descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III AUa 1381/14

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 29 października 2015 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący - Sędzia: SA Marcjanna Górska (spr.)

Sędziowie: SA Anna Kubasiak

SO del. Marcin Rowicki

Protokolant: st.sekr.sądowy Aneta Wąsowicz

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 24 października 2013 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. odmówił B. G. przeliczenia emerytury na podstawie o art. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazując, że przepis ten nie ma zastosowania w jej sprawie, bowiem emerytura została przyznana od dnia 1 kwietnia 2008 r., zaś wymieniony przepis stosuje się jedynie do przypadków, gdy wniosek o przyznanie emerytury został złożony po dniu 31 grudnia 2008 r.

W odwołaniu złożonym od tej decyzji B. G. domagała się jej zmiany i wyliczenia emerytury na podstawie art. 55 w zw. z art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu odwołania ubezpieczona wskazała, iż spełniła wszystkie przesłanki do obliczenia emerytury na podstawie art. 55 powołanej ustawy. Urodziła się bowiem przed dniem 1 stycznia 1949 r., osiągnęła wiek (...) kontynuowała ubezpieczenie emerytalne i rentowe (rozwiązała stosunek pracy w dniu 31 sierpnia 2013 r.) a z wnioskiem o wypłatę emerytury na podstawie art. 27 ustawy wystąpiła po dniu 31 grudnia 2008 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie.

W uzasadnieniu swojego stanowiska podkreślił, że warunkiem zastosowania art. 55 ustawy emerytalnej jest kontynuowanie ubezpieczeń emerytalnego i rentowego po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Osobie, której przyznano jakąkolwiek emeryturę obliczoną na dotychczasowych zasadach, tj. zgodnie z art. 53 ustawy emerytalnej, nie przysługuje prawo do zastosowania art. 55 i obliczenia emerytury w myśl nowych zasad, czyli zgodnie z art. 26 ustawy emerytalnej.

Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w pkt. 1 zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. z dnia 24 października 2013 r. w ten sposób, że nakazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. dokonanie wyliczenia emerytury B. G. poczynając od października 2013 roku na podstawie artykułu 55 w związku z artykułem 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a w pkt. 2 zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. na rzecz B. G. kwotę 60 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że B. G., urodzona (...), w dniu 17 kwietnia 2008 r. złożyła wniosek emeryturę. W dniu (...)r. ubezpieczona ukończyła wiek emerytalny wynoszący(...) lat, przewidziany w przepisie art. 27 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ostatni stosunek pracy rozwiązała w dniu 31 sierpnia 2013 r.

Decyzją z dnia 28 kwietnia 2008 r., organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do emerytury od dnia 1 kwietnia 2008 r. Wypłata świadczenia została zawieszona w związku z kontynuowaniem zatrudnienia przez ubezpieczoną. W dniu 5 września 2011 r. B. G. złożyła wniosek o zawieszenie emerytury z dniem 1 października 2011 r. i Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. w dniu 13 września 2011r. wydał decyzję wstrzymującą wypłatę emerytury od 1 października 2011 r.

W dniu 26 listopada 2012 r. odwołująca złożyła w organie rentowym wniosek o wznowienie wypłaty emerytury w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego i decyzją z dnia 22 stycznia 2013 r. organ rentowy wznowił wypłatę emerytury ubezpieczonej B. G. od dnia 22 listopada 2012 r., a w dniu 23 lutego 2013 r. wydał decyzję, zgodnie z którą od 1 marca 2013 r. przeliczył wysokość świadczenia ustalając, iż od wyżej wymienionej daty wynosi ono 2.902,46 zł. Jednocześnie na podstawie decyzji z dnia 25 kwietnia 2013 r. organ rentowy odmówił uchylenia decyzji z dnia 13 września 2011r., w części, w jakiej decyzja ta zawieszała świadczenie emerytalne za okres od dnia 1 października 2011r. do dnia 21 listopada 2012 r. na podstawie art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS. Odwołanie złożone przez ubezpieczoną Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie oddalił. W dniu 19 września 2013r. odwołująca zwróciła się do organu rentowego o przeliczenie emerytury według nowych zasad obowiązujących od 1 stycznia 2013 r. Do wniosku dołączyła świadectwo pracy z dnia 31 sierpnia 2013 r. oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu.

Oceniając ustalony wyżej stan faktyczny Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie uznał, że odwołanie jest uzasadnione i zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że spór w niniejszej sprawie w istocie sprowadza się do oceny prawnej bezspornego stanu faktycznego w aspekcie możliwości zastosowania przepisu art. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.) oraz do wyjaśnienia kwestii, czy wyliczenie emerytury w systemie kapitałowym możliwe jest tylko wówczas, gdy jest to pierwszy wniosek o emeryturę (nabycie statusu emeryta) złożony po dniu 31 grudnia 2008 r.

Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska organu rentowego, że w sytuacji gdy ubezpieczona nabyła prawo do emerytury od dnia 1 kwietnia 2008 r. na podstawie wniosku z dnia 17 kwietnia 2008 r., wniosek o emeryturę złożony przez ubezpieczoną w dniu 19 września 2013 r. nie był wnioskiem zgłoszonym po raz pierwszy i art. 55 ustawy nie może mieć zastosowania.

Sąd podniósł, że zgodnie z treścią art. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonemu spełniającemu warunki do uzyskania emerytury na podstawie art. 27 (a więc po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz w przypadku legitymowania się okresami składkowymi i nieskładkowymi wynoszącymi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn), który kontynuował ubezpieczenie emerytalne i rentowe po osiągnięciu przewidzianego w tym przepisie wieku emerytalnego i wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury po dniu 31 grudnia 2008 r., może być obliczona emerytura na podstawie art. 26, jeżeli jest wyższa od obliczonej zgodnie z art. 53.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z odnoszącą się do cytowanego przepisu uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2013 r. (II UZP 4/13), ubezpieczony urodzony przed dniem 31 grudnia 1948 r., który po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego kontynuował ubezpieczenie i wystąpił o emeryturę po dniu 31 grudnia 2008 r., ma prawo do jej wyliczenia na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, niezależnie od tego czy wcześniej złożył wniosek o emeryturę w niższym wieku emerytalnym lub o emeryturę wcześniejszą.

Cytując obszerne fragmenty uzasadnienia tej uchwały, Sąd Okręgowy podzielił wyrażone w niej stanowisko. Odnosząc treść uchwały do stanu faktycznego sprawy Sąd zauważył, że ubezpieczona po raz pierwszy złożyła wniosek o emeryturę przed dniem 31 grudnia 2008 r., a mianowicie w dniu 17 kwietnia 2008 r., co w kontekście prezentowanych wyżej poglądów, nie ma istotnego znaczenia, istotna natomiast jest okoliczność, że ubezpieczona kontynuowała zatrudnienie i opłacała składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, a zatem spełniła warunek z art. 55, bowiem „kontynuowała ubezpieczenie" w rozumieniu przyjętym w cytowanej uchwale. Oznacza to, zdaniem Sądu, że ubezpieczona B. G. spełniła wszystkie warunki do przeliczenia świadczenia emerytalnego według omawianych zasad albowiem do dnia 31 sierpnia 2013 r. podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, wniosek o emeryturę według nowych zasad złożyła po dniu 31 grudnia 2008 r. oraz osiągnęła z dniem(...) r. wiek emerytalny wskazany w art. 27 ustawy a emerytura wyliczona na podstawie art. 26 ustawy byłaby wyższa niż emerytura dotychczas wypłacana ubezpieczonej.

Z tych względów Sąd Okręgowy uznał, że fakt przyznania ubezpieczonej emerytury na podstawie art. 27 w związku z art. 53 ustawy, nie mógł pozbawić jej prawa do przeliczenia tego świadczenia według art. 55 w związku z art. 26 i dlatego na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję zgodnie z wnioskiem ubezpieczonej. O kosztach rozstrzygnął na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 490).

Apelację od tego wyroku złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W.. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu:

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności przepisu art. 55 w zw. z art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ),

- przepisów postępowania - art. 233 § 1 k.p.c. przez zbyt swobodną ocenę zebranego materiału dowodowego, przez przyjęcie, że przepis art. 55 ustawy daje możliwość przeliczenia wysokości już przyznanej i pobieranej emerytury.

Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie o jego uchylenie i skierowanie sprawy do sądu pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania

W uzasadnieniu apelacji organ rentowy podniósł, że B. G. nie spełnia przesłanek określonych w art. 55 ustawy pozwalających na ustalenie wysokości emerytury według art. 26, bowiem w dacie wniosku o to świadczenie pobierała już emeryturę ustaloną na podstawie art. 53 ustawy.

Skarżący podkreślił, że z przepisu art. 55 wynika, iż musi to być wniosek o ustalenie prawa do emerytury na podstawie nowych zasad zgłoszony po dniu 31 grudnia 2008 r., po raz pierwszy a nie o dokonanie przeliczenia wysokości pobieranego już świadczenia na podstawie nowych zasad.

Zdaniem apelanta, powołana przez sąd pierwszej instancji uchwała Sądu Najwyższego II UZP 4 /13 nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż dotyczy ona zgoła innego stanu faktycznego. Sąd Najwyższy wskazał, że możliwość zastosowania art. 55 w zw. z art. 26 ustawy, dotyczy ubezpieczonego urodzonego do 31 grudnia 1948 r., który kontynuował ubezpieczenie po osiągnięciu wieku emerytalnego i który pomimo przyznania emerytury w niższym wieku emerytalnym nie pobrał wcześniej przyznanej emerytury choćby za jeden miesiąc.

W niniejszej sprawie, ubezpieczona ma przyznaną emeryturę od dnia 1 kwietnia 2008 r., która była jej wypłacana. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego,

Wskazując powyższe apelacja organu rentowego jest zasadna z wnioskami jak na wstępie.

Ubezpieczona złożyła odpowiedź na apelację domagając się jej oddalenia i zasądzenia od organu rentowego na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje

Apelacja jest zasadna albowiem słuszny okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego. Należy zgodzić się ze skarżącym, że przywołane przez Sąd pierwszej instancji orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym uchwała tego Sądu z dnia 4 lipca 2013 r., II UZP 4/13 (OSNP 2013 nr 21-12, poz. 257), w stanie faktycznym sprawy nie uzasadniała, wbrew przekonaniu Sądu pierwszej instancji, uwzględnienia odwołania.

Niewątpliwie spór zaistniały w rozpoznawanej sprawie, jak zauważył Sąd Okręgowy, miał charakter sporu prawnego albowiem w swej istocie sprowadzał się do wykładni art. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 748).

Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, ubezpieczonemu spełniającemu warunki do uzyskania emerytury na podstawie art. 27, który kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu przewidzianego w tym przepisie wieku emerytalnego i wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury po dniu 31 grudnia 2008 r., może być obliczona emerytura na podstawie art. 26, jeżeli jest wyższa od obliczonej zgodnie z art. 53.

W odnoszącej się do treści tego przepisu, wskazanej wyżej uchwale, Sąd Najwyższy przyjął, że „ubezpieczony urodzony przed dniem 31 grudnia 1948 r., który po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego kontynuował ubezpieczenie i wystąpił o emeryturę po dniu 31 grudnia 2008 r., ma prawo do jej wyliczenia na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, niezależnie od tego czy wcześniej złożył wniosek o emeryturę w niższym wieku emerytalnym lub o emeryturę wcześniejszą”.

Jak zatem wynika z treści cytowanej uchwały, ale także z treści samego przepisu art. 55 ustawy, możliwość ustalenia wysokości emerytury osobom spełniającym warunki do przejścia na emeryturę określone w art. 27 ustawy, według zasad przewidzianych dla osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., a więc według reguł określonych w art. 26 ustawy, występuje w sytuacji, gdy osoby te kontynuowały ubezpieczenie emerytalne po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 27 i wystąpiły z wnioskiem o świadczenie po dniu 31 grudnia 2008 r., a emerytura obliczona w myśl art. 26 okaże się wyższa niż obliczona zgodnie z art. 53.

Oznacza to, że jednym z warunków stosowania zasad obliczania świadczenia przewidzianych w art. 55 ustawy, jest wystąpienie przez ubezpieczonego z wnioskiem o przyznanie emerytury na podstawie art. 27 ustawy po dniu 31 grudnia 2008 r. po raz pierwszy.

W rezultacie z możliwości obliczenia wysokości emerytury w sposób przewidziany w art. 55 ustawy, nie mogą korzystać ubezpieczeni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949 r., pomimo kontynuowania ubezpieczenia emerytalnego i rentowego po osiągnięciu przewidzianego w art. 27 ustawy wieku emerytalnego, którym przyznane zostały emerytury po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (art. 27 ustawy) przed końcem 2008 r. w wysokościach obliczonych według dotychczasowych zasad.

Taki jednoznaczny pogląd, akceptowany przez Sąd Apelacyjny, wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 września 2014 r., I UK 27/14 (LEX nr 1771526) stwierdzając, że „Z możliwości obliczenia wysokości emerytury, na podstawie art. 55 u.e.r.f.u.s., nie mogą korzystać ubezpieczeni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949 r., także kontynuujący ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu przewidzianego w art. 27 tej ustawy wieku emerytalnego, którym przyznane zostały emerytury po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (art. 27 powołanej ustawy) przed końcem 2008 r. w wysokościach obliczonych według dotychczasowych zasad”.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy zauważyć należy, że tego rodzaju sytuacja występuje w przypadku ubezpieczonej. Niewątpliwym bowiem jest i tak ustalił to Sąd pierwszej instancji, że B. G. prawo do emerytury nabyła od dnia 1 kwietnia 2008 r. (decyzja – k.33 a.r. t. I) w uwzględnieniu wniosku z dnia 17 kwietnia 2008 r., a więc po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 27 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Będąc bowiem urodzoną (...), 60 lat ukończyła (...) r. a wniosek o emeryturę na podstawie tego przepisu złożyła przed 31 grudnia 2008 r.

W rezultacie, wbrew ustaleniom Sądu pierwszej instancji, ubezpieczona nie spełnia warunków do obliczenia wysokości emerytury według zasad określonych w art. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Mając powyższe na uwadze i z mocy art. 386 § 1 k.p.c Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.

Sędziowie: Przewodniczący

(...)

(...)