Treść orzeczenia
Postanowienie
Dnia 23 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący SSO Zbigniew Ciechanowicz (spr.)
Sędziowie SO Agnieszka Bednarek - Moraś
SO Sławomir Krajewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2014 r. w S. sprawy ze skargi dłużnika J. K. na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w (...) B. B.w sprawie Km 790/12 w postaci postanowienia z dnia 29 maja 2013 roku w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego z udziałem wierzyciela Banku (...) spółki akcyjnej w W. na skutek zażalenia dłużnika na postanowienie Sądu Rejonowego w Goleniowie z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt I Co 1001/13 postanawia: Oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r. Sąd Rejonowy w Goleniowie w sprawie o sygn. akt I Co 1001/13 oddalił skargę na postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w (...) B. B.w sprawie Km 790/12 z dnia 29 maja 2013 roku w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego i obciążenia dłużnika tymi kosztami.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 29 maja 2013 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w (...)ustalił koszty niezbędne do celowego prowadzenia egzekucji w wysokości 16.379,73 złotych i obciążył nimi dłużnika zaś niniejsze orzeczenie wydano w następstwie stwierdzenia ukończenia postępowania egzekucyjnego (art. 823 k.p.c.).
Sąd I instancji zaznaczył, iż zgodnie z art. 770 kodeksu postępowania cywilnego dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji, a koszty ściąga się wraz z egzekwowanym roszczeniem i dodał, że wedle art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela oraz na podstawie art. 823 Kodeksu postępowania cywilnego komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 5 % wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, jednak nie niższej niż 1/10 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.
Sąd I instancji zaznaczył, że w orzecznictwie przyjęto, iż, w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela po zawiadomieniu dłużnika o wszczęciu egzekucji, od świadczenia spełnionego przez dłużnika bezpośrednio wierzycielowi, komornik pobiera opłatę określoną w art. 49 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji.
Sąd I instancji podkreślił, że w przedmiotowej sprawie z uwagi na bezczynność wierzyciela postępowanie egzekucyjne umorzono stosując normę art. 823 k.p.c., ustalono koszty postępowania i obciążono nimi dłużnika.
W ocenie Sądu I instancji w sprawie Km 790/12 przy obliczaniu opłaty stosunkowej, powinien mieć zostawanie przepis ust. 2 art. 49 w/w ustawy, gdyż nie można uznać, iż przyczyną umorzenia była bezskuteczność egzekucji. Sąd I instancji uznał, iż opłata egzekucyjna została przez komornika sądowego prawidłowo ustalona przy uwzględnieniu reguł wynikających z art. 49 ust. 2 ww. ustawy.
Sąd I instancji dodał, iż pozostałe koszty poniesione przez komornika a będące przedmiotem obciążenia dłużnika nie jawią się jako niezasadne i zawyżone i co prawda dłużnik również zakwestionował ich zasadność, nie podnosząc jednak żadnych zarzutów co do ich zasadności lub wysokości.
Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł dłużnik zaskarżając je w całości i wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wywiedzionej przez dłużnika skargi na czynność komornika i uchylenie w całości postanowienia Komornika
Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Goleniowie B. B. z dnia 29 maja 2013
r., sygn. akt KM 790/12 oraz zasądzenie od wierzyciela na rzecz dłużnika kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi na czynność komornika oraz niniejszego postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu dłużnik wskazał, iż egzekucji została już zakończona bez żadnego związku z czynnościami egzekucyjnymi, gdyż na mocy umowy między wierzycielem a dłużnikiem wierzytelność stwierdzona w treści tytułu, stanowiącego podstawę przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, uległa zaspokojeniu.
Dłużnik wskazał, iż powyższe postanowienie pozostaje oczywiście sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Skarżący podniósł, iż zasady pobierania opłaty stosunkowej i określenia jej wysokości odnoszą się wyłącznie do świadczenia wyegzekwowanego, tj. świadczenia uzyskanego. Dłużnik dodał, iż stan zawisłości postępowania egzekucyjnego nie pozbawia go możliwości dokonywania czynności wywołujących materialnoprawne skutki, a mających wpływ na bieg tego postępowania w następstwie adekwatnych do sytuacji wniosków wierzyciela. Skarżący wskazał także na uzasadnienie projektu ustawy z dnia 24 maja 2007 r. nowelizującej przepis art. 49 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, gdzie wskazano na zasadność powiązania opłaty pobieranej przez komornika z rzeczywistym nakładem jego pracy w danym postępowaniu egzekucyjnym. Dłużnik podkreślił, iż zapłata nastąpiła na podstawie uprzednio dokonanych ustaleń między wierzycielem a dłużnikiem, a więc bez żadnego udziału organu egzekucyjnego, którego działanie sprowadziło się jedynie do zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, a co za tym idzie bezspornym pozostaje, że brak było podstaw do obciążania dłużnika kosztami postępowania egzekucyjnego.
Skarżący wskazał, iż powyższe postanowienie Komornika Sądowego stanowi także naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art 13 § 2 k.p.c. gdyż przedmiotowe postanowienie (uzasadnienie) nie zawiera bowiem żadnych informacji na temat tego jak doszło do wyliczenia kosztów egzekucyjnych, w szczególności opłaty stosunkowej, a w szczególności nie wiadomo bowiem od jakiej kwoty organ egzekucyjny naliczał należną sobie opłatę.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Zażalenie dłużnika okazało się bezzasadne.
Na wstępie należy stwierdzić, iż to wierzyciel jest dysponentem postępowania egzekucyjnego i zgodnie z przepisem art. 797 k.p.c. wskazuje organowi egzekucyjnemu świadczenie, które ma być wyegzekwowane oraz sposób egzekucji. Powierzając prowadzenie egzekucji komornikowi, wierzyciel cały czas decyduje o jej przebiegu i zakresie a organ egzekucyjny jest każdym wnioskiem wierzyciela związany. Obowiązek podjęcia przez komornika czynności niezbędnych dla skutecznego przeprowadzenia egzekucji wynika z art. 45a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Skoro zatem wierzyciel zwrócił się ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w którym wskazał wysokość egzekwowanego roszczenia i sposób egzekucji oraz przedłożył prawidłowy formalnie tytuł wykonawczy, to organ egzekucyjny zobligowany był podjąć określone działanie zgodne z jego żądaniem.
Zgodnie z przepisem art. (...)r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j.(...)ze zm.) w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 15% wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednak nie niższej niż 1/10 i nie wyższej niż trzydziestokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Jednakże w przypadku wyegzekwowania świadczenia wskutek skierowania egzekucji do wierzytelności z rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę, świadczenia z ubezpieczenia społecznego jak również wypłacanych na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zasiłku dla bezrobotnych, dodatku aktywizacyjnego, stypendium oraz dodatku szkoleniowego, komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 8% wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednak nie niższej niż 1/20 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, że w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela oraz na podstawie art. 823 Kodeksu postępowania cywilnego komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 5 % wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, jednak nie niższej niż 1/10 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Jednakże w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela zgłoszony przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 1/10 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której w toku wszczętego postępowania egzekucyjnego najpierw nastąpiło zawieszenie postępowania na wniosek wierzyciela, a potem nastąpiło jego umorzenie z mocy prawa w związku z bezczynnością wierzyciela. Komornik Sądowy w oparciu o art. 49 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, naliczył opłatę stosunkową w wysokości 5%. Regulacja zawarta w ust. (...)o komornikach sądowych i egzekucji ma na celu przyznanie komornikom prawa do pobrania opłaty egzekucyjnej w razie umorzenia postępowania z mocy prawa.
J. Ś.w komentarzu do (...)o komornikach sądowych i egzekucji zauważa, że wprowadzając w art. (...) jako podstawę pobierania opłaty - umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 823 k.p.c., chciał prawodawca w szczególności nie dopuścić do sytuacji, w których wierzyciel, który uzyskał świadczenie bezpośrednio od dłużnika, lecz chce uniknąć obciążenia dłużnika opłatą stosunkową, składa wniosek o zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a następnie nie domaga się jego podjęcia i tym samym doprowadza do tego, że ulega ono umorzeniu z mocy prawa. W niniejszej sprawie wierzyciel nie przedstawił przyczyny złożenia wniosku o zawieszenie postępowania, tym niemniej przyjęcie, iż jest on osobą w sposób należycie dbającą o swoje interesy, nakazuje zakwalifikowanie jego zachowania jako związanego z otrzymaniem od dłużnika zapłaty, co dłużnik potwierdza w treści swojej skargi.
Istotną kwestią w przedmiotowej sprawie jest również wyjaśnienie pojęcia „świadczenia pozostałego do wyegzekwowania”. Uznać można, iż jest to wartość świadczenia, które pozostaje do wyegzekwowania w momencie upłynięcia roku od zawieszenia postępowania, gdyby nie doszło do uregulowania zadłużenia z pominięciem organu egzekucyjnego. Przyjmując odmienne założenie doszłoby do sytuacji, w której komornik w sytuacji umorzenia postępowania egzekucyjnego nie otrzymałby żadnej opłaty.
Zauważyć należy, iż spełnienie przez dłużnika świadczenia po prawidłowym wszczęciu egzekucji nie nosi cechy dobrowolności i stanowi o skuteczności przeprowadzonej egzekucji. Z prawnego punktu widzenia oraz sytuacji zaspokojonego wierzyciela bez znaczenia pozostaje fakt, czy dłużnik uregulował należność "za pośrednictwem" komornika, czy też spełnił świadczenie bezpośrednio do rąk wierzyciela. Decyzja o spełnieniu świadczenia bezpośrednio do rąk wierzyciela często jest wynikiem postawienia dłużnika w swoiście przymusowej sytuacji dokonanymi przez komornika czynnościami egzekucyjnymi, np. wyznaczeniem przez komornika terminu licytacji nieruchomości dłużnika.
W niniejszej sprawie dłużnik zaspokoił całość świadczenia, jednakże uczynił to dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, co uzasadnia stwierdzenie, iż uczynił to w obawie przed kontynuacją egzekucji. Należy więc uznać, że w tym sensie postępowanie egzekucyjne okazało się skuteczne. Komornik Sądowy postępując zgodnie z prawem, na podstawie art. (...)ustalił wysokość opłaty w prawidłowy sposób. Należy więc zauważyć, iż wydane przez Komornika postanowienie jest wynikiem stosowania przepisów powyższej ustawy a nie jego arbitralną decyzją.
Na marginesie Sąd Okręgowy stwierdza, iż istnieje możliwość obniżenia powyższej opłaty na podstawie (...)jednakże tylko w sytuacji wniosku dłużnika oraz przy uwzględnieniu nakładu pracy komornika lub sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz wysokość jego dochodów. W niniejszej sprawie dłużnik takiego wniosku nie przedstawił, tym bardziej nie wskazując swojej sytuacji majątkowej, która uzasadniać mogłaby skorzystanie przez Sąd z udogodnienia uregulowanego w art.(...)
Sąd Okręgowy pragnie zauważyć, iż dłużnik został zobowiązany do zapłaty kwoty stanowiącej 5 % wartości świadczenia nie 15 % wartości wyegzekwowanego świadczenia, którą to musieliby uiścić w sytuacji gdyby nie doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W świetle powyższego sytuacja dłużnika w momencie umorzenia postępowania egzekucyjnego i tak stała się korzystniejsza.
Nie znajdując zatem podstaw do uchylenia czy też zmiany zaskarżonego postanowienia, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia.
(...)
1. (...)
2. (...)
3. (...)
(...)