descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III AUa 157/15

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 6 maja 2015 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

Protokolant: protokolant sądowy Joanna Malena

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 19 lutego 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. na podstawie art. 1 ust. 8 ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 roku, poz. 1551) określił, że według stanu na dzień 3 czerwca 2013 roku umorzeniu będą podlegały należności A. J. z tytułu składek za okres od kwietnia 2008 roku do lutego 2009 roku na:

- ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 8.502,20 złotych, w tym z tytułu składek – 5.402,80 złotych, odsetek – 3.073 złotych, kosztów upomnienia – 26,40 złotych;

- ubezpieczenie zdrowotne - 3.668,58 złotych, w tym z tytułu składek – 2.321,18 złotych, odsetek – 1.321 złotych, kosztów upomnienia – 26,40 złotych;

- Fundusz Pracy w kwocie 786,93 złotych, w tym z tytułu składek – 484,53 złote, odsetek – 276,00 złotych, kosztów upomnienia – 26,40 złotych.

W punkcie II decyzji wskazano, iż warunkiem umorzenia w/w należności jest spłata należności niepodlegających umorzeniu, w tym bieżących składek. Należności za okres od dnia 1 stycznia 1999 roku, które nie są objęte postępowaniem o umorzenie należy uregulować w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji wraz z odsetkami naliczonymi do dnia wpłaty włącznie, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2008 r., Nr 78, poz. 465 ze zm.).

W złożonym od tej decyzji odwołaniu A. J. podniósł, że jest ona niezgodna z przepisami i stanem faktycznym ze względu na nieuwzględnienie wszystkich składek podlegających umorzeniu za okres objęty abolicją. Skarżący domagał się zmiany decyzji przez ustalenie, iż umorzeniu podlegają wszelkie zaległe składki.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2014 roku Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie.

Podstawą wyroku były następujące ustalenia:

We wniosku z dnia 3 czerwca 2013 roku A. J. powołując się na przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, domagał się umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe za okres objęty ustawą do uiszczenia, których był zobowiązany z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.

Ubezpieczony w związku z prowadzoną przez niego pozarolniczą działalnością gospodarczą podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym i wypadkowemu w okresach od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 stycznia 2001 roku, od dnia 1 kwietnia 2008 roku do dnia 27 czerwca 2013 roku i od dnia 1 stycznia 2014 roku. Natomiast w okresie od dnia 1 lutego 2001 roku do dnia 31 marca 2008 roku podlegał wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Na dzień złożenia wniosku A. J. nie opłacił składek za okresy i w kwotach wymienionych w zaskarżonej decyzji. Na koncie odwołującego figurują również inne zaległości z tytułu składek, które nie są objęte powołaną ustawą. W związku z zadłużeniem z tego tytułu wszczęto egzekucję prowadzoną przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L..

Sąd uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ust. 1, 4, 6, 8 ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 roku, poz. 1551) na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 roku do dnia 28 lutego 2009 roku obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1442):

1)która przed dniem 1 września 2012 roku zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności i nie prowadzi jej w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 8;

2)innej niż wymieniona w pkt 1 umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 1999 roku do dnia 28 lutego 2009 roku oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Wniosek o umorzenie można złożyć w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Umorzenie w/w należności skutkuje umorzeniem nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy za ten sam okres oraz należnych od nich, za ten okres, odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych.

W decyzji Zakład określa warunki umorzenia, w której ustala także kwoty należności, o których mowa w ust. 1 i 6, z wyłączeniem kosztów egzekucyjnych.

Według art. 1 ust. 10 cyt. ustawy warunkiem umorzenia należności, o których mowa w ust. 1 i 6, jest nieposiadanie na dzień wydania decyzji, o której mowa w ust. 13 pkt 1 niepodlegających umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 stycznia 1999 roku, do opłacenia których zobowiązana jest osoba prowadząca pozarolniczą działalność lub płatnik składek, o którym mowa w ust. 2, oraz należnych od tych składek odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału ZUS, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.

A. J. wniosek o umorzenie składek złożył we właściwym terminie. Zakład uznał, że wnioskodawca spełnił określone w powołanych przepisach przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, jednocześnie ustalając ich wysokość i warunki tego umorzenia.

Skarżący w odwołaniu nie zgłosił żadnych konkretnych zarzutów do decyzji z dnia 19 lutego 2014 roku. Kwestionując kwotę należności z tytułu składek nie przedstawił jakichkolwiek argumentów przemawiających za wadliwym ich naliczeniem przez ZUS.

W tym warunkach należy przyjąć, że zaskarżona decyzja oparta na powołanych przepisach jest prawidłowa.

Mając powyższe na uwadze oraz na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł, jak w sentencji.

W imieniu A. J. apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł jego pełnomocnik - likwidator kancelarii adwokackiej (...) zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie:

- art. 133 § 1k.p.c. art. 135 §1 k.p.c. i art. 138 §1 i2 k.p.c. w zw. z art. 214§1 k.p.c. polegające na uznaniu za skutecznie doręczenie zawiadomienia o rozprawie w dniu 19 grudnia 2014 roku, które to zawiadomienie zostało skierowane do osoby nie mogącej występować w przedmiotowej sprawie jako pełnomocnik z uwagi na zaprzestanie wykonywania zawodu adwokata , a nadto z uwagi na to że korespondencja z Sądu została podjęta przez osobę nieupoważnioną do odbioru przesyłek, a w których to okolicznościach Sąd nie odroczył rozprawy i wydał wyrok , co skutkowało nieważnością postępowania w myśl art. 379 pkt 2 i 5 k.p.c.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

Skarżący podnosi, że w dniu 24 lipca 2014 roku A. K. została uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w L. skreślona z listy adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w L. w związku z powołaniem jej do pełnienia urzędu sędziego w Sądzie Rejonowym dla Warszawy M. w W., który to urząd objęła z dniem 1 sierpnia 2014 roku, a więc zawiadomienie o rozprawie kierowane do niej pozbawione jest prawnej doniosłości. Niezależnie od powyższego zawiadomienie odebrane zostało w Biurze (...), który prowadził działalność gospodarczą w lokalu sąsiednim do lokalu zajmowanego uprzednio przez pełnomocnika skarżącego. Skarżący wskazuje, że pełnomocnik prowadził kancelarię w L. przy ul (...) lokal (...) zaś P. G. przy ul. (...) lokal (...). Do apelacji dołączony został wydruk z centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej P. G. na okoliczność potwierdzenia, że jego działalność gospodarcza jest prowadzona przez niego pod wskazanym adresem.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje

Apelacja jest zasadna. Słusznie podnosi skarżący, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania, co w myśl przepisu 386 § 2 k.p.c. nakłada na Sąd drugiej instancji obowiązek uchylenia zaskarżonego wyroku oraz zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Zgodnie z art. 379 pkt 5 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. W świetle utrwalonej linii orzecznictwa, pozbawienie strony możności obrony swych praw polega na tym, że z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia przepisów prawa strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części (zob. wyrok SN z dnia 10 maja 1974 r., II CR 155/74, OSP 1975, z. 3, poz. 66; postanowienie SN z dnia 6 marca 1998 r., III CKN 34/98, Prok. i Pr. 1999, nr 5, poz. 41; wyrok SN z dnia 13 czerwca 2002 r., V CKN 1057/00, LEX nr 55517). Nieważność ze względu na tę przyczynę zachodzi więc w razie wadliwego powiadomienia strony bądź pełnomocnika o terminie rozprawie, co skutkowało jej nieobecnością.

Nieważność postępowania zachodzi także wtedy gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany, a więc także wtedy gdy osoba ustanowiona w charakterze pełnomocnika, w danej sytuacji pełnomocnikiem być nie może.

Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w L. z 24 lipca 2014 roku dotychczasowy pełnomocnik A. J. - adwokat A. K. została skreślona z listy adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w L. w związku z powołaniem jej do pełnienia urzędu sędziego w Sądzie Rejonowym dla Warszawy M. w W. (uchwała k. 36). Zawiadomienia o terminach rozpraw w dniach 7 listopada 2014 roku i 19 grudnia 2014 roku kierowane były więc do osoby która nie mogła występować w charakterze pełnomocnika. Zawiadomienie o terminie rozprawy na której wydany został wyrok, odebrane zostało w Biurze (...) (k. 30) , który prowadził działalność gospodarczą w lokalu sąsiednim, co potwierdza wydruk z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (k. 38). Przeprowadzenie rozprawy w sytuacji w której skierowano zawiadomienie do osoby nie będącej i nie mogącej być pełnomocnikiem, a nadto doręczone w sposób wadliwy do rąk osoby nieuprawnionej (sąsiada) skutkuje nieważnością postępowania (nienależyte umocowanie oraz pozbawienie możności obrony swoich praw).

Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie nienależyte umocowanie pełnomocnika wystąpiło począwszy od rozprawy sądowej w dniu 7 listopada 2014 r. należało na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. uchylić zaskarżony wyrok, znieść postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i sprawę przekazać sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.