Treść orzeczenia
Sygn. akt II Cz 1010/13
Postanowienie
Dnia 30 kwietnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny - Odwoławczy
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Piotr Starosta
Sędziowie: SO Janusz Kasnowski
SO Aurelia Pietrzak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2014 r. w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości położonej w B. przy ul. (...) przeciwko (...)Związku (...)w B. o zapłatę w przedmiocie skargi pozwanego o wznowienie postępowania zakończonego nakazem zapłaty Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 25 września 2012 r. sygn. akt I Nc 7043/13 na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt I Nc 10168/13 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
W sprawie z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości położonej przy ul. (...) w B. przeciwko (...)Związku (...)w B. o zapłatę, pozwany wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 25 września 2012 r. wskazując, że wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możliwości działania w tym postępowaniu. Jednocześnie pozwany wniósł o udzielenie zabezpieczenia poprzez wstrzymanie czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu pozwany podniósł, że dowiedział się o fakcie wydanie nakazu zapłaty dopiero z zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Wskazany nakaz nigdy nie został mu doręczony na aktualny adres wpisany do rejestru stowarzyszeń.
Sąd Rejonowy w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 18 października 2013 r. odrzucił skargę pozwanego o wznowienie postępowania (punkt 1) oraz oddalił jego wniosek o wstrzymanie wykonania nakazu zapłaty (punkt 2).
W uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę na istotę skargi o wznowienie postępowania i w oparciu o orzecznictwo nadmienił, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, iż skarga opiera się na ustawowej przesłance wznowienia. Badanie w tym zakresie obejmuje także ustalenie, czy podstawa rzeczywiście istnieje. Następnie Sąd Rejonowy wskazał, że w przypadku pozbawienia strony możności obrony swoich praw w procesie musi następować naruszenie przepisów prawa procesowego, co wprost wynika z art. 401 pkt 2 k.p.c. Uwzględniając powyższe Sąd zaznaczył, że istotnie pozwany nie odebrał korespondencji kierowanej do niego z Sądu pod adresem, który w chwili awizowania przesyłki nie był adresem wpisanym w KRS, jednakże z tego względu nie sposób upatrywać w działaniu Sądu naruszenia art. 131 i nast. k.p.c. – skoro spełniono wszelkie przesłanki uzasadniające przyjęcie domniemania o skuteczności doręczenia. W samym fakcie wydania nakazu zapłaty nie można upatrywać naruszenia prawa, albowiem procedura cywilna dopuszcza wydawanie orzeczeń merytorycznych przed skutecznym doręczeniem pozwu stronie przeciwnej. W tej sytuacji brak podstaw do skorzystania z nadzwyczajnego środka procesowego jakim jest wniosek o wznowienie postępowania. Pozwany natomiast miał możliwość obalenia domniemania skuteczności doręczenia za pomocą zwykłych środków procesowych, z których nie skorzystał.
Poza tym Sąd Rejonowy zauważył, że w okolicznościach przedstawionych w skardze uznać należy, że nakaz zapłaty nie uprawomocnił się, zatem skarga jest niedopuszczalna, bowiem przysługuje jedynie od orzeczeń prawomocnych.
Wobec tego Sądu Rejonowy na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. skargę odrzucił.
Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu Rejonowego złożył pozwany zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisu art. 410 § 1 k.p.c. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie. Z powołaniem na powyższe pozwany wniósł o uchylenie postanowienia z dnia 18 października 2013 r. i przyjęcie skargi do rozpoznania. Jednocześnie pozwany domagał się zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Zażalenie pozwanego jest zasadne. Podzielić należy jednak stanowisko Sądu pierwszej instancji, że strona zostaje pozbawiona możności działania tylko wtedy, gdy doszło do całkowitego pozbawienia jej możności obrony, a więc gdy znalazła się w takiej sytuacji, gdy nie tylko ograniczono lub utrudniono jej przedstawienie i popieranie swojego stanowiska w toczącym się postępowaniu ale także, gdy było to wynikiem naruszenia przepisów prawa procesowego przez sąd lub inną stronę (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30.01.2014 r., IV CZ 112/13, LEX nr 1433607).
Sąd Okręgowy nie zgadza się jednak z oceną Sądu Rejonowego, iż w niniejszej sprawie nie przysługuje stronie pozwanej skarga o wznowienie postępowania. Wskutek bowiem nadania nakazu zapłaty na niewłaściwy adres, pozwany został w ogóle pozbawiony możności obrony swoich praw. Zatem w tym stanie rzeczy istnieją podstawy do przyjęcia, że przesłanka przewidziana w art. 401 pkt 2 k.p.c. zaistniała w niniejszej sprawie.
Co prawda pozwany mógł za pomocą innych środków procesowych wykazać brak doręczenia nakazu i dążyć do uchylenia klauzuli wykonalności (art. 168 § 1 k.p.c., 795 § 1 k.p.c.), niekoniecznie sięgając po środek w postaci wniosku o wznowienie postępowania, który ma charakter nadzwyczajny. Jednakże w istniejących okolicznościach, kiedy to upłynęły terminy do skorzystania z innych środków prawnych, nie można z przyczyn wskazanych przez Sąd Rejonowy pozbawiać pozwanego możliwości wzruszenia sprawy, tym bardziej, że nie budzi wątpliwości fakt braku doręczenia nakazu zapłaty z dnia 25 września 2012 r. wraz z pozwem i stosownym pouczeniem (art. 502 § 2 k.p.c.), bez czego przecież nie jest możliwe skuteczne stwierdzenie prawomocności tego orzeczenia.
Nadto Sąd Okręgowy wskazuje, że nakaz zapłaty jest formalnie prawomocny. Orzeczenie w tym względzie jak dotąd nie zostało uchylone. Wobec tego nie można uznać, że z uwagi na nieprawomocność nakazu zapłaty z dnia 25 września 2012 r. w sprawie znajduje zastosowanie art. 410 § 1 k.p.c. (odrzucenie skargi o wznowienie postępowania z uwagi na nieprawomocność orzeczenia). Gdyby w niniejszej sprawie, Sąd odwoławczy podzielił pogląd Sądu Rejonowego, że nie skorzystanie przez pozwanego z innych instytucji postępowania cywilnego, jak przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu czy zażalenie na postanowienie o nadaniu nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności, powoduje wyłączenie możliwości wniesienia skargi o wznowienie postępowania, prowadziłoby to do pozbawienia pozwanego prawa do obrony. Należy pamiętać bowiem o tym, że ani strona postępowania, ani Sąd odwoławczy nie ma środków prawnych, by zobligować Sąd pierwszej instancji do uchylenie prawomocności nakazu zapłaty (pamiętać bowiem należy, iż w istocie stwierdzenie prawomocności następuje w formie postanowienia).
Reasumując, podzielić należy stanowisko pozwanego, że Sąd pierwszej instancji niewłaściwie zastosował w sprawie art. 410 § 1 k.p.c.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.