekwencji wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 132,60%., ponieważ tych 10 kolejnych lat kalendarzowych nie mieści się, biorąc pod uwagę rok zgłoszenia wniosku o emeryturę (2006) w przedziale czasowym wyznaczonym przez art.15 ust.1 ustawy. Sąd I instancji zauważył, że w decyzji z 18.04.2006r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu emeryturę poczynając od 01.03.2006r. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury organ rentowy przyjął wynagrodzenie, które stanowiło podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe lub ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych tj. z lat 1972-1981. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 132,60%. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i części socjalnej emerytury wnoszącej 24% kwoty bazowej przyjęto kwotę bazową obowiązującą w dacie nabycia prawa do emerytury wynoszącą 666,96 zł. Także i w dacie wydania tej decyzji wynagrodzenia z 10 kolejnych lat kalendarzowych 1972-1981 nie mogły być przyjęte do ustalenia podstawy wymiaru emerytury ponieważ tych 10 kolejnych lat nie mieści się, biorąc pod uwagę rok zgłoszenia wniosku o emeryturę (2006) w przedziale czasowym wyznaczonym przez art.15 ust.1 ustawy. Przyjąć zatem należy zdaniem Sądu Okręgowego, że organ rentowy przeliczył w ten sposób podstawę wymiaru renty pobieranej od 30.01.1991r., którą to podstawę następnie przyjął na mocy art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, za podstawę wymiaru emerytury - w wysokości uwzględniającej rewaloryzację oraz wszystkie kolejne waloryzacje przypadające w okresie następującym po ustaleniu prawa do renty. Świadczy o tym zastosowana do przeliczenia kwota bazowa, obowiązująca przy rencie.
Apelację od powyższego wyroku wywiódł ubezpieczony, zaskarżając go w całości. Wniósł o przeliczenie emerytury przy uwzględnieniu 10 kolejnych lat wybranych z 20 lat przed ustaniem zatrudnienia z zastosowaniem kwoty bazowej z 2006r. w wysokości 1977,20 zł.
Organ rentowy nie wniósł odpowiedzi na apelację
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Apelacja ubezpieczonego jest nieuzasadniona.
Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do przeliczenia emerytury zgodnie z wnioskiem ubezpieczonego.
Należy zaznaczyć, że sposób ustalania wysokości podstawy wymiaru emerytury i kwoty bazowej nie jest zależny od woli ubezpieczonego, a zatem nie jest dowolny, lecz ściśle określony przepisami ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń społecznych (t.jedn. Dz.U. z 2009r. nr 153, poz.1227 ze zm.).
W myśl art. 15 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176. Natomiast zgodnie z ust. 6 tego artykułu na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.
Sposób ustalania podstawy wymiaru emerytury dla osoby, która wcześniej miała ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy określa art. 21 ust.1 ustawy, który stanowi, że w takim przypadku podstawą wymiaru emerytury jest:
1) podstawa wymiaru renty - w wysokości uwzględniającej rewaloryzację oraz wszystkie kolejne waloryzacje przypadające w okresie następującym po ustaleniu prawa do renty, z zastrzeżeniem art. 15 ust. 5, albo
2) podstawa wymiaru ustalona na nowo w myśl art. 15.
Natomiast kwestię ponownego przeliczania emerytury reguluje art. 111 ust. 1 ustawy stanowiąc, że wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, od podstawy wymiaru ustalonej w myśl art. 15, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego:
1) z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia,
2) z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty, z uwzględnieniem art. 176,
3) z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury lub renty,
- a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.
2. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, obliczony na zasadach określonych w art. 15, mnoży się przez kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia.
Jak wynika zatem z wyżej przytoczonych przepisów sposób przeliczenia emerytury żądany przez ubezpieczonego nie jest możliwy albowiem nie został przewidziany obowiązującymi przepisami.
W apelacji ubezpieczony ponownie wniósł o przeliczenie emerytury z zastosowaniem wynagrodzeń z 10 kolejnych lat wybranych z 20 lat przed ustaniem zatrudnienia z zastosowaniem kwoty bazowej z 2006 r. w wysokości 1977,20 zł.
Na wstępie należy zaznaczyć, że przywołane wyżej przepisy nie przewidują możliwości uwzględniania wynagrodzeń z 10 kolejnych lat wybranych z 20 lat przed ustaniem zatrudnienia, ponieważ datą graniczną nie może być ustanie zatrudnienia lecz zgłoszenie wniosku o świadczenie. Nie jest możliwe również przyjęcie do obliczenia emerytury wskaźnika wysokości podstawy wymiaru obliczonego z 10 kolejnych lat wybranych z 20 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę wraz z kwotą bazową z daty złożenia wniosku o emeryturę. Zastosowanie kwoty bazowej z 2006r. wymaga obliczenia podstawy wymiaru emerytury na nowo a nie przyjmowania podstawy wymiaru renty i co za tym idzie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru renty. W konsekwencji uwzględniane 20 – lecie musi przypadać przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę. W przypadku ubezpieczonego jest to okres 1986 – 2005. Obliczając podstawę wymiaru emerytury na nowo, aby można było zastosować kwotę bazową z 2006r. organ rentowy sprawdził, który wariant jest najkorzystniejszy dla ubezpieczonego. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury obliczony z 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu ( tj. 1966- 1985) wyniósł 88,95%. Natomiast wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury liczony z kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę (tj. 1986- 1995) jest zdecydowanie niższy i wynosi 9,83%.
Wobec powyższego przyjęcie przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury w wysokości 88.95% obliczonego z przeciętnej podstawy wymiaru składek z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia( zatrudnienia) oraz kwoty bazowej 1977,20 zł. jest wariantem najkorzystniejszym.
Mając na względzie niniejsze rozważania należało uznać zaskarżony wyrok za prawidłowy i apelację ubezpieczonego oddalić na podstawie art. 385 k.p.c.