descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III AUa 1311/12

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 28 stycznia 2013 r.

Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku

w składzie:

SSA Daria Stanek

SSA Grażyna Czyżak (spr.)

SSA Jerzy Andrzejewski

Aleksandra Portaszkiewicz

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 18 stycznia 2012 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. ustalił A. J. prawo do emerytury wojskowej od dnia 01 grudnia 2011 r., wysokość świadczenia do wypłaty wyniosła miesięcznie kwotę 1.562,63 zł, współczynnik procentowy podstawy wymiaru świadczenia wyniósł 49,47 %.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. J. domagając się jej zmiany poprzez określenie, iż współczynnik procentowy podstawy wymiaru emerytury wojskowej wynosi 56,91 % od dnia 01 grudnia 2011 r.

W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony wskazał, iż zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) emerytura wojskowa żołnierza zawodowego, który po zwolnieniu ze służby spełnia wymogi wymienione w art. 12 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy ulega zwiększeniu o 2.6 % za każdy rok okresów składkowych poprzedzających pełnienie zawodowej służby wojskowej. Jednocześnie, zdaniem odwołującego należy dostrzec, że przepis ten nie wyłącza zastosowania tej zasady w stosunku do żołnierzy zawodowych, którzy rozpoczęli pełnienie służby po dniu 01 stycznia 1999 r. i zostali zwolnieni po dacie 01 stycznia 2004 r., a więc kiedy doszło do ponownego wyłączenia żołnierzy zawodowych z powszechnego systemu emerytalnego. Nadto z treści przepisu art. 15a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy również nie wynika, wbrew twierdzeniom organu rentowego, iż wyłącza on możliwość zwiększenia emerytury wojskowej o 2,6 % podstawy jej wymiaru, pierwszeństwo w takim układzie ma wykładnia gramatyczna. W toku postępowania ubezpieczony wniósł o rozważenie możliwości skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności z Konstytucją zakwestionowanego przepisu.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Nadto w uzasadnieniu organ ten wskazał, iż stanowisko ubezpieczonego jest błędne, bowiem ustawodawca jak wynika z brzmienia art. 15a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy wyłączył stosowanie tego przepisu w stosunku do osób powołanych po raz pierwszy do służby wojskowej po dniu 01 stycznia 1999 r. W rezultacie nie istnieje możliwość podwyższenia ubezpieczonemu o 2,6 % podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów składkowych poprzedzających służbę wojskową, bowiem ubezpieczony po raz pierwszy do służby zawodowej został powołany w dniu 01 czerwca 2000 r.

Wyrokiem z dnia 24 maja 2012 r. w sprawie VI U 1052/12 Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych:

1. oddalił odwołanie

2. zasądził od A. J. na rzecz Wojskowego Biura Emerytalnego w B. 360,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w sprawie.

Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu I instancji:

Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. pkt 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) emerytura dla żołnierza, który pozostawał w służbie przed dniem 02 stycznia 1999 roku, wynosi 40 % podstawy jej wymiaru za 15 lat służby wojskowej i wzrasta, z zastrzeżeniem 1a, o:

1) 2,6 % podstawy wymiaru - za każdy dalszy rok tej służby;

2) 2,6 % podstawy wymiaru - za każdy rok okresów składkowych poprzedzających służbę, nie więcej jednak niż za trzy lata tych okresów;

3) 1,3 % podstawy wymiaru - za każdy rok okresów składkowych ponad trzyletni okres składkowy, o których mowa w pkt 2;

4) 0,7 % podstawy wymiaru - za każdy rok okresów nieskładkowych poprzedzających służbę.

Z kolei na podstawie przepisu art. 15a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy emerytura dla żołnierza, który został powołany do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy po dniu 01 stycznia 1999 r. wynosi 40 % podstawy jej wymiaru za 15 lat służby wojskowej i wzrasta według zasad określonych w art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-5.

Sąd Okręgowy wskazał, że bezspornym było w przedmiotowej sprawie, iż ubezpieczony do zawodowej służby wojskowej został powołany w dniu 01 czerwca 2000 r., a zatem po dniu 01 stycznia 1999 r. i do obliczenia jego emerytury ma zastosowanie przepis art. 15a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy. Przepis ten, odwołując się do zasad wzrostu emerytury wojskowej, określonych w treści przepisu art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy, wyłącza w sposób jednoznaczny możliwość zastosowania do obliczenia emerytury ubezpieczonego zasady zawartej w art. 15 ust. 1 pkt 2, wobec powyższego decyzja organu rentowego jest prawidłowa.

Odnośnie wniosku ubezpieczonego w przedmiocie skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego Sąd I instancji stwierdził jedynie, iż zgodnie z treścią przepisu art. 193 Konstytucji R.P. każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem.

Sąd ten zważył, że jak wynika z jednolitego orzecznictwa Sądu Najwyższego w tym zakresie wyłącznie wątpliwości Sądu (a nie wątpliwości strony) mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności aktu normatywnego (por. postanowienie S.N. z dnia 23 lipca 2010 r. w sprawie IV KZ 8/10), zaś w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

Mając powyższe okoliczności na względzie, Sąd Okręgowy na mocy art. 477 (14) § 1 k.p.c. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd ten orzekł w oparciu o art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 3 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), jak w pkt 2 sentencji wyroku.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł A. J. zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając temu orzeczeniu:

1) naruszenie norm prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), a tym samym przyjęcie, iż emerytura wojskowa żołnierza zawodowego, który osiągnął wysługę lat powyżej 15, nie ulega zwiększeniu o każdy rok okresów składkowych poprzedzających rozpoczęcie zawodowej służby wojskowej,

2) naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 15a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy, polegające na błędnym przyjęciu, iż przepis ten wyłącza zastosowanie art. 15 ust. 1 tej ustawy.

W uzasadnieniu apelacji skarżący dokonał streszczenia postępowania sądowego-pierwszoinstancyjnego w niniejszej sprawie oraz uzasadniając zarzut z pkt 1 podniósł, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy, emerytura wojskowa żołnierza zawodowego, który po zwolnieniu ze służby spełnia wymogi wymienionej w art. 12 tejże ustawy, ulega zwiększeniu o 2,6 % za każdy rok okresów składkowych poprzedzających pełnienie zawodowej służby wojskowej.

Zdaniem apelującego przepis ten nie wyłącza zastosowania tej zasady w stosunku do żołnierzy zawodowych, którzy rozpoczęli jej pełnienie po dniu 01 stycznia 1999 r. i zostali zwolnieni po dacie 01 stycznia 2004 r., a więc kiedy to doszło do ponownego wyłączenia żołnierzy zawodowych z powszechnego systemu emerytalnego. W ocenie ubezpieczonego przepis ten ma zastosowanie.

Uzasadniając zarzut z pkt 2 apelacji wnioskodawca podkreślił, że z treści art. 15a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych także nie wynika, wbrew twierdzeniom organu rentowego, iż wyłącza on możliwość zwiększenia emerytury wojskowej o 2,6 % podstawy jej wymiaru. Stwierdził, że pierwszeństwo ma wykładnia gramatyczna danego przepisu, zaś w przypadku jeśli prowadzi ona do wniosków jasnych i klarownych, zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda, dany przepis nie podlega już dalszej wykładni.

W konkluzji apelacji skarżący wnosił o:

1) zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę zaskarżonych decyzji i określenie wskaźnika podstawy wymiaru świadczenia w wysokości 56,91 % od dnia 01 grudnia 2011 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz ubezpieczonego w kwocie 180,00 zł,

2) zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję w kwocie 180,00 zł,

3) przeprowadzenie dowodów zawnioskowanych w odwołaniu na okoliczności tamże wskazane,

4) prowadzenie rozprawy również pod nieobecność ubezpieczonego lub jego pełnomocnika.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje

Apelacja A. J. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera zarzutów skutkujących uchyleniem lub zmianą wyroku Sądu I instancji.

Na wstępie zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie nie stanowi przedmiotu sporu, że wnioskodawca do zawodowej służby wojskowej powołany został po dniu 01 stycznia 1999 roku, a zatem prawidłowo Sąd ten uznał, że zastosowanie znajduje do niego przepis art. 15 lit. a ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm., nazywanej dalej ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy).

Odnosząc się do podniesionego w apelacji zarzutu naruszenia art. 15 lit. a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy poprzez jego błędną wykładnię Sąd II instancji stwierdził, że wbrew stanowisku apelującego wykładnia językowa przepisu art. 15 lit. a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wskazuje, że gdy idzie o sam sposób ustalenia wysokości emerytury żołnierza zawodowego, to przesądzająca jest tylko i wyłącznie data powołania do zawodowej służby wojskowej, która jeśli przypada po dniu 01 stycznia 1999 r. wyłącza m.in. przewidzianą w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych możliwość uwzględniania w podstawie wymiaru świadczenia okresów składkowych poprzedzających służbę (por. wyrok S.A. w Rzeszowie z dnia 10 października 2012 r. w sprawie III AUa 707/12, publik. LEX nr 1223444).

Prawidłowo zatem Sąd Okręgowy uznał, że przepis art. 15 lit. a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy wyklucza możliwość zastosowania do ustalenia wysokości emerytury wojskowej A. J. zasad określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy.

Tym samym za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez ten Sąd prawa materialnego, a w szczególności art. 15 lit. a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy poprzez jego błędną wykładnię.

W konsekwencji Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie przepis art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy, dający możliwość uwzględniania w podstawie wymiaru świadczenia okresów składkowych poprzedzających służbę wojskową.

Na tym tle niezrozumiały jest podniesiony w treści apelacji zarzut naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

W myśl art. 3 ustawy z dnia 01 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 102, poz. 643 ze zm., nazywanej dalej ustawą o T.K.) każdy sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne, co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem.

Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku S.N. z dnia 24 czerwca 2004 r. w sprawie III CK 536/02, publik. LEX nr 172784, zgodnie z którym jeżeli sąd ma przekonanie, co do niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją lub ma wątpliwości w tym względzie, to - na podstawie art. 193 Konstytucji R.P. i art. 3 ustawy o T.K. - ma obowiązek zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim pytaniem prawnym.

Zdaniem tego Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzą wątpliwości, co do zgodności przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy z Konstytucją R.P. lub ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, a zatem brak jest podstaw prawnych z art. 3 ustawy o T.K. do zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim pytaniem prawnym.

Stosownie do treści art. 385 k.p.c. sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest ona bezzasadna.

Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. orzekł, jak w sentencji wyroku.