Treść orzeczenia
Sygn. akt III AUa 1513/13
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 10 grudnia 2013 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
SSA Maria Pietkun (spr.)
SSA Irena Różańska-Dorosz
SSA Ireneusz Lejczak
Katarzyna Sypień
po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r. we Wrocławiu sprawy z wniosku E. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o prawo do emerytury na skutek apelacji E. K. od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt V U 933/13 oddala apelację.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 11 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy w Opolu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie E. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. z dnia 26 lutego 2013 r., odmawiającej wnioskodawcy prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
Rozstrzygnięcie to Sąd Okręgowy oparł o ustalenia faktyczne i rozważania prawne, które Sąd Apelacyjny przyjmuje jako własne.
Z wyrokiem tym nie zgodził się E. K., wywodząc apelację, w której nie precyzując zarzutów podniósł, że formalne kwestie związane z jego zatrudnieniem w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w B. w okresie od 26 maja 1976 r. do 27 marca 1978 r. nie odpowiadały rzeczywistym jego obowiązkom, w tym nie stwierdzały, że przez cały ten okres był kierowcą samochodu ciężarowego S.o ładowności 3,5 tony.
Wskazując na powyższe apelujący wniósł o ponowne rozpoznanie jego sprawy.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Apelacja wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie było sporu między stronami co do faktu, że wnioskodawca ukończył 60 rok życia oraz, że na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymuje się ponad 25-letnim stażem pracy.
Przepis art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.: Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227 ze zm.) pozwala mężczyznom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. nabyć, po osiągnięciu wieku przewidzianego, m. in. w art. 32, prawo do emerytury, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym 65 lat oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. 25 lat.
Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2 omawianego art. 184 ustawy). Obecnie od 1 stycznia 2013 r., po nowelizacji ustawy emerytalno-rentowej, warunek rozwiązania stosunku pracy nie jest już konieczny, jeśli chodzi o nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisu art. 184.
Wiek emerytalny pracowników wykonujących pracę w warunkach szczególnych określa wydane na podstawie art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w/s wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., nr 8, poz. 4 ze zm.). Przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn,
2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Z wyżej przedstawionej regulacji prawnej wynika, że warunkiem nabycia prawa do emerytury jest spełnienie przesłanki stażu ubezpieczeniowego przed dniem 1 stycznia 1999 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ubezpieczeni, którzy w chwili wejścia w życie ustawy emerytalno-rentowej posiadali wymagany okres ubezpieczenia (także w warunkach szczególnych), mogą nabyć prawo do emerytury po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego dla mężczyzn 60 lat (art. 32 ustawy). Wiek emerytalny mogą jednak osiągnąć po 1 stycznia 1999 r.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Organ rentowy uznał za udowodnione jako zatrudnienie w warunkach szczególnych łącznie 13 lat, 8 miesięcy i 19 dni pracy wnioskodawcy. Spór natomiast dotyczył dwóch okresów zatrudnienia wnioskodawcy, tj. od 19 kwietnia 1974 r. do 8 marca 1975 r. w (...) Zakładach (...) oraz od 26 maja 1976 r. do 27 marca 1978 r. w RSP w B..
W tym miejscu należy wskazać, że rodzaje prac wykonywanych w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze określa ww. rozporządzenie w § 4 – 15 oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, wskazane są w wykazie A, dziale VIII poz. 2 załącznika do w/w rozporządzenia z 7 lutego 1983 r., jako zatrudnienie w warunkach szczególnych.
Sąd Okręgowy uznał jako pracę wykonywaną w warunkach szczególnych zatrudnienie wnioskodawcy w (...) Zakładach (...) na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 5 ton, przy czym okres ten, wynoszący niecały rok, był niewystarczający dla przyznania wnioskodawcy spornego prawa. Sąd Apelacyjny nie podziela w pełni oceny Sądu Okręgowego dokonanej w tym zakresie. Zauważyć bowiem należy, że warunkiem uznania danego okresu za pracę w warunkach szczególnych jest stwierdzenie, że praca taka była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W aktach osobowych E. K., pochodzących z ww. okresu, znajduje się natomiast umowa o powierzeniu mienia, w której wskazano, że za dodatkowe czynności w postaci konwojowania, załadunku i wyładunku wnioskodawca otrzyma określoną tam stawkę dzienną wynagrodzenia, przy czym będzie ona niższa, gdy czas wykonania tych czynności nie przekroczy 4 godzin dziennie. W ocenie Sądu Apelacyjnego taki zapis sugeruje, że określone w tej umowie dodatkowe obowiązki nie miały charakteru incydentalnego i nierozerwalnie związanego z obowiązkami kierowcy, lecz wykonywana przez wnioskodawcę praca miała charakter mieszany. To zaś uniemożliwia przyjęcie, że praca w warunkach szczególnych wykonywana była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Jeśli chodzi o zatrudnienie w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w B., to Sąd Apelacyjny w całości podziela stanowisko Sądu I instancji o braku podstaw do uznania spornego okresu jako pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych, w tym przede wszystkim z angażu wnioskodawcy wynika, że co prawda w tym czasie zatrudniony był jako pracownik najemny, ale posiadał stawkę wynagrodzenia jako kierowca samochodu marki (...) z wyodrębnionym dodatkiem za remont tego pojazdu. Dodatkowo sam wnioskodawca, w marcu 1979 r., będąc już członkiem spółdzielni, w piśmie skierowanym do zarządu RSP wspomina o zróżnicowaniu stawek wynagrodzenia. Te okoliczności natomiast, jak to słusznie przyjął Sąd I instancji świadczą o braku możliwości uznania, że stale i w pełnym wymiarze czasu pracy był kierowcą samochodu ciężarowego (...) o masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Wobec zachowania się dowodów na piśmie, z których jasno wynika przebieg zatrudnienia E. K., nie jest możliwe skuteczne podważenie ich wiarygodności tylko i wyłącznie zeznaniami świadków, tym bardziej, że są one niezwykle lakoniczne i ogólnikowe, a w niektórych kwestiach stwierdzają okoliczności całkowicie przeciwne niż to wynika z treści dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych wnioskodawcy.
W związku z tym, że wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu Sąd Apelacyjny, uznając apelację wnioskodawcy za bezzasadną, oddalił ją na podstawie art. 385 k.p.c.
R.S.