descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III AUa 325/12

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 11 września 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

SSA Urszula Iwanowska

SSA Anna Polak

SSA Zofia Rybicka - Szkibiel (spr.)

Uzasadnienie

R. J. wniósł odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. z dnia 01 sierpnia 2011 roku oraz 02 września 2011 roku o odmowie prawa do emerytury, wskazując, iż organ rentowy niezasadnie odmówił zaliczenia jako okresów pracy w szczególnych warunkach zatrudnienia w (...) w N. od 01 sierpnia 1969 roku do 31 lipca 1976 roku i od 04 grudnia 1976 roku do 24 września 1977 roku, w (...) od 01 grudnia 1985 roku do 31 października 1986 roku oraz w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w J. od 01 lutego 1988 roku do 31 sierpnia 1991 roku.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniósł o oddalenie odwołań, wskazując, iż ubezpieczony nie udokumentował okresu 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt VI U 1284/11 oddalił odwołania ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. z dnia 1 sierpnia 2011 r. i 2 września 2011 r., znak (...)/.

W ustaleniach faktycznych sąd I instancji podał, iż R. J. urodził się 17 czerwca 1951 roku. W dniu 19 maja 2011 roku złożył wniosek o emeryturę. Ubezpieczony udokumentował 27 lat 11 miesięcy 6 dni okresów składkowych i nie składkowych oraz 6 lat 5 miesięcy 28 dni okresów pracy w szczególnych warunkach. Decyzją z dnia 01 sierpnia 2011 roku organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury. W odwołaniu od w/w decyzji ubezpieczony udokumentował ustanie stosunku pracy. Decyzją z dnia 02 września 2011 roku organ rentowy odmówił prawa do emerytury z uwagi na nieudokumentowanie okresu 15 lat pracy w szczególnych warunkach. R. J. w okresach od 01 sierpnia 1969 roku do 31 lipca 1976 roku i od 04 grudnia 1976 roku do 24 września 1977 roku zatrudniony był w (...) w N., w którym wykonywał pracę na stanowisku formierza w wydziale odlewni przy przerobie mas. Ubezpieczony w okresie od 23 października 1970 roku do 02 listopada 1972 roku odbywa służbę wojskową.

W okresie od 01 sierpnia 1979 roku do 31 października 1980 roku ubezpieczony był zatrudniony w (...) w G. na stanowisku brygadzisty w odlewni, a w (...) od 01 grudnia 1985 roku do 31 października 1986 roku na stanowisku kotlarza.

R. J. od 09 lutego 1988 roku był członkiem Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w J., w której wykonywał od 01 lutego 1988 roku do 31 sierpnia 1990 roku pracę kotlarza. Zajmując stanowisko kotlarza ubezpieczony czyścił i remontował kotły.

W oparciu o ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy uznał, iż odwołanie ubezpieczonego na uwzględnienie nie zasługuje. Uzasadniając powyższe wskazał, iż zgodnie z art. 184 ust 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Z kolei zgodnie z art. 32 ust 1 i 4 w/w ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Za dotychczasowe przepisy należy uważać przepisy rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), ale wyłącznie w zakresie regulowanym przez ustawę o emeryturach i rentach, a więc wieku emerytalnego, rodzaju prac lub stanowisk, oraz warunków, na jakich osobom wykonującym prace określone w ust. 2 i 3 art. 32 tej ustawy przysługuje prawo do emerytury (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 r., III ZP 30/01, OSNAPiUS 2002 Nr 10, poz. 243 oraz uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004 r., P 17/03, OTK-A 2004 Nr 6, poz. 57). W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na warunkach w nim przewidzianych są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, natomiast według jego § 4 ust. 1, pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Przewidziane w art. 32 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS prawo do emerytury w niższym niż określony w art. 27 tej ustawy wieku emerytalnym jest ściśle związane z szybszą utratą zdolności do zarobkowania z uwagi na szczególne warunki lub szczególny charakter pracy. Prawo to stanowi przywilej i odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 27 ustawy, a zatem regulujące je przepisy należy wykładać w sposób gwarantujący zachowanie celu uzasadniającego to odstępstwo ( tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 r. II UK 31/09 ).

Przepisy § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) zobowiązujące ministrów, kierowników urzędów centralnych i centralne związki spółdzielcze do ustalenia wykazów stanowisk pracy w podległych im zakładach nie dotyczą materii regulowanej art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach. Nie określają one bowiem ani wieku emerytalnego, ani rodzajów i stanowisk pracy, ani warunków przechodzenia na emeryturę. Przepisy te nie wkraczają w sferę praw podmiotowych pracownika, lecz stanowią dyrektywę dla organów zwierzchnich lub nadzorujących zakłady pracy do prowadzenia wykazów pracy wymienionych w załączniku do rozporządzenia (por. uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 13 lutego 2002 r., III ZP 30/01, OSNAPiUS 2002 r., nr 10 poz. 243 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004, P. 17/03). Upoważnienie dla właściwych ministrów, kierowników urzędów centralnych oraz centralnych związków spółdzielczych wynikające z § 2 ust. 2 tego rozporządzenia nie stwarzało podstawy prawnej do wydawania aktów niepozostających w zgodności z powszechnie obowiązującym prawem, lecz obejmowało tylko ustalenie w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach i nie przewidywało możliwości wykroczenia poza wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach wymienione w załączniku do rozporządzenia. Na tej podstawie wymienione podmioty mogły tylko wskazać, na których stanowiskach są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B, nigdy zaś ustanawiać nowych stanowisk pracy. Określone w art. 93 ust. 2 Konstytucji akty prawne, niebędące obecnie źródłem prawa - w tym zarządzenia ministrów, nie mogą być samodzielną podstawą prawną indywidualnych decyzji, jednakże akt prawny, mający swoje umocowanie w ustawie i rozporządzeniu Rady Ministrów, a ponadto nieodnoszący się do praw podmiotowych obywateli, który jest w istocie jedynie wykazem prac wykonywanych w szczególnych warunkach, nadal obowiązuje. Określone w nim skutki prawne wykonywania takich prac nie są bowiem wskazywane przez to zarządzenie, lecz stanowi o nich ustawa i utrzymane jej przepisami w mocy rozporządzenie Rady Ministrów (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21 kwietnia 2004 r., II UK 337/03, OSNP 2004 nr 22, poz. 392 oraz z dnia 20 października 2005 r. I UK 41/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 306). Wykazy resortowe mają zatem charakter informacyjny, techniczno-porządkujący, uściślający. Taki wykaz resortowy ułatwia identyfikację określonego stanowiska pracy jako stanowiska pracy w szczególnych warunkach - w szczególności, jeśli w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. nie wymienia się konkretnych stanowisk, lecz operuje się pojęciem ogólnym. Innymi słowy, zarządzenia resortowe mogą mieć znaczenie jedynie w sferze dowodowej. Z faktu, że właściwy minister, kierownik urzędu centralnego czy centralny związek spółdzielczy w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalił w podległych i nadzorowanych zakładach pracy, że dane stanowisko pracy jest stanowiskiem pracy w szczególnych warunkach, może płynąć domniemanie faktyczne, że praca na tym stanowisku w istocie wykonywana była w takich warunkach i odwrotnie, brak konkretnego stanowiska pracy w takim wykazie może - w kontekście całokształtu ustaleń faktycznych - stanowić negatywną przesłankę dowodową ( tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010 r. II UK 218/09 LEX nr 590247 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2010 r. I UK 124/10 LEX nr 707404).

W ocenie Sądu I instancji, ubezpieczony w okresach od 01 sierpnia 1969 roku do 31 lipca 1976 roku i od 04 grudnia 1976 roku do 24 września 1977 roku będąc zatrudnionym w (...) w N. na stanowisku formierza w wydziale odlewni przy przerobie mas wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A dziale III poz. 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Ponadto prace formierza wymienione są w zarządzeniu Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 roku w sprawie wykazu stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach w dziale III poz. 21 pkt 2.

W okresie od 01 sierpnia 1979 roku do 31 października 1980 roku ubezpieczony był zatrudniony w (...) w G. na stanowisku brygadzisty w odlewni. Wykonywał więc prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A dziale XIV poz. 24 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego , pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, albowiem wykonywał nadzór techniczny w odlewni żeliwa. Zaś prace w wydziałach, w których odlewane jest żeliwo są uznawane za prace w warunkach szczególnych .Ubezpieczony w (...) w okresie od 01 grudnia 1985 roku do 31 października 1986 roku wykonywał prace kotlarza, czyli wymienione w wykazie A dziale XIV poz. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Powyższe okresy pracy w szczególnych warunkach wynoszą 7 lat 11 miesięcy i 11 dni. Doliczając okres uznany przez organ rentowy - 6 lat 5 miesięcy 28 dni, otrzymamy 14 lat 5 miesięcy 9 dni.

Dalej Sąd Okręgowy podał, że R. J. od 09 lutego 1988 roku był członkiem Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w J., w której wykonywał od 01 lutego 1988 roku do 31 sierpnia 1990 roku pracę kotlarza. Okres ten nie może być uznany za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach, albowiem ubezpieczony w tym okresie nie pozostawał w stosunku pracy, gdyż wykonywał tą pracę w ramach członkostwa w RSP. Zdaniem Sądu do pracy w szczególnych warunkach nie wlicza się okresu pracy wykonywanej w ramach członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej (tak OSN z 18 stycznia 2005 r. II UK 136/04 Lex 602703, OSN z 25 stycznia 2005 r. I UK 142/04 OSNP 2005/17/272, OSA w Warszawie z 11 grudnia 2009 r. III Aua 781/09 ).

Reasumując Sąd I instancji wskazał, iż ubezpieczony nie udokumentował okresu pracy w warunkach szczególnych wynoszącego 15 lat.

Dlatego też, Sąd Okręgowy mając na uwadze powyższe oraz zgodnie z art. 477 14 § 1 kpc orzekł jak w wyroku.

Od powyższego wyroku apelację wniósł pełnomocnik ubezpieczonego, który wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego:

a. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) w zw. z art. 32 Konstytucji RP poprzez jego nieprawidłową interpretację i przyjęcie, iż świadczenie pracy w szczególnych warunkach na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej jako jej członek, nie spełnia przesłanek do zaliczenia tego okresu do pracy w szczególnych warunkach uprawniających do przejścia na emeryturę z osiągnięciem obniżonego wieku,

b. art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) i w zw. z art. 22 § 1 kp, poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie emerytury ubezpieczonemu,

2. prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności:

a. art. 233 kpc - poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego w szczególności złożonych w sprawie dokumentów i zeznań przesłuchanych świadków oraz zeznań ubezpieczonego;

b. art. 477 14 § 2 kpc - poprzez jego niezastosowanie pomimo zebrania materiału dowodowego pozwalającego na zmianę w całości zaskarżonej decyzji.

3. sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego w szczególności przyjęcie, iż praca wykonywana przez ubezpieczonego na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie spełniała przesłanek do uznania jej za świadczenie pracy w ramach stosunku pracy.

Podnosząc powyższe apelujący wniósł o:

I. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyznanie ubezpieczonemu emerytury,

II. zobowiązanie organu rentowego do przedłożenia wyliczenia emerytury ubezpieczonego,

III. zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa radcowskiego wg norm przepisanych,

ewentualnie o:

IV. uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach procesu.

W uzupełnieniu argumentacji zawartej w apelacji pismem z dnia 10 września 2012 r., pełnomocnik ubezpieczonego wskazał także na wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 30 września 2011 r. sygn. akt V U 662/11, jako uzupełnienie stanowiska.

Organ rentowy nie ustosunkował się do apelacji.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje

Apelacja ubezpieczonego okazała się niezasadna.

Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się wadliwości postępowania przed Sądem Okręgowym, który starannie zebrał i rozważył wszystkie dowody oraz ocenił je w sposób wszechstronny, nie naruszający zasady swobodnej oceny dowodów. Prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne oraz należycie umotywowaną ocenę prawną sporu, Sąd Odwoławczy przyjmuje za własną, w pełni podzielając wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w tym należycie umotywowane stanowisko, co do stosunku jaki łączył ubezpieczonego z Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną w J..

R. J., jak wynika z bezspornych ustaleń Sądu Okręgowego urodził się 17 czerwca 1951r., nie ukończył więc jeszcze powszechnego wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat dla mężczyzn, a zatem prawo do emerytury może nabyć jedynie w oparciu o art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst. jedn. Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227). Zgodnie z art. 184 ust. 1 ww. ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, czyli na dzień 1 stycznia 1999 r., osiągnęli: okres zatrudnienia w szczególnych warunkach wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn (pkt. 1) oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (pkt. 2). Natomiast zgodnie z treścią art. 32 ww. ustawy w związku z § 4 z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionym w szczególnych warunkach, przysługuje emerytura, jeżeli osiągnęli wiek emerytalny (60 lat) oraz posiadają 25-letni okres zatrudnienia, w tym, co najmniej 15 lat okresów pracy w warunkach szczególnych.

Jednym ze wskazywanych przez R. J. okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach, był okres zatrudnienia od 1 lutego 1988 r. do 31 sierpnia 1991 r. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...), gdzie wykonywał pracę kotlarza, który to okres – zważywszy na treść zarzutów - jest istotą niniejszego sporu.

Z prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego wynika, iż ubezpieczony w dniu 1 lutego 1988 r., zawarł umowę o świadczenie pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w J. na stanowisku kotlarza, (k- 3 akt osobowych), natomiast w dniu 9 lutego 1988 r., podpisał deklarację członkowstwa i uchwałą Walnego Zgromadzenia z dnia 10 marca 1988 r., został przyjęty na jej członka i wpisany do rejestru (k- 9 akt osobowych). Organ rentowy, a także Sąd Okręgowy w poczynionych w tym zakresie ustaleniach wsparli się dokumentacją osobową ubezpieczonego. Okoliczności związane z członkostwem ubezpieczonego w spółdzielni, a także świadczeniem pracy na podstawie spółdzielczej umowy o pracę i uzyskanym dochodem wykazanym w karcie ewidencji pracy i dochodów spółdzielcy - nie były zresztą kwestionowane w apelacji, przy czym ubezpieczony z faktów tych wyprowadził inne niż Sąd Okręgowy wnioski prawne.

Ustosunkowując się zatem do apelacji należy przede wszystkim zaznaczyć, że prawa i obowiązki członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych są uregulowane w odmienny sposób od obowiązków pracowniczych. Aktem szczególnym regulującym wykonywanie przez członków spółdzielni pracy w spornym okresie była ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze, (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 ze zm.). W art. 155 § 1 tej ustawy stwierdza się, że zdolny do pracy członek spółdzielni ma prawo i obowiązek pracować w spółdzielni w rozmiarze ustalanym corocznie przez zarząd, stosownie do potrzeb wynikających z planu działalności gospodarczej spółdzielni. Zgodnie z art. 156 § 1 ustawy oprócz członków spółdzielnia może zatrudniać także ich domowników. Natomiast zatrudnienie osób które nie są członkami spółdzielni jest regulowane w art. 157 ustawy. Przepis ten stanowi, że spółdzielnia poza członkami i domownikami może zatrudniać stosownie do swoich potrzeb również inne osoby na podstawie umowy o pracę lub na podstawie innego stosunku prawnego, którego przedmiotem jest świadczenie pracy.

Z przywołanych przepisów wynika, że członkowie spółdzielni produkcyjnej i ich domownicy mogli świadczyć pracę na rzecz spółdzielni wyłącznie w oparciu o stosunek członkostwa. Umowa o pracę lub umowy cywilnoprawne mogą zaś być zawierane jedynie z osobami, które nie są członkami rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Stanowisko powyższe potwierdzone zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Między innymi w wyroku z dnia 16 listopada 2000r. I CKN 311/00 Sąd Najwyższy stwierdził, że pomiędzy członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej a spółdzielnią nie zachodzi odrębny od stosunku członkostwa stosunek pracy, podobnie w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2008 r., III UK 92/07 (OSNP 2009, nr 5-6, poz. 80). Co więcej Sąd Najwyższy zajął stanowisko, iż uchwała walnego zgromadzenia rolniczej spółdzielni produkcyjnej, że „członkowie będą pracować na takich samych warunkach jak pracownicy” nie może zmienić charakteru prawnego ich zatrudnienia. W uzasadnieniu rozstrzygnięto też wprost, że członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może świadczyć pracy na podstawie umowy o pracę.

Sąd Apelacyjny podkreśla, że choć niektóre prawa i obowiązki związane z wykonywaniem pracy członka spółdzielni mogą być podobne lub identyczne jak wynikające z zatrudnienia pracowniczego, to w sensie formalnoprawnym występują tu zasadnicze różnice, w tym odnośnie wynagradzania członka spółdzielni. Z tego powodu nie można więc było przyjąć, że wykonywanie przez ubezpieczonego obowiązków kotlarza, w okresie istnienia stosunku członkostwa w spółdzielni, odbywało się w ramach stosunku pracy. Tym samym, okres ten nie mógł zostać zaliczony pracowniczego zatrudnienia wykonywanego w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej, który wymagany jest do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. nie może być inaczej rozumiany jak tylko w ten sposób, że prawo do emerytury w wieku niższym niż ogólny wiek emerytalny, przysługuje jedynie pracownikom (zatrudnionym w szczególnych warunkach). Podobnie w tej kwestii wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2005 r., II UK 136/04, stwierdzając, że przepisy art. 32 ustawy o emeryturach i rentach obejmują pracę wykonywaną w ramach stosunku pracy, a nie stosunku członkostwa w spółdzielni, powołując się w tym zakresie na podobny pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2003 r., SA/Łd 2276/01 (Prawo Pracy 2003, nr 9, s. 42). Sąd Apelacyjny zauważa, że orzecznictwo sądów w kwestii jest ugruntowane, m.in. Sąd Najwyższy wypowiedział się w wyrokach z dnia 28.10.2003 r., II UK 144/03, z 25.01.2005 r., I UK 142/04, z 21.10.2009 r., I UK 115/09, z 08.12.2009 r., I UK 186/09, z 01.09.2010 r., II UK 80/10, w postanowieniach z dnia 15.11.2004 r., II UK 142/04, z 19.01.2012 r., I UK 325/11 teza 3, a także Sąd Apelacyjny w Warszawie z dnia 11.12.2009 r., III AUa 781/09.

W świetle powyższego Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w wyroku.

SSA Zofia Rybicka - Szkibiel SSA Urszula Iwanowska SSA Anna Polak