descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III AUa 1376/12

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 11 października 2012 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSA Lucyna Guderska

Sędziowie:SSA Maria Padarewska - Hajn (spr.)

SSA Anna Szczepaniak-Cicha

Protokolant: stażysta Paulina Działońska

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 19 maja 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. stwierdził, że B. S. (1) podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą "Handel mięsem" z siedzibą w (...) w S., w okresie od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 25 listopada 2008 r. na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 13 pkt 4 i art. 9 ust. 4c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.).

W odwołaniu od powyższej decyzji B. S. (1) wniosła o nie obejmowanie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi w spornym okresie, podnosząc iż działalności gospodarczej faktycznie nie prowadziła, nie uzyskała żadnych dochodów, pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy a o zmianie przepisów organ rentowy jej nie poinformował.

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy, Sąd Pracy I Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił odwołanie i ustalił następujący stan faktyczny: od dnia 10.12.1995 r. do dnia 25.11.2008 r. B. S. (1) w miejscowości (...) prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży detalicznej żywności i produktów spożywczych.

Decyzją Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 27.11.2008 r. z dniem 25.11.2008 r. wykreślono wpis o prowadzeniu przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej z dniem 25.11.2008 r., na skutek pisemnego oświadczenia B. S., iż z dniem 25.11.2008 r. zaprzestaje prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

W latach 2005 - 2008 B. S. nie uzyskiwała żadnego przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, ponieważ faktycznie z uwagi na stan zdrowia tej działalności nie prowadziła.

W okresie od 9.05.2005 r. do dnia 25.11.2008 r. B. S. odprowadzała do ZUS jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Od dnia 9.05.2005 r. B. S. pobierała z ZUS rentę z tytułu niezdolności do pracy. W 2010 r. B. S. uzyskała prawo do emerytury.

Decyzją z dnia 19.05.2010 r. ZUS I Oddział w Ł. stwierdził, iż B. S. (1) podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą "Handel mięsem" z siedzibą w (...) w S., w okresie od dnia 1.01.2008 r. do 25.11.2008 r.

Decyzję tę doręczono B. S. w dniu 31.05.2010 r.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy oraz załączonych aktach ZUS dotyczących wnioskodawczyni, jak również na podstawie zeznań B. S. (1).

W tak ustalonym stanie faktycznym, powołując się na treść art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 4 i art. 9 ust. 4c ustawy o systemie, Sąd stwierdził iż roszczenie odwołującej się nie zasługuje na uwzględnienie.

Z uwagi na zmianę przepisów, Sad uznał, iż B. S. (1) w okresie od dnia 1.01.2008 r. do dnia 25.11.2008 r., a więc do zakończenia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, powinna podlegać w pełni ubezpieczeniom społecznym w związku z prowadzoną przez nią nieprzerwanie działalnością gospodarczą.

Zdaniem Sądu odwołująca się nigdy nie zawiesiła prowadzenia działalności gospodarczej, a zakończyła ją dopiero w dniu 25.11.2008 roku. Fakt nie osiągania dochodów z tej działalności gospodarczej, zdaniem Sądu, nie oznacza zaprzestania jej prowadzenia.

Powołując się na treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6.11.2338 r. w sprawie II UK 85)08 (opublikowanym w Legalisie) gdzie Sąd ten stwierdził, że działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego, Sąd Okręgowy uznał, iż skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to należy domniemywać, że działalność ta była prowadzona, a więc istniał obowiązek zapłaty składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne a zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Powyższy wyrok zaskarżyła apelacją B. S. (1), wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca podniosła w uzasadnieniu apelacji, iż przedmiotowy wyrok jest dla niej krzywdzący, gdyż z uwagi na stan zdrowia nie prowadziła w spornym okresie działalności gospodarczej.

Ponadto skarżąca podniosła w apelacji, iż Sąd nie uwzględnił faktu, iż w okresie od maja 2005 r do listopada 2005 r zawiesiła przedmiotową działalność a w spornym okresie nie wykazała żadnego dochodu z tej działalności, czego potwierdzeniem jest zaświadczenie z właściwego Urzędu Skarbowego.

Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 stycznia 2012 r. uchylił powyższy wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I, z uwagi na brak ustaleń w zakresie faktycznego prowadzenia przez odwołującą się działalności gospodarczej.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w postaci dowodu z zeznań świadka P. P. oraz z dowodu z zeznań odwołującej się ustalił, iż w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji B. S. (1) nie prowadziła działalności gospodarczej. Zaprzestała prowadzenia tej działalności od daty wypadku samochodowego, który miał miejsce w 2002r. Natomiast nie wykreśliła tej działalności bo obawiała się o swoje dalsze uprawnienia do renty. Natomiast nie znała przepisów dotyczących zawieszenia działalności gospodarczej ani uiszczania składek przez rencistów od 2008 r.

W tak ustalonym stanie faktycznym z uwagi na nie prowadzenie działalności gospodarczej przez B. S. (1) w spornym okresie, Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 5 lipca 2012 r. zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, iż odwołująca się nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom jako osoba prowadząca działalność gospodarczą od 1stycznia – 25 listopada 2008 r.

Powyższy wyrok zaskarżył w części dotyczącej ustalenia, iż B. S. (1) nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 20 września 2008 r. do 25 listopada 2008 r. organ rentowy, wnosząc o zmianę wyroku w tej części i oddalenie odwołania ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpozna Sądowi i instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego art. 13 pkt 4 ustawy systemowej, poprzez złą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ skarżący podniósł, iż z chwilą wejścia w życie od 20 września 2008 r. art. 14 a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji tej działalności poprzez jej wykreślenie, nie powoduje wyłączenia osoby prowadzącej taką działalność z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Zdaniem organu rentowego za takim stanowiskiem przemawia wykładnia art. 13 pkt 4 ustawy systemowej w nawiązaniu do art. 14 a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, z której to wykładni jednoznacznie wynika, iż od 20 września 2008 r. osoba , która w dalszym ciągu figuruje w ewidencji prowadzenia działalności gospodarczej musi by uznana za prowadzącą taką działalność, niezależnie od tego czy faktycznie ją prowadziła i czy uzyskała jakieś dochody. Od obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, taka osoba mogłaby się jedynie zwolnić zgłaszając zawieszenie działalności gospodarczej.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego w szczególności z zeznań świadka P. P., będącego sąsiadem odwołującej się oraz z jej zeznań wynika, iż B. S. (1) od daty wypadku samochodowego tj. 2002 r. faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej w okresie objętym zaskarżoną decyzją pomimo, iż jej nie wykreśliła z ewidencji takiej działalności.

Objecie odwołującej się ubezpieczeniami społecznymi z tytułu tej działalności w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji przez organ rentowy podyktowane było wejściem w życie nowej regulacji w zakresie art. 9 ust. 4c ustawy systemowej, który nakładał obowiązek uiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne od 1 stycznia 2008 r. na osoby prowadzące działalność gospodarczą i posiadające uprawnienia do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Jednakże w każdej sytuacji regulacja taka odnosi się do osób, które taką działalność prowadzą a nie do osób, które jej nie wykreśliły z ewidencji pomimo, że jej faktycznie nie prowadzą.

Natomiast w apelacji organ rentowy kwestionując rozstrzygniecie Sądu I instancji, tylko w części nie podlegania przez odwołującą się obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 20 września 2008 r. tj. od daty wejścia w życie uregulowania pozwalającego na zawieszenie działalności gospodarczej do 25 listopada 2008 r. tj. do daty jej wykreślenia, dokonując swoistej interpretacji art. 13 pkt 4 ustawy systemowej.

Zgodnie z tym przepisem obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają osoby, które prowadzą działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności do jej zaprzestania z wyłączeniem okresu na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Nie można podzielić stanowiska organu rentowego, zawartego w apelacji, iż od 20 września 2008 r. tj. od daty wejścia w życie art. 14 a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej faktyczne zaprzestanie prowadzenia takiej działalności, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji tej działalności, nie powoduje wyłączenia z ubezpieczenia społecznego a od obowiązku opłacania składek odwołująca się mogłaby się jedynie w tym okresie zwolnić poprzez zawieszenie działalności.

Z interpretacji powyższych przepisów dokonanych przez organ rentowy jednoznacznie wynika, iż organ ten przede wszystkim łączy prowadzenie działalności gospodarczej z istnieniem wpisu w ewidencji tej działalności podpierając swoją argumentację zmianą przepisów w zakresie możliwości jej zawieszenia.

W zakresie oceny charakteru wpisu do ewidencji działalności gospodarczej istnieje utrwalone orzecznictwo sądowe, w tym Sądu Najwyższego, który wskazuje na deklaratoryjny charakter tego wpisu, stwarzający jedynie domniemanie, że działalność ta jest prowadzona ,które w każdym czasie może być obalone dowodami w zakresie ustalenia braku wykonywania takiej działalności. W orzecznictwie podkreśla się, iż istnienie samego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie przesadza o faktycznym jej prowadzeniu ( uch. SN z 26 01 1996 r. III CZP 111/95 OSNC z 1996 /5/63, ). Sąd podkreślił w uzasadnieniu swojego orzeczenia, iż zarówno wpis jak i jego wykreślenie nie maja znaczenia dla bytu przedsiębiorcy, gdyż jego istnienie zależy od prowadzenia działalności gospodarczej.

Podobnie przy zawieszeniu działalności gospodarczej należy uznać, iż zawieszeniu podlega działalność prowadzona a nie zarejestrowana w ewidencji.

Nie można zatem podzielić stanowiska organu rentowego, że wprowadzenie od września 2008 r. przepisu umożliwiającego zawieszenie działalności gospodarczej automatycznie stwarza sytuację braku możliwości wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń osób, które po tej dacie działalności tej nie zawiesiły, bo nie wiedziały o takim przepisie, jak odwołująca się, a faktycznie jej nie prowadziły.

Zawieszenie działalności gospodarczej można traktować jako przerwę lub przestój w jej prowadzeniu, wymuszone przez okoliczności które uniemożliwiają jej dalsze prowadzenie w sposób zorganizowany i ciągły( komentarz do ustawy systemowej pod red. B. Gudowskiej s. 300 ). Z powyższej definicji oraz z istoty pojęcia zawieszenia działalności jednoznacznie wynika, iż pojecie to odnosi się do prowadzonej działalności a nie do dzielności nie prowadzonej a figurującej w ewidencji.

Zgodnie z treścią art. 36 a ust 2 ustawy systemowej zawieszenie działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności. Za okres zawieszenia przedsiębiorca będący płatnikiem składek nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

A zatem powołane przepisy w żaden sposób nie nakładają na osoby nie prowadzące faktycznie działalności gospodarczej obowiązku opłacania składek pomimo, że nie zawiesiły działalności gospodarczej jedynie formalnie a ich dzielność nie została wykreślona z ewidencji.

Z tych wszystkich względów uznając apelację za bezzasadną orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 385 kpc.