descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III AUa 477/13

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 20 lutego 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSA Iwona Szybka

Sędziowie: SSA Maria Padarewska - Hajn (spr.)

SSA Mirosław Godlewski

Protokolant: st. sekr. sądowy Joanna Sztuka

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 12.10.2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. wstrzymał Z. K. wypłatę emerytury od dnia 01.10.2011r, z uwagi na kontynuowanie przez wnioskodawczynie zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy , na podstawie art. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 4 o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz U z 2009 r Nr 157 poz1227 ze zm ).

W odwołaniu od decyzji Z. K. podnosiła sprzeczność decyzji z zasadami zawartymi w Konstytucji art. 2 Konstytucji, w szczególności wynikającej z niego zasady ochrony praw słusznie nabytych, art. 32 dotyczącego konstytucyjnej równości wobec prawa i art. 67 ust.1 , tj. konstytucyjnego prawa podmiotowego do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego. Wnosiła o zmianę zaskarżonej decyzji i dalszą wypłatę emerytury.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.

Sąd Okręgowy w Sieradzu wyrokiem z dnia 8 lutego 2013 r. w pkt. 1 zmienił zaskarżoną decyzję i zobowiązał organ rentowy do wypłaty emerytury należnej wnioskodawczyni od 1 października 2011 r a w pkt. 2 oddalił odwołanie w pozostałej części i ustalił następujący stan faktyczny:

Z. K. , ur. (...) nabyła prawo do emerytury decyzją z dnia 19.06.2002r, począwszy od dnia 01.06.2002r., tj. od miesiąca w którym złożono wniosek. Wypłata świadczenia została zawieszona z powodu kontynuowania zatrudnienia .

W dniu 2.03.2009r. wnioskodawczyni wystąpiła o przeliczenie zawieszonej emerytury oraz o podjęcie jej wypłaty od 1.03.2009r. Decyzją z dnia 27.04.2009 r. organ rentowy wydał decyzję o przeliczeniu emerytury i wypłacie świadczenia od 1.03.2009r. W. nadal nieprzerwanie kontynuowała zatrudnienie.

Zaskarżoną decyzją organ rentowy wstrzymał z urzędu Z. K. emeryturę od dnia 01.10.2011 r. wobec zaistnienia przesłanek do jej zawieszenia, gdyż wnioskodawczyni kontynuowała zatrudnienie istniejące przed przyznaniem prawa do emerytur.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd uznał, powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.11.2012 r . w sprawie (...) K 2/12 , iż odwołanie Z. K. jest uzasadnione co do zasady.

Sąd uznał, iż skarżąca otrzymała od 1.03.2009r. prawo do wypłaty emerytury bez obowiązku rozwiązywania stosunku pracy i organ rentowy do 1. 10 2011 r . świadczenie emerytalne wypłacał.

Zdaniem Sądu kwestią sporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, czy wnioskodawczyni należy do kręgu osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, ponieważ wnioskodawczym nabyła prawo do emerytury z dniem 1. 06.200 2r., tj. przed 8.01.2009r.

Ponieważ odwołująca się nabyła prawo do wypłaty emerytury od 1.03.2009r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy i w związku z tym realizowała prawo do wypłaty emerytury w wyniku zmiany przepisów od 8.01. 2009r., mimo nie rozwiązania stosunku pracy to zdaniem Sądu w rezultacie należała do kręgu osób, które ustawodawca objął nową mniej korzystną treścią ryzyka emerytalnego już po tym , jak wcześniej nabyła i realizowała prawo do wypłaty emerytury. Tym samym również w jej przypadku doszło do naruszenia zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art.2 konstytucji, co było podstawą orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 13 11. 2012 r. w sprawie (...) K 2/12 .

W ocenie Sądu brak natomiast podstaw do uwzględnienia odwołania w zakresie wypłaty odsetek od dnia wstrzymania prawa do emerytury. Zdaniem Sądu organ rentowy wydając decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury od dnia 1. 10. 2011 r. , stosował obowiązujące w dniu jej wydania przepisy ustawy . Zgodnie z art.85 ust.1 ustawy z 13. 10. 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 2009r., Nr 205, poz.1585) .jeżeli Zakład - w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych - nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego. Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności. W tym wypadku, zdaniem Sądu opóźnienie w wypłacie świadczenia wyniknęło z okoliczności , za które zakład nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ treść spornej decyzji została wydana na podstawie obowiązujących wówczas przepisów ustawy.

Powyższy wyrok w części uwzględniającej odwołanie zaskarżył apelacją organ rentowy wnosząc o jego zmianie oddalenie odwołania.

Organ rentowy zarzucił rozstrzygnięciu sądowemu naruszenie prawa materialnego art. 103 a ustawy z dnia 17.12.1998r o emeryturach i rentach z FUS ( Dz.U. Nr 153 z 2009r, poz. 1227 z późniejszymi zmianami) w związku z art. 6 i art.28 ustawy z 16.12.2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych i innych ustaw ( Dz.U. Nr 257,poz.l726 oraz Nr 291 z 201 lr, poz. 1707) i w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.11.2012r w sprawie sygn. akt. K 2/12 przez błędną wykładnie w/w przepisów polegająca na błędnym przyjęciu, iż w sytuacji wnioskodawczyni, której prawo do emerytury ustalone zostało decyzją organu rentowego z dnia 19.06.2002r - to jest w okresie w którym treścią ryzyka emerytalnego było posiadania stażu okresów składkowych i nie składkowych w wymiarze 20 lat ( kobieta ), wieku 55 lat ( kobieta) bądź 60 lat ( kobieta) oraz rozwiązanie stosunku pracy a następnie po uchyleniu od 8,01.2009r art. 103 ust. 2 a ustawy emerytalnej, wnioskodawczyni zgłosiła wniosek o realizację nabytego prawa i prawo to realizowała - zastosowano od 1.10. 2011r mniej korzystne ryzyko emerytalne.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ rentowy podniósł iż Sąd Okręgowy zaliczając wnioskodawczynię do kręgu osób , których dotyczył wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.11.2012r dopuścił się naruszenia wskazanych w apelacji przepisów prawa materialnego. Zdaniem organu rentowego, w stosunku do wnioskodawczyni nie można przyjmować, że nastąpiła zmiana na gorsze ryzyka emerytalnego ponieważ wnioskodawczyni prawo do emerytury ustalił organ rentowy w dniu 19.06.2002 r w stanie prawnym takim , ze na treść ryzyka emerytalnego składał się nie tylko wiek i staż ubezpieczeniowy ale także konieczność rozwiązania stosunku pracy i ryzyko to powtórzone od 1.10.2011r co nie oznacza pogorszenia sytuacji wnioskodawczyni lecz oznacza powrót do tego samego ryzyka, które obowiązywało w dacie ustalenia prawa decyzją organu rentowego po krótkim okresie pobierania emerytury od 1.03.2009 r. do 30.09.2011r .

Niezależnie od tego ZUS podniósł , iż Trybunał Konstytucyjny poczynając od 22.11.2012r uchylił przepis art. 103 a w stosunku do kręgu osób, które zostały objęte mniej korzystnym ryzykiem emerytalnym ( w oparciu o art. 28 ustawy z dnia 16. 12.2010r ustawy zmieniającej ustawę o finansach publicznych) a które wcześniej przed 1.01.2011r zrealizowały nabyte prawo do emerytury nie wypowiadając się co do okresu sprzed wydania wyroku w sprawie sygn. akt K2/12 to jest co do okresu od 1.10.2011r do 22.11.2012r, w którym przepis uznany za niekonstytucyjny obowiązywał. Skoro tak to brak jest podstaw prawnych do zobowiązania organu rentowego do podejmowania wypłaty emerytury wnioskodawczyni od 1.10.2011r.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje

Zarzutom apelacji trudno odmówić słuszności.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia możliwości wypłaty emerytury wnioskodawczyni od dnia 1 października 2011 r.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż wnioskodawczyni nabyła prawo do w/w świadczenia od 1 czerwca 2002 r. i wypłata świadczenia była zawieszona z uwagi na obowiązujący wówczas przepis art. 103 ust. 2a ustawy emerytalnej , z powodu kontynuowania zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy a następnie podjęto wypłatę zawieszonej emerytury na wniosek skarżącej od 1 marca 2009, z uwagi na uchylenie od 8 stycznia 2009 r w/w przepisu na podstawie ustawy z 21 listopada 2008 r o emeryturach kapitałowych.

. Natomiast zaskarżoną decyzją organ rentowy ponownie wstrzymał wypłatę emerytury, z uwagi na treść art. 103 a , który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2011r. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r o zmianie ustawy o finansach publicznych.

Na podstawie art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r nowy art. 103 a znalazł zastosowanie do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy poczynają od 1 października 2011r.

Mając na uwadze powyższą zamianę przepisów organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z treścią art. 103 a , którego treść pokrywa się z treścią poprzednio obowiązującego art. 103 ust. 2a prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.

Natomiast zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r zawieszenie prawa do emerytury z powodu kontynuowania zatrudnienia osobom , które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r do 31 grudnia 2010 r narusza zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez niego prawa.

Trybunał orzekł, iż art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych w zw z art. 103 a ustawy emerytalnej dodanym przez art. 6 pkt. 2 w/w ustawy w zakresie w jakim znajduje zastosowanie do osób które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r a po 8 stycznia 2009r. jest niezgodny z art. 2 Konstytucji ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez niego prawa.

Zdaniem Trybunału rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 28 w/w ustawy spowodowało, że osoby, które skutecznie nabyły i realizowały prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r do 31 grudnia 2010 r zostały objęte nową mniej korzystną dla nich treścią ryzyka emerytalnego. Aby nadal pobierać emeryturę po dniu 1 października 2011 r musiały rozwiązać stosunek pracy a zatem gdyby w momencie przechodzenia na emeryturę wiedziały że muszą przerwać zatrudnienie aby uzyskać emeryturę, to może nie składały by wniosku o to świadczenie i kontynuowały nadal zatrudnienie, co podważa w aspekcie tych osób , zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez niego prawa.

A zatem z treści w/w orzeczenia wynika ,iż traci moc art. 28 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 r w zakresie w jakim przewiduje stosowanie art. 103 a ustawy emerytalnej do osób, które na były prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r .

Natomiast art. 103 a ustawy emerytalnej pozostaje nadal w obrocie prawnym i znajduje zastosowanie do osób , które nabyły prawo do emerytury w momencie jego wejścia w życie i później tj od stycznia 2011 r.

Przedkładając powyższe rozważania Trybunału na grunt niniejszej sprawy uznać należy , iż wnioskodawczyni jako osoba , która nabyła prawo do emerytury w 2002 r nie mieści się w kategorii osób wymienionych w tym orzeczeniu a mianowicie tych które nabyły prawo do emerytury po 8 stycznia 2009 r, kiedy to nie obowiązywał przepis art. 103 ust. 2a o tej samej treści co obecny 103 a .

A zatem do zasady zawieszalności i dalszej wypłaty świadczenia wnioskodawczyni ma zastosowanie art. 103 a ustawy emerytalnej, który w przypadku kontynuowania zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy nakazuje zawieszenie wypłaty emerytury bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia.

Natomiast na temat zawieszalności prawa do wypłaty świadczenia wielokrotnie po rządami obowiązywania art. 103 ust. 2a wypowiadał się Sad Najwyższy w orzeczeniach przytoczonych w uzasadnieniu Sądu I instancji.

A zatem z uwagi na treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r uzasadnione jest stanowisko organu rentowego , iż przepis art. 103a ma zastosowanie w niniejszej sprawie do świadczenia przyznanego wnioskodawczyni i z uwagi na kontynuowanie przez nią cały czas zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy wypłata emerytury ulega zawieszeniu od 1 października 2011 r, bez względu na wysokość uzyskiwanego przez nią przychodu z tytułu zatrudnienia.

Natomiast stanowisko Sądu I instancji nie znajduje uzasadnienia w wyżej przytoczonych przepisach prawa a argumentacja Sądu dotycząca daty realizacji przez wnioskodawczynie prawa w 2009 r. i odniesienie tej okoliczności jako do osoby pozwalającej zakwalifikować ją w kręgu osób wymienionych w orzeczeniu Trybunału jest wadliwa.

Z tych wszystkich względów podzielając zarzuty apelacji orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 386 § 1 kpc.

Na marginesie należy wskazać, iż w dniu 19 lutego 2014 r weszła w życie ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o ustaleniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 21 listopada 2012 r.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 w/w ustawy wypłata zawieszonej emerytury następuje na wniosek emeryta. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 tej ustawy , organ rentowy zawiesza postępowanie w przypadku gdy emeryt przed dniem wejścia w życie ustawy złożył odwołanie do Sądu od decyzji organu rentowego w przedmiocie wypłaty zawieszonej emerytury. Organ rentowy podejmuje na wniosek emeryta zawieszone postępowanie w przypadku, gdy sad wydał prawomocne orzeczenie, kończące postępowanie w sprawie .

W niniejszej sprawie w aktach brak jest wzmianki o tym, że wnioskodawczyni złożyła wniosek wymieniony w tych przepisach. Wnioskiem takim nie jest pismo pełnomocnika wnioskodawczyni złożone w organie rentowym a dotyczące możliwości cofnięcia apelacji przez ZUS i umorzenia postępowania w niniejszej sprawie. Organ rentowy apelacji nie cofnął.

A zatem w/w , następna zmiana stanu prawnego dotycząca przepisu art. 103 a ustawy emerytalnej nie ma wpływu na rozstrzygniecie sądowe w niniejszej sprawie.