Treść orzeczenia
Sygn. akt III AUa 244/15
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 17 marca 2016 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
SSA Romana Mrotek
SSA Anna Polak
SSO del. Jan Przybyś (spr.)
St. sekr. sąd. Elżbieta Kamińska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2016 r. w Szczecinie sprawy Z. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o przyznanie emerytury na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 stycznia 2015 r. sygn. akt VI U 917/14
1. zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przyznaje ubezpieczonemu Z. S. prawo do emerytury od dnia 8 sierpnia 2014r.,
2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na rzecz ubezpieczonego Z. S. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.
SSA Anna Polak SSA Romana Mrotek SSO del. Jan Przybyś
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10.09.2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił Z. S. prawa do emerytury.
W odwołaniu od decyzji organu rentowego ubezpieczony podniósł, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych w wymaganym wymiarze.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, argumentując że ubezpieczony nie udowodnił 15 letniego stażu pracy w warunkach szczególnych.
Wyrokiem z dnia 16.01.2015 r., Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie ubezpieczonego oraz zasądził od niego na rzecz organu rentowego kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd I instancji ustalił, że Z. S., urodzony (...) na dzień 1.01.1999 r. udowodnił posiadanie 27 lat, 8 miesięcy i 22 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 3 lata, 3 miesiące i 6 dni stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. W okresie od 2.09.1976 r. do 30.09.1983 r. Z. S. pracował Zakładach (...) w G. jako maszynista lokomotywki, a uprawnienia do kierowania samodzielnym pojazdem trakcyjnym zdobył w grudniu 1976 r. W okresie od 10.09.1985 r. do 23.12.1997 r. Z. S. ponownie pracował w Spółce Akcyjnej (...) G. Okna i Drzwi w G. Początkowo zawarto z nim umowę o pracę na okres próbny do 23.09.1985 r. na stanowisko pomocnika stolarza, a następnie umowę o pracę na czas nieokreślony na to samo stanowisko. Dnia 1.12.1985 r. otrzymał angaż na stanowisko robotnika magazynowego. W tym czasie, począwszy od 25.11.1985 r. został skierowany na kurs kierowców wózków spalinowych i akumulatorowych, który ukończył dnia 26.04.1986 r. Od dnia 1.09.1987 r. Z. S. rozpoczął pracę jako maszynista lokomotywki spalinowej. Uprawnienia do prowadzenia lokomotywki zdobył w grudniu 1976 r. Na tym stanowisku pracował do dnia 28.02.1993 r., a następnie od dnia 1.03.1993 r. jako kierowca wózka podnośnikowego.
Sąd Okręgowy ustalił, że 8.08.2014 r. Z. S. wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o przyznanie emerytury, który to odmówił prawa do świadczenia, ponieważ ubezpieczony udowodnił wymaganego stażu pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu w warunkach szczególnych. Organ rentowy uwzględnił ubezpieczonemu jako lata pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia w (...) w G. od 17.04.1975 r. do 31.08.1976 r. i od 10.10.1983r. do 30.06.1984 r. oraz w Zakładach (...) w okresie od 2.07.1984 r. do 30.11.1984 r. i od 1.12.1984 r. do 31.08.1985 r. na podstawie świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych w łącznym wymiarze 3 lat, 3 miesięcy i 6 dni.
W oparciu o art. 184 ust. 1 i 2, w związku art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r., Nr 153, Poz. 1227, dalej: ustawa emerytalna) oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8 poz.43 ze zm.) Sąd Okręgowy uznał odwołanie ubezpieczonego za nieuzasadnione.
Sąd meriti zaznaczył, że po analizie zarówno dokumentów osobowych zgromadzonych w aktach ZUS, jak i w aktach osobowych ubezpieczonego, a także po wysłuchaniu świadków i samego ubezpieczonego, Uwzględnił okres zatrudnienia w Zakładach (...) od 2.09.1976 r. do 30.09.1983 r., gdyż po zdobyciu uprawnień do samodzielnego kierowania spalinowym pojazdem trakcyjnym na kolejach użytku niepublicznego w grudniu 1976 r., ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, bez przerw w zatrudnieniu co najmniej od 1.01.1977 r. do 30.09.1983 r. wykonywał pracę maszynisty lokomotywki. Pracę tę więc, w wymiarze 6 lat i 9 miesięcy, Sąd Okręgowy zaliczył ubezpieczonemu jako pracę wykonywaną w warunkach szczególnych. Kolejnym okresem, który w ocenie Sądu meriti, w spornym okresie mógł być zaliczony do okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, był okres zatrudnienia od 1.09.1987 r. do 31.08.1988 r. i od 1.09.1989 r. do 28.02.1993 r. w Spółce (...) Sąd Okręgowy podkreślił, że w tym czasie ubezpieczony został skierowany do świadczenia pracy w charakterze maszynisty lokomotywki i pracę tę wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, bez przerw w zatrudnieniu. Sąd I instancji nie uznał jednocześnie ubezpieczonemu okresu od 1.09.1988 r. do 31.08.1989, gdyż w tym okresie ubezpieczony zajmował stanowisko maszynisty – ślusarza w zajezdni. W ocenie tego sadu nie można było uznać także okresu wykonywania pracy na stanowisku pomocnika stolarza, robotnika magazynowego i kierowcy wózka podnośnikowego.
W świetle powyższego Sąd Okręgowy uznał, że w warunkach szczególnych ubezpieczony przepracował 14 lat, 6 miesięcy i 6 dni, a więc nie osiągnął 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, co oznacza, że nie legitymuje się więc wymaganym stażem pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, skutkiem czego nie nabył uprawnień do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym.
Z rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego nie zgodził się ubezpieczony. W wywiedzionej apelacji wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w sprawie w zakresie dowodów związanych z rodzajem pracy świadczonej przez ubezpieczonego w okresie od dnia 1.09.1988 do 31.081989 r. i możliwości zaliczenia jej do pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zarzucił także sprzeczność poczynionych przez Sąd i instancji ustaleń faktycznych z treścią zebranego materiału dowodowego, a związanych z rodzajem pracy świadczonej przez ubezpieczonego w okresie od 1.09.1988 do 31.08.1989 r. i możliwości zaliczenia jej do pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Tak argumentując apelujący wniósł o zmianę wyroku i przyznanie prawa do emerytury oraz przyznanie kosztów postepowania sadowego za II instancję według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Apelacja ubezpieczonego okazała się uzasadniona i doprowadziła do zmiany zaskarżonego wyroku. W ocenie Sądu Apelacyjnego ustalenia sprawy zostały dokonane na podstawie niepełnego materiału dowodowego. Analizując wynik postępowania przed Sądem Okręgowym, w szczególności dotychczasowy przebieg kariery zawodowej Z. S., sąd apelacyjny powziął wątpliwości, co do prawidłowości ustaleń w zakresie charakteru pracy ubezpieczonego w okresie pracy na stanowisku maszynisty-ślusarza w okresie 1 września 1988 – 31 sierpnia 1989. Z tej też przyczyny Sąd Apelacyjny przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe przesłuchując ubezpieczonego na okoliczność charakteru pracy wykonywanej w okresie 1989 r. – 1993 r. w (...) G. Okna i Drzwi, przychylając się do wniosku ubezpieczonego o uwzględnienie szerszego okresu czasu.
W oparciu o dodatkowe dowody z zeznań ubezpieczonego, ale też przy uwzględnieniu dotychczasowych dowodów, Sąd Apelacyjny ustalił, że w spornym okresie ubezpieczony, faktycznie wykonywał pracę jako maszynista lokomotywki spalinowej. W zakładzie pracy nie było bowiem ślusarzy, a jedynie maszyniści i ustawiacze. Charakter zaś pracy maszynisty wymagał dodatkowych czynności, związanych jednakże wyłącznie z bieżącą obsługą lokomotywki i przygotowaniem jej do jazdy. W zakładzie pracy obowiązywała 12 godzinna zmiana.
Powyższe ustalenia pozwoliły na przyjęcie, że w spornym okresie Z. S. w rzeczywistości świadczył pracę maszynisty stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Należy podkreślić przy tym, że stanowisko to znajduje się w wykazie A Dziale VIII poz. 13, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz.U. Nr 8, poz. 43), a więc niewątpliwie była to praca świadczona w warunkach szczególnych. Sąd Apelacyjny podkreśla, że to nie nazwa zajmowanego stanowiska, a zakres faktycznie wykonywanych czynności ma znaczenie przy ocenie, czy pracownik pracował w warunkach szczególnych
Sąd Apelacyjny uznał, że zeznania ubezpieczonego były szczere, jednoznaczne i wyczerpujące, a ponadto korespondowały z dokumentacją zgromadzoną w aktach osobowych Z. S.. Należy zaznaczyć, że stanowisko maszynisty-ślusarza pojawia się na krótki okres czasu, zaś ubezpieczony posiadał od 1976 r. uprawnienia do kierowania lokomotywką spalinową. Ponadto bezpośrednio po spornym okresie ubezpieczony również świadczył prace jako maszynista. Także z zeznań świadków I. B., T. P. i S. P., choć nieprecyzyjnych, daje się wysnuć wniosek, że Z. S. pracował jako maszynista „co najmniej przez kilka lat”. Oczywiście zeznania te nie mogły stanowić jedynej podstawy do kategorycznego rozstrzygnięcia jednakże w ocenie Sądu Odwoławczego, w zestawieniu z dokumentacją oraz zeznaniami ubezpieczonego na rozprawie apelacyjnej, dawały spójny obraz charakteru pracy ubezpieczonego w okresie 1 września 1988 – 31 sierpnia 1989 r. w (...) G. Okna i Drzwi.
Z powyższych przyczyn, Sąd Apelacyjny uznał, że w wyżej wymienionym okresie ubezpieczony świadczył pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy rentowej wykonując faktycznie pracę maszynisty lokomtywki. Doliczenie tego okresu, do okresów pracy w warunkach szczególnych uznanych przez organ rentowy i Sąd I instancji, dało ponad 15 –letni okres pracy w warunkach szczególnych. Jako, że spełnienie pozostałych przesłanek przez Z. S. nie było kwestionowane, należało uznać, że spełnia on warunki do przyznania emerytury w wieku obniżonym.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I i orzekł co do istoty sprawy (punkt 1 sentencji). O kosztach Sad Apelacyjny orzekł na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. 98 i art. 99 k.p.c., kwotę ustalając w oparciu o§ 2 ust. 1-2 w związku z § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j. t. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).
SSA Anna Polak SSA Romana Mrotek SSO del. Jan Przybyś