descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt II Ka 636/21

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 5 listopada 2021r.

Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

SSO Grażyna Jaszczuk

Uzasadnienie

Formularz UK 2

Sygnatura akt

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 27 maja 2021 r., sygn. II K 1723/19

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

1.

Zaświadczenie wydane przez specjalistę psychoterapii uzależnień, k. 145

Podjęta przez oskarżonego psychoterapia uzależnień nie mogła mieć wpływu na właściwą kwalifikację prawną czynu oskarżonego, jako przestępstwa z art. 178a § 4 kk, ze wszystkimi tego skutkami, w tym ferowaniem rozstrzygnięcia o karze w przewidzianych w tym przepisie granicach. Wniosek obrońcy z rozprawy odwoławczej o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy był niemożliwy do przyjęcia. Oczywiście, że podjęte przez oskarżonego leczenie było okolicznością łagodzącą. Nie mogło mieć ono tak dalece idących skutków w rozstrzygnięciu o karze w najniższym możliwym wymiarze określonym w przepisie art. 178a § 1 kk, tj. 3 miesięcy pozbawienia wolności. Przewaga okoliczności obciążających, które Sąd Okręgowy omówi w dalszej części niniejszego uzasadnienia, była tutaj decydująca.

3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

Błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść wyroku, poprzez błędne uznanie, że oskarżony T. Z. znajdując się w stanie nietrzeźwości wynoszącym 2,48 ‰ alkoholu etylowego we krwi, kierował w ruchu lądowym pojazdem mechanicznym marki V. (...) o nr rej. (...) i dopuścił się przestępstwa z art. 178a § 1 kk, podczas gdy z informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego wynika, iż T. Z. był już karany za przestępstwa z art. 178a § 1 kk, zatem winien ponieść odpowiedzialność z art. 178a § 4 kk.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Przeszkodą do przyjęcia wobec sprawcy, któremu zarzucono prowadzenie w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, surowszej odpowiedzialności karnej z art. 178a § 4 kk, jest fakt zatarcia z mocy prawa wcześniejszego skazania za przestępstwo określone w art. 178a § 1 kk lub wymienione w art. 178a § 4 kk, zaistniały w dacie wyrokowania. W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy ferując wyrok co prawda dysponował Kartą Karną dotyczącą oskarżonego T. Z. (k.73-74), niemniej jednak poczynił nieprawidłowe ustalenia faktyczne co do zatarcia skazań o sygn. VII K 223/04 i II K 870/11 Sądu Rejonowego w Siedlcach. Z chwilą zatarcia skazania uważa się je w świetle prawa za niebyłe (art. 106 kk), a więc nie może być ono w ogóle brane pod uwagę przy analizie okoliczności wpływających na wymiar kary, jako że oskarżonego uznaje się wówczas za osobę niekaraną. W sprawach VII K 223/04 i II K 870/11 wymierzono oskarżonemu najłagodniejsze rodzajowo kary grzywny. Zgodnie z art. 76 § 1 kk skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby, aczkolwiek przesłanki zatarcia skazania i stosowanie tegoż przepisu nierozerwanie odczytywać należy w powiązaniu z art. 76 § 4 kk. Przepis ów stanowi, iż jeżeli orzeczono środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem jego wykonania. W sprawach o sygn. VII K 223/04 i II K 870/11 Sądu Rejonowego w Siedlcach orzeczono wobec oskarżonego środki karne w postaci świadczeń pieniężnych, które nie zostały wykonane, a zatem nie mogło być mowy o zatarciu powyższych skazań, które Sąd I instancji winien uwzględnić ferując wyrok w części dotyczącej kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego jako wyczerpującego znamiona art. 178a § 4 kk, właśnie z uwagi na wcześniejszą karalność oskarżonego za czyny z art. 178a § 1 kk.

Surowsza kwalifikacja prawna czynu oskarżonego warunkowała surowsze rozstrzygnięcie o karze, które Sąd Okręgowy zaostrzył w stosunku do zaskarżonego wyroku, zgodnie z kierunkiem apelacji prokuratorskiej „na niekorzyść oskarżonego”. O surowości kary świadczy wszak nie tylko jej rodzaj, ale i stopień wykorzystania sankcji przewidzianej za konkretne przestępstwo penalizowane przez Kodeks Karny. Dolną granicą zagrożenia ustawowego za czyn z art. 178 § 4 kk jest kara 3 miesięcy pozbawienia wolności, górną zaś - 5 lat pozbawienia wolności. T. Z. kierował samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości 2,48 ‰ alkoholu etylowego we krwi. Prawie czterokrotnie przekroczył zatem wartość progową, przewidzianą przez ustawodawcę z art. 115 § 16 kk – 0,5 ‰ lub 0,25 mg/l - decydującą o stanie nietrzeźwości i zarazem o uznaniu czynu za przestępstwo. Brak wyciągnięcia przez niego wniosków z poprzednich skazań za czyny z art. 178a § 1 kk pozostaje bezdyskusyjny - tym bardziej przy uwzględnieniu dolegliwości orzeczonej uprzednio kary, skoro karę grzywny ze sprawy II K 870/11 zamieniono na zastępczą karę pozbawienia wolności. Oskarżony swoim czynem poruszając się po drodze publicznej w stanie nietrzeźwości stworzył poważne niebezpieczeństwo nie tylko dla siebie, ale również dla innych uczestników ruchu drogowego. Z zeznań świadków wynikało jednoznacznie, że kręcił samochodem tzw. „bączki”, co prowadzi do wnioskowania o prowadzeniu samochodu w stanie nietrzeźwości dla zabawy bez zważania na konsekwencje i to, że jego działanie miało miejsce w miejscu publicznym, w pobliżu dyskoteki, będąc widocznym dla nieokreślonego, aczkolwiek dużego grona odbiorców. Rozmiary szkody grożącej życiu i zdrowiu tych osób były ogromne. Bezsprzecznie stan nietrzeźwości niejednokrotnie sprzyja zniesieniu krytycyzmu kierowcy, sprzyjając brawurze podczas prowadzenia pojazdu. Cele prewencji indywidulanej i generalnej doprowadziły Sąd Okręgowy do przekonania, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzi konieczność orzeczenia wobec oskarżonego izolacyjnej kary 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności, albowiem łagodniejszy rodzaj kary stanowiłby nadmierną pobłażliwość, doprowadzając oskarżonego, ale również społeczeństwo, do przekonania o praktycznej bezkarności T. Z.. Kara 5 miesięcy pozbawienia wolności uwzględnia także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa oraz stworzy realne możliwości osiągnięcia korzystnych efektów poprawczych. Przede wszystkim, powinna ona wdrożyć oskarżonego w przestrzeganie porządku prawnego i wyrobić w nim poczucie nieuchronności poniesienia konsekwencji za kierowanie pojazdami mechanicznymi w stanie nietrzeźwości, jak również odstraszyć innych nietrzeźwych kierowców, którzy bezrefleksyjnie gotowi byliby pójść w ślady oskarżonego. Wymiar orzeczonej przez Sąd Okręgowy kary pozwala na złożenie przez T. Z. wniosku o odbycie jej w systemie dozoru elektronicznego.

Orzeczenie świadczenia pieniężnego w wysokości 10.000 zł było obligatoryjne i Sąd Okręgowy w sytuacji skazania za czyn z art. 178a § 4 kk nie mógł odstąpić od orzeczenia tego rozstrzygnięcia. W świetle art. 43a § 2 kk obligatoryjne było również orzeczenie dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Co prawda zgodnie z dyspozycją tego przepisu, zakazu tego nie orzeka się, gdy zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami (w doktrynie odnośnie wykładni tego przepisu mówi się o tzw. względnej obligatoryjności). Niemniej jednak, w ocenie Sądu Okręgowego, ów wyjątkowy wypadek nie zachodził w przedmiotowej sprawie. Rezygnacja z takiego rozstrzygnięcia winna być wyjątkiem. Przedmiotowa sprawa jest dosyć przeciętna i konwencjonalna, jedna z wielu tego typu spraw i brak jest zasadniczych przesłanek, aby akurat tego oskarżonego premiować. Co prawda, do każdej sprawy należy pochodzić in concreto, aczkolwiek nie może to pociągać za sobą dowolności w ferowaniu wyroków w sprawach o bardzo podobnym stanie faktycznym i prawnym, gdzie sprawców łączą podobne właściwości i warunki osobiste. W przedmiotowej sprawie nie zachodziła żadna anormalna sytuacja motywacyjna oskarżonego, która skłoniła go do poruszania się samochodem w stanie nietrzeźwości w dniu 13 października 2019 r. – wręcz przeciwnie oskarżony prowadził auto w stanie nietrzeźwości dla rozrywki.

Wniosek

- o zmianę wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach sygn. akt II K 1723/19 i skazanie oskarżonego T. Z. na podstawie art. 178a § 4 kk i wymierzenie mu za ten czyn kary 10 miesięcy pozbawienia wolności, środka karnego w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczenie świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 10.000 zł.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Zasadność zarzutu warunkowała zasadność wniosku.

4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Te elementy zaskarżonego wyroku, których Sąd Okręgowy nie zmienił. Jak już wskazano - zmiana co do surowszej kwalifikacji prawnej popełnionego przez oskarżonego czynu na art. 178a § 4 kk uwarunkowana była przoczeniem i brakiem uwzględnienia przez Sąd I instancji dotychczasowej karalności oskarżonego, która warunkowała odpowiedzialność za kwalifikowany typ przestępstwa art. 178a kk, dokładnie z § 4 tego przepisu.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Obecnie reguła ne peius z art. 454 § 2 kpk nie obowiązuje w polskim porządku prawnym. Przepis art. 454 § 2 kpk, zgodnie z którym sąd odwoławczy może orzec surowszą karę pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy nie zmienia ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, został uchylony z dniem 1 lipca 2015 r. Wydanie wyroku reformatoryjnego przez Sąd Okręgowy było zatem możliwe.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd Okręgowy zaskarżony wyrok zmienił w ten sposób, że:

1. opis czynu przypisanego oskarżonemu uzupełnił o ustalenie, iż w dacie czynu T. Z. był wcześniej skazany wyrokami Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 4 listopada 2004 r., sygn. akt VII K 223/04 oraz z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt II K 870/11 za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości;

2. przyjął, że czyn T. Z. wyczerpuje dyspozycję art. 178a § 4 kk i za to skazał go za ten czyn z mocy art. 178a § 4 kk na karę 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności;

3. świadczenie pieniężne orzeczone wobec oskarżonego podwyższył do kwoty 10.000 (dziesięciu tysięcy) złotych;

4. na podstawie art. 42 § 3 kk orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio.

Zwięźle o powodach zmiany

Omówiono w rubryce 3.1.

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6. Koszty Procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Na podstawie art. 634 kpk w zw. z art. 624 § 1 kpk Sąd Okręgowy zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych za II instancję, stwierdzając, że wydatki tego postępowania poniesie Skarb Państwa. Za rozstrzygnięciem tej treści przemawiały względy słuszności związane z uwzględnieniem apelacji prokuratorskiej „na niekorzyść oskarżonego” przy jednoczesnym braku zainicjowania kontroli odwoławczej zaskarżonego wyroku ze strony oskarżonego i jego obrońcy oraz w następstwie zmian reformatoryjnych – wprowadzenie oskarżonemu do wykonania kary bezwzględnej pozbawienia wolności.

7. PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Cały wyrok

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary – za czyn z pkt I a/o

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana