descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III AUa 38/14

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 2 lipca 2014 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu

Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

SSA Grażyna Szyburska-Walczak (spr.)

SSA Stanisława Kubica

SSA Kazimierz Josiak

Marcin Guzik

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 24 października 2013 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił odwołanie K. T. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z dnia 3 grudnia 2012 r. odmawiającej wnioskodawczyni prawa do emerytury.

Zaskarżoną decyzją organ rentowy, w rozpoznaniu wniosku z dnia 26 listopada 2012r. odmówił K. T. przyznania emerytury argumentując, że na dzień 1 stycznia 1999 r. to jest dzień wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS wnioskodawczyni nie udowodniła żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych, nie spełniła zatem warunków do przyznania świadczenia, o których mowa w art. 184 ustawy. Wnioskodawczyni w odwołaniu od powyższej decyzji podnosiła, że jako okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych winien zostać zaliczony również okres zatrudnienia w (...) Spółdzielni Pracy w W. od 13 września 1974 r. do 30 września 1991 r. na stanowisku nakładacza przewodów na formowaniu.

Strona pozwana wnosiła o oddalenie odwołania wywodząc, że wnioskodawczyni nie spełniła warunków do przyznania emerytury wymienionych w art. 184 w zw. z art. 32 ustawy emerytalnej i przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawione zostało przez zakład archiwalny, który – jako przechowawca dokumentacji osobowo-płacowej nie jest upoważniony do jego wystawienia. Natomiast świadectwo pracy wystawione 30 września 1991 r. nie precyzuje okresów, w których K. T. pracowała na stanowiskach nakładacza przewodów i przy kontroli międzyoperacyjnej.

Rozstrzygnięcie Sąd I instancji oparł na podstawie następującego stanu faktycznego ustalonego na podstawie dokumentacji z akt rentowych, akt kapitału początkowego, zeznań świadków B. M. i Z. P., które uznał za wiarygodne, zeznań wnioskodawczyni i dokumentacji z akt emerytalnych świadków.

Wnioskodawczyni K. T. ur. (...), na dzień 1 stycznia 1999 r. posiada udowodniony okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 24 lata, 2 miesiące i 16 dni. W okresach od dnia 13.09.1974 r. do 18.09.1984 r. oraz od 15.04.1985 r. do 30.09.1991 r. była zatrudniona w (...) Spółdzielni Pracy w W. na stanowisku nakładacza przewodów kablowych oraz brygadzistki. Jako nakładacz przewodów przenosiła i nawijała przewody, układała kable na deskach- szablonach i zszywała je. Przy kontroli międzyoperacyjnej sprawdzała czy kable i wiązki są prawidłowo nawinięte, przyuczała do pracy nowych pracowników. Pracownicy na tych stanowiskach nie otrzymywali dodatków za pracę w szczególnych warunkach.

Wobec tak ustalonego stanu faktycznego, Sąd I instancji orzekł, iż odwołanie wnioskodawczyni było bezzasadne. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał przepisy art. 184 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS a także przepisy § 1, § 2 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8 poz. 43 z późn. zm.). Zdaniem Sądu Okręgowego, czynności wykonywane przez wnioskodawczynię w spornych okresach nie odpowiadają pracom wymienionym w Dziale III pkt 88 Wykazu A stanowiącego załącznik do wymienionego rozporządzenia, bowiem wnioskodawczyni nie udowodniła, aby w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał prace przy produkcji kabli. Pracująca razem z wnioskodawczynią jako nakładacz przewodów Z. P. nabyła prawo do emerytury po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.

Apelację od wyżej opisanego wyroku wywiodła wnioskodawczyni, zaskarżając wyrok w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa do emerytury oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Apelująca zarzucała zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS a także przepisów § 1 - 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i uchwały Nr 80 Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy z 30 czerwca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych spółdzielczości pracy oraz sprzeczność istotnych ustaleń sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

W uzasadnieniu swojego stanowiska apelująca podkreśliła, że w toku zatrudnienia na obu stanowiskach wnioskodawczyni faktycznie produkowała wiązki kablowe, miała cały czas styczność z miedzią, przez co cały czas była narażona na warunki szkodliwe dla zdrowia. W innych sprawach toczących się przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu pracownice (...) Spółdzielni Pracy kwalifikowane były jako wykonujące stale i w pełnym wymiarze czasu pracy zatrudnienie w warunkach szczególnych.

Strona pozwana nie złożyła odpowiedzi na apelację.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.

K. T. domagała się przyznania emerytury będąc urodzoną po dniu 31 grudnia 1948 r. Nie osiągnęła zatem wieku emerytalnego przewidzianego w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r., o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w dacie wniosku Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) i nie spełniła warunków do uzyskania emerytury na warunkach określonych w art. 46 ust. 1 ustawy do dnia 31 grudnia 2008 r. Uprawnienie swoje wywodzi wnioskodawczyni z art. 184 ust. 1 ustawy. Przepis ten uprawnia do emerytury ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy – to jest 1 stycznia 1999 r. spełnili łącznie następujące warunki:

1) osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet;

2) mają okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 – zatem wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet,

Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do OFE albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE za pośrednictwem ZUS na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem – w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2012 r.

Pojęcie przepisy dotychczasowe odnosi się do art. 32 cytowanej ustawy, zgodnie, z którym ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub szczególnych charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Zgodnie z § 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Posiadanie przez wnioskodawczynię wymaganego tzw. ogólnego stażu pracy jest w sprawie bezsporne. Wnioskodawczyni, będąc członkiem OFE, wniosła o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku na dochody budżetu państwa, w dacie wniosku pozostawała w stosunku pracy.

Sporne pozostawało, czy legitymuje się wymaganym okresem pracy w szczególnych warunkach, to jest, czy przez wymagany ustawą okres, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonywał prace wymienione w Wykazie A stanowiącym załącznik do cytowanego rozporządzenia.

Świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawione przez zakład archiwalny wymienia stanowisko nakładacza przewodów na formowaniu, kwalifikując je jako wymienione w Wykazie A, dział III, poz. 88, to jest pracę przy produkcji kabli.

Trafnie wskazał Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku, że w toku postępowania sądowego możliwe jest dowodzenie zatrudnienia w szczególnych warunkach za pomocą innych środków dowodowych niż świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, które ma walor dokumentu prywatnego. Prawidłowo jednak Sąd Okręgowy przyjął, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że charakter zatrudnienia ubezpieczonej w spornym okresie, rodzaj i faktycznie wykonywane przez nią czynności, w kontekście zakwalifikowania pracy do jednego ze stanowisk wymienionych w wykazie A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983 r. nie pozwalają na przyjęcie, że była to wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, praca w szczególnych warunkach. Ustalenia Sądu I instancji Sąd Apelacyjny w pełni podziela i przyjmuje za własne, bez potrzeby ponownego ich przytaczania.

Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, która nie narusza granic art. 233 kpc. Przypomnieć bowiem trzeba, że świadek Z. P. zeznała (9min. 40s nagrania rozprawy z 28 marca 2013 r.), że poza oddziałem, na którym zatrudnione były świadek i wnioskodawczyni, w (...) Spółdzielni Pracy były jeszcze inne oddziały, między innymi oddział, na którym praca polegała na lutowaniu wiązek przewodów. Niezasadne są zatem argumenty, że inne pracownice Spółdzielni uzyskały świadczenia z tytułu pracy w warunkach szczególnych, skoro ich praca mogła być kwalifikowana jako praca wymieniona w Wykazie A, Dział III, poz. 83 to jest lutowanie płyt, blach i przewodów ołowianych.

Ugruntowany jest pogląd, że w świetle art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43), pracami w szczególnych warunkach nie są wszelkie prace wykonywane w narażeniu na kontakt z niekorzystnymi dla zdrowia pracownika czynnikami lub prace charakteryzujące się znacznym wysiłkiem fizycznym, lecz jedynie takie, które zostały wymienione w § 4 – 15 tego rozporządzenia i wykazach stanowiących załącznik do niego ( tak np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II UK 395/13). Wnioskodawczyni pracy takiej nie wykonywała w okresie zatrudnienia w (...) Spółdzielni Pracy w W..

Brak zatem dowodów że wnioskodawczyni pracowała przez wymagany ustawą okres w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a tym samym, że spełniła warunki do przyznania emerytury w wieku obniżonym.

Apelację należało więc oddalić z mocy art. 385 kpc.

R.S.