descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt II Ca 979/13

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 29 października 2013 r.

Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący: SSO Teresa Kołbuc (spr.)

Sędziowie: SSO Ewa Piątkowska-Bidas

SSO Cezary Klepacz

Protokolant: protokolant sądowy Beata Wodecka

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 5 lutego 2013r. Sąd Rejonowy w Kielcach zasądził od M. N. tytułem zachowku na rzecz W. R. oraz na rzecz U. B. po 27507, 24 złote z ustawowymi odsetkami od dnia 14 listopada 2011r. oraz po 861,18 złotych tytułem kosztów procesu, oddalił powództwa W. R. i U. B. w pozostałym zakresie, rozstrzygnął o kosztach sadowych należnych Skarbowi Państwa.

Sąd Rejonowy ustalił, że postanowieniem z dnia 14 grudnia 2010r. Sąd Rejonowy w Kielcach w sprawie VII Ns 407/10 stwierdził, że spadek po B. R.zmarłym dnia (...)w K.i w K.ostatnio zamieszkałym na podstawie testamentu sporządzonego w formie aktu notarialnego z dnia 23 lutego 2005r. przed notariuszem K. C.nr rep. (...)otwartego i ogłoszonego w sprawie VII Ns 407/2010r. Sądu Rejonowego w Kielcach nabył siostrzeniec M. N.syn S.i E.w całości.

Powodowie są dziećmi spadkodawcy. B. R. był rozwiedziony z ich matką. Nie miał innych dzieci, w tym przysposobionych. Żaden ze spadkobierców ustawowych nie złożył oświadczenia o odrzuceniu spadku, nie zrzekł się dziedziczenia ani tez nie został uznany za niegodnego dziedziczenia.

W spadku po B. R.pozostał lokal (...)położony w K.przy ulicy (...)o powierzchni (...) wraz z pomieszczeniem przynależnym- piwnicą oraz udziałem w nieruchomości wspólnej, dla którego w Sądzie Rejonowym w Kielcach prowadzona jest księga wieczysta(...)Wartość tego lokalu wynosi 119600 złotych. Koszty związane z nabyciem tego lokalu w łącznej kwocie 3742,86 złotych pochodziły z pożyczki udzielonej B. R.przez pozwanego, która nie została przez spadkodawcę zwrócona. Podobnie było z kwotą 2253,.17 złotych pożyczoną przez pozwanego spadkodawcy w 2006r. na wymianę dwóch okien wraz z montażem parapetów zewnętrznych i wewnętrznych w lokalu spadkowym. Pożyczka powyższa również nie została przez B. R.zwrócona. W 2011r. pozwany poniósł koszty w wysokości 3575 złotych na wykonanie nagrobka na mogile B. R.. Sąd Rejonowy wskazał, że kwoty te w łącznej wysokości 9571,03 złote stanowią dług spadkowy. Zatem czysta wartość spadku wyniosła 110028,97 złotych, a należny każdemu z powodów zachowek obliczony według zasad wynikających z art. 991 § 1 k.c. wynosi 27507,24 złote.

O odsetkach ustawowych Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c. w zw. z art. 482 k.c. zasądzając je na rzecz każdego z powodów od dnia 14 listopada 2011r. do dnia zapłaty. Powodowie przed wytoczeniem powództw w tej sprawie nie wzywali pozwanego do zapłaty na ich rzecz należności z tytułu zachowku. Dlatego też pozwy Sąd potraktował jako dorozumiane wezwanie pozwanego o ich zapłatę. Odpisy pozwów zostały doręczone pozwanemu w dniu 14.11.2011r.. Zatem od tej daty pozwany pozostawał w zwłoce w spełnieniu świadczenia od tej daty.

Dlatego też roszczenie powodów w pozostałej części, w tym i żądanie zasądzenia odsetek ustawowych od dnia wniesienia pozwu jako niezasadne oddalił.

Apelację od tego wyroku w części dotyczącej ustalonego przez Sąd terminu początkowego płatności odsetek ustawowych wniósł pozwany. Zarzucił, że Sąd Rejonowy dokonał błędnej wykładni przepisów art. 481 § 1 k.p.c. i art. 482 k.c. przez przyjęcie, że pozwany opóźnił się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego w sytuacji, gdy wartość przedmiotu sprawy była sporna, podobnie jak i wartość spadku. Wartość spadku była przedmiotem sporu w tej sprawie Sąd Rejonowy dopiero w toku postępowania ustalił wartość majątku spadkowego. Nie można w tej sytuacji przyjąć, że pozwany pozostawał w zwłoce w spełnieniu świadczenia wynikającego z zachowku od daty doręczenia mu odpisów pozwu.

Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie odsetek ustawowych od dnia wydania wyroku.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Apelacja nie jest zasadna.

Nie podziela Sąd Okręgowy zarzutów apelującego co do dopuszczenia się przez sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 481 § 1 k.c. Zgodnie z tym przepisem jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Obliczanie zachowku następuje na podstawie wartości spadku ustalonej według cen z daty orzekania o roszczeniach z tego tytułu ( por. uchwała SN z 26.03.1985r. III CZP 78/84). Powyższe, jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieni wyroku z dnia 17 września 2010r. II CSK 178/10 ( Lex nr 942800), nie powoduje jednak tożsamości czasowej wyrokowania o wysokości zachowku z wymagalnością odsetek według ogólnych przepisów zawartych w art. 481 § 1 k.c. i art. 359 § 1 k.c. Ostatecznie bowiem żądana przez uprawnionego i zasądzona przez sąd wysokość zachowku nie ma znaczenia dla wymagalności samego roszczenia ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17.04.2009r. III CSK 298/08). Orzeczenie o należnym zachowku ma charakter deklaratoryjny. Wyrok sądowy wydany w takiej sprawie potwierdza tylko zasadność istniejącego wcześniej po stronie spadkobiercy testamentowego zobowiązania do świadczenia zachowku. Zobowiązanie do świadczenia zachowku wynika z przepisu prawa. Jest ono początkowo zobowiązaniem bezterminowym, które staje się zobowiązaniem terminowym z chwilą wezwania przez uprawnionego do zachowku obowiązanego do jego spełnienia. Takim wezwaniem do spełnienia tego świadczenia jest doręczenie pozwanemu odpisu pozwu z żądaniem zasądzenia zachowku. Sąd Rejonowy słusznie zatem w zaskarżonym wyroku zasądził na rzecz każdego z powodów odsetki od należności głównych od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu. Od tej daty bowiem biegło opóźnienie pozwanego w spełnieniu świadczenia o zachowek.

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy apelację jako niezasadną oddalił na podstawie art. 385 k.c.

( SSO E. Piątkowska – Bidas) ( SSO T. Kolbuc) ( SSO C. Klepacz)

Zarządzenie: odpis doręczyć W. R..