descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III AUa 41/24 upr.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 16 listopada 2023r., wydanym w sprawie V U 800/22 Sąd Okręgowy w Słupsku oddalił odwołanie H. H.

Sąd I instancji ustalił, co poniżej:

Ubezpieczony H. H.urodzony (...) roku nie ma wyuczonego zawodu. Ukończył specjalną szkołę przysposobienia zawodowego ,do około 2013 roku pracował na budowie .Leczy się odwykowo i psychiatrycznie od 1993r, zaliczony jest do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności , która powstała w styczniu 2014r .

Ma wskazania do zatrudnienia w warunkach zakładu pracy chronionej

W dniu 28 kwietnia 2022r r. złożył wniosek o przyznanie prawa do renty socjalnej.

Lekarz orzecznik ZUS, po uzyskaniu konsultacji psychiatrycznej, rozpoznał u ubezpieczonego: organiczne zaburzenia zachowania i osobowości u osoby z obniżeniem funkcji intelektualnych,stan po zawale serca w 2017r, stan po urazie czaszkowo- mózgowymi urazie twarzoczaszki , ewakuacji krwiaka przymózgowego w 2013r, zespół zależności alkoholowej

Orzeczeniem z dnia 5 lipca 2022 r. uznał, że ubezpieczony ,nie jest niezdolny do pracy.

Ubezpieczony wniósł sprzeciw od wskazanego orzeczenia do Komisji Lekarskiej ZUS, która orzeczeniem z dnia 25 lipca 2022 r. podtrzymała stanowisko Lekarza orzecznika ZUS, odnośnie tego,że ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy.

Zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do renty socjalnej.

U ubezpieczonego biegła psycholog, rozpoznała funkcjonowanie intelektualne w obszarze dolnego poziomu normy, osłabioną pamięć i koncentrację uwagi,labilność emocjonalną, obniżony krytycyzm, zmiany organiczne w obszarze CUN.

W teście WAIS-R uzyskane wyniki wskazywały na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim.

Uznała ,iż stan ten nie czyni go całkowicie niezdolnym do pracy.

Biegły psychiatra rozpoznał u H. H. organiczne zaburzenia osobowości , w przebiegu uszkodzenia CUN, zespół zależności alkoholowej u osoby z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim

Biegły zaopiniował, że schorzenie opisywane u H. H. jest formą zaburzeń osobowości ,w przebiegu zmian organicznych ,spowodowanych przewlekłym nadużywaniem alkoholu oraz przebytym w 2013r urazem głowy z następczym krwiakiem mózgowym.

W następstwie tychże rozwinął się zespół czołowy, który charakteryzuje się zanikiem inicjatywy, apatią , abulią ( brakiem motywacji oraz woli do podejmowania jakichkolwiek aktywności),nastrojem dysforycznym.

Stwierdzony lekki poziom upośledzenia umysłowego oraz opisane wyżej objawy ,nie powodują całkowitej niezdolności do pracy H. H.

Biegły za nadmiarowe i nieadekwatne do stanu ubezpieczonego uznał zaliczenie go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Do treści opinii obojga biegłych żadna ze stron nie zgłosiła zastrzeżeń

/dowód: opinia psychologa, psychiatry /

Sąd Okręgowy zważył co następuje;

Odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art 4 ustawy o rencie socjalnej , prawo do tego świadczenia przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy , z powodu naruszenia sprawności organizmu , które powstało między innymi przed ukończeniem 18 roku życia.

Spór w przedmiotowej sprawie, koncentrował się na wyjaśnieniu, czy u H. H. występuje całkowite niezdolność do pracy, z powodu schorzenia powstałego ,przed ukończeniem 18 roku życia.

W przedmiotowej sprawie, o stanie zdrowia ubezpieczonego wypowiedzieli się biegli psycholog oraz psychiatra.

U ubezpieczonego biegła psycholog, rozpoznała funkcjonowanie intelektualne w obszarze dolnego poziomu normy, osłabioną pamięć i koncentrację uwagi, labilność emocjonalną, obniżony krytycyzm, zmiany organiczne w obszarze CUN.

W teście WAIS-R uzyskane wyniki wskazywały na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim.

Uznała ,iż stan ten nie czyni go całkowicie niezdolnym do pracy.

Biegły psychiatra rozpoznał u H. H. organiczne zaburzenia osobowości , w przebiegu uszkodzenia CUN, zespół zależności alkoholowej u osoby z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim

Biegły zaopiniował,że schorzenie opisywane u H. H. jest formą zaburzeń osobowości ,w przebiegu zmian organicznych ,spowodowanych przewlekłym nadużywaniem alkoholu oraz przebytym w 2013r urazem głowy z następczym krwiakiem mózgowym.

W następstwie tychże rozwinął się zespół czołowy, który charakteryzuje się zanikiem inicjatywy ,apatią , abulią ( brakiem motywacji oraz woli do podejmowania jakichkolwiek aktywności),nastrojem dysforycznym.

Stwierdzony lekki poziom upośledzenia umysłowego oraz opisane wyżej objawy, nie powodują całkowitej niezdolności do pracy H. H.

Biegły za nadmiarowe i nieadekwatne do stanu ubezpieczonego uznał zaliczenie go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Sąd uzyskał od biegłych wiadomości specjalne niezbędne do orzekania w sprawie.

Biegły psychiatra w sposób rzeczowy i pełny wyjaśnił,że stan obecny H. H. nie powoduje u niego niezdolności do pracy – w tym całkowitej.

Biegły nie dostrzegł także żadnych naruszeń organizmu powstałych u H. H. do ukończenia przezeń 18 roku życia tj. do 1982 roku.

Wyjaśnił,iż stan ubezpieczonego jest wynikiem wieloletniej intoksykacji alkoholowej oraz przebytym w 2013r urazem głowy z następczym krwiakiem mózgu.

W tych okolicznościach nie budziło wątpliwości Sądu,że nie zostały spełnione warunki do nabycia prawa do renty socjalnej przez H. H.

Sąd ,w oparciu o opinię biegłych uznał, że ubezpieczony nie jest całkowicie niezdolny do pracy oraz,że nie istniało u niego naruszenie sprawności organizmu powstałe do 1982 roku.

Nie zmieniają takiej oceny relacje ubezpieczonego co do przebytej prze niego drogi życiowej w tym trudności w nauce , zaliczenie do osób niepełnosprawnych.

Biegły wyjaśnił,że kwalifikacja o umiarkowanym stopniu tej niepełnosprawności była nadmiarowa .Ponadto z treści orzeczenia wynika, iż co do zasady, niepełnosprawność ubezpieczonego istnieje od 29 roku życia, w tym umiarkowany jej stopień od stycznia 2014r.

Sposób motywowania oraz stopień stanowczości wniosków biegłych nie budził zastrzeżeń Sądu, i w połączeniu z kryterium zgodności z zasadami logiki, wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłych oraz podstaw teoretycznych opinii, wydaną opinię należało uznać za przekonujący dowód w sprawie.

Do treści opinii i wniosków z niej płynących żadna ze stron zarzutów nie wniosła.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym , bowiem uznał mając na względzie treść przytoczonych twierdzeń, iż przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne- art. 148 1§ 1 kpc.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł jak sentencji wyroku.

Powyższy wyrok zaskarżył w całości ubezpieczony, zarzucając w apelacji wyrokowi błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy.

Ubezpieczony kwestionował wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym, błędne ustalenie, iż kategoria wojskowa D oraz szkoła specjalna nie są równoznaczne z niezdolnością do pracy, co także wynika z przewlekłego nadużywania alkoholu, następnie krwiaka mózgu.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje

Apelacja odwołującego jest nieuzasadniona.

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 505 1 § 4 w zw. z § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny niniejszą sprawę rozpoznał w postępowaniu uproszczonym. Wyjaśnić przy tym trzeba, że postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd pierwszej instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy mówiąc, apelacja ograniczona wiąże Sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący. Apelację można oprzeć na zarzucie naruszenia praw materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy.

Sąd Apelacyjny podziela argumenty zawarte w uzasadnieniu Sądu Okręgowego

i przyjmuje je za własne, gdyż Sąd ten w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zaś w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające

z przepisu art. 233 k.p.c., nie popełnił on też błędów w rozumowaniu w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, gdyż prawidłowo zinterpretował i zastosował odpowiednie przepisy prawa. W konsekwencji, Sąd odwoławczy oceniając jako prawidłowe ustalenia faktyczne i rozważania prawne dokonane przez Sąd pierwszej instancji uznał je za własne, nie widząc potrzeby ich powielania.

Wskazać należy, że obowiązkiem Sądu rozstrzygającego sprawę o świadczenie uzależnione od oceny zdolności do pracy jest dopuszczenie dowodu z opinii biegłych sądowych właściwie dobranych pod kątem specjalizacji adekwatnych do oceny schorzeń eksponowanych przez osobę domagającą się przyznania określonego świadczenia. Takie dowody Sąd Okręgowy dopuścił. W ocenie Sądu Apelacyjnego opinie biegłych są jednoznaczne i rzeczowe, a zawarte w nich wnioski końcowe prawidłowo uzasadnione, z odwołaniem do dokumentacji medycznej. Tym samym Sąd Okręgowy dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na kategoryczne rozstrzygnięcie sporu.

Oceny niezdolności do pracy odwołującego w niniejszej sprawie należało dokonać z perspektywy przepisów ustawy o rencie socjalnej op.cit. wyżej, dlatego też nawet negatywna ocena przewodniczącej komisji lekarskiej ZUS, nie miała wpływu na ocenę spełnienia przez odwołującego przesłanek z art. 4 ustawy o rencie socjalnej.

Biegli zapoznali się z całą przedłożoną przez odwołującego dokumentacją.

Apelujący nie wykazał, aby opinie biegłych były nierzetelne, stronnicze lub niefachowe. Sporządzonym opiniom nie można skutecznie postawić zarzutu dowolności. Wnioski płynące z opinii biegłych są kategoryczne i tym samym nie było potrzeby zasięgania opinii kolejnych biegłych. Niezadowolenie strony z konkluzji opinii biegłego sądowego jest niewystarczające do podważenia jego ustaleń oraz wniosków. H. H.nie naprowadził okoliczności, ani też nie zaoferował dowodów, które podważałyby ustalenia i wnioski biegłych.

Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 4 ustawy o rencie socjalnej, renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: przed ukończeniem 18-ego roku życia; w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia; w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Mając powyższe na uwadze podkreślić trzeba, że zakres i nasilenie schorzeń na jakie cierpi odwołujący (organiczne zaburzenia osobowości na tle ZZA) w okresie wydania zaskarżonej decyzji nie skutkowały niemożnością wykonywania jakiejkolwiek pracy. Nadmienić przy tym trzeba, że niezdolność do pracy w rozumieniu art. 12 i 13 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przy ocenie niezdolności do pracy bierze się pod uwagę kwalifikacje, poziomem wykształcenia i doświadczenia zawodowego, umiejętności i predyspozycje ubezpieczonego.

Reasumując, ocena stanu zdrowia odwołującego przeprowadzona w oparciu o właściwe dla tego rodzaju spraw dowody z uwzględnieniem przesłanek z art. 12 i art. 13 ustawy o emeryturach i rentach z FUS prowadzi do wniosku, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie był on całkowicie niezdolny zdolny do pracy.

Ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy jest zatem prawidłowa i nie uchybia przepisom kodeksu postępowania cywilnego.

Wbrew stanowisku skarżącego art. 148 1 §1 kpc wprost stawił o możliwości orzekania przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd I instancji nie naruszył też przepisów prawa materialnego. Apelacja H. H. nie zawierała zarzutów, które mogłyby skutkować zmianą lub uchyleniem zaskarżonego wyroku, czy też nawet koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego w postępowaniu apelacyjnym.

Wniosek zawarty w apelacji o ewentualne uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpoznania przez sąd I instancji nie odpowiada w ogóle normie art. 386§4 kpc, po jego nowelizacji, albowiem w sprawie nie zachodzi żadna z dwóch przesłanek warunkujących zastosowaniem tego przepisu. Sąd I instancji nie tylko przeprowadził postępowanie dowodowe w wystarczającym zakresie dla kategorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ale i rozpoznał jej istotę.

W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak

w sentencji wyroku. W punkcie 2 sąd orzekł po myśli art. 102 kpc z uwagi na ciężką sytuację życiową i finansową ubezpieczonego.

SSA Daria Stanek