descriptionTreść orzeczenia

Sygnatura akt II Ca 961/23

Postanowienie

Dnia 5 lutego 2024 roku

Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Jarosław Tyrpa

SSO Jarosław Tyrpa

Uzasadnienie

Postanowienia z dnia 5 lutego 2024 roku

Postanowieniem z 30 stycznia 2023 roku Sąd Rejonowy w Oświęcimiu utrzymał w mocy wpis referendarza sądowego z dnia 2 stycznia 2023 roku dokonujący zmian w dziale I – O księgi wieczystej (...) w oparciu o zawiadomienie Starosty (...) o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych dla działki nr (...), położonej w B. gm. C..

Odwołując się do art. 26, 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, § 35 rozporządzenia Ministra (...), Pracy i (...) z dnia 27 lipca 2021 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz § 28 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 roku w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów Sąd Rejonowy wskazał, że w oparciu o dane z ewidencji gruntów referendarz dopisał do już widniejących w księdze wieczystej danych gminę położenia nieruchomości, identyfikator działki dane w zakresie obrębu ewidencyjnego oraz sposób korzystania z nieruchomości. Wszystkie te dane wynikają z wpisu z ewidencji gruntów. Odnosząc się do zarzutów uczestniczki Sąd rejonowy wskazał, że wpis w dziale I – O nie ma żadnego związku z postępowaniem rozgraniczeniowym toczącym się pod sygn. akt I Ns 321/18. Wskazał również na ograniczoną kognicję sądu wieczystoksięgowego.

W apelacji od powyższego postanowienia uczestniczka, zaskarżając je w całości, domagała się jego uchylenia wskazując, że zmiany w danych ewidencyjnych zmieniają stan prawny nieruchomości. Ponadto sposób korzystania z nieruchomości nie uległ zmianie. Zdaniem skarżącej Starostwo Powiatowe w O. pod pretekstem uzupełniania danych gminy, sposobu korzystania wprowadziło po cichu zmiany przebiegu granicy pomiędzy działkami (...), na które uczestniczka nie wyraża zgody bez prawomocnego postanowienia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 626 8 § 1 k.p.c. wpis dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie takiego wpisu z urzędu. Przepisem takim jest powołany przez Sąd Rejonowy art. 27 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym, sprostowanie niezgodności danych z katastru nieruchomości (przez co do czasu przekształcenia ewidencji gruntów i budynków w kataster nieruchomości rozumie się tę ewidencję na podstawie art. 25 ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o przenoszeniu treści księgi wieczystej do struktury księgi wieczystej prowadzonej w systemie informatycznym - Dz.U.2003.42.363) z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej może być dokonane także z urzędu, na skutek bezpośredniego sprawdzenia danych w bazie danych katastru nieruchomości lub zawiadomienia jednostki prowadzącej kataster nieruchomości.

W świetle powyższego przepisu, wobec nadesłania zawiadomienia Starosty (...) o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych dla działki (...) położonej w B. gm. C. w zakresie danych dotyczących gminy położenia nieruchomości, identyfikatora działki, obrębu ewidencyjnego i sposoby korzystania, rolą Sądu wieczystoksięgowego było dokonanie wpisu na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Przedmiotem wpisu była zmiana oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej mająca na celu aktualizację oznaczenia nieruchomości zgodną z dołączonymi dokumentami urzędowymi z katastru nieruchomości (ewidencji gruntów i budynków). Art. 27 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece stanowi, że w razie niezgodności danych z katastru nieruchomości (danych z ewidencji gruntów i budynków) z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej, sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości, wieczystego użytkownika lub z urzędu na skutek zawiadomienia właściwej państwowej jednostki organizacyjnej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków -sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z katastru nieruchomości (ewidencji gruntów i budynków). Przytoczona regulacja ustanawia zatem regułę ścisłej zależności między treścią wpisów w dziale I księgi wieczystej a danymi widniejącymi w katastrze nieruchomości (ewidencji gruntów i budynków).

Trafnie przy tym Sąd pierwszej instancji wskazał na wynikającą z art. art. 626 8 § 2 k.p.c. swoją ograniczoną kognicję, wyłączającą możliwość oceny przedłożonego dokumentu stanowiącego podstawę wpisu i braku możliwości co do zasady prowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu wieczystoksięgowym. Słusznie też wskazał, że wprowadzenie danych w dziale I – O w żaden sposób nie ma wpływu na toczące się postępowanie rozgraniczeniowe tej działki i nie stanowi przeszkody do ujawnienia wyników tego postępowania po jego prawomocnym zakończeniu.

Nie sposób przy tym zgodzić się z zarzutem apelacji, iż zmiany w danych ewidencyjnych działki (...) zmieniają stan prawny tej działki. Dział I księgi wieczystej służy do oznaczenia nieruchomości, a zatem do ujawnienia danych faktycznych identyfikujących nieruchomość zgodnie z dokumentami urzędowymi, a nie do ujawnienia praw do niej przysługujących. Z tego względu wpisy w dziale I-0 księgi wieczystej nie są objęte ani domniemaniem prawdziwości wpisów w księdze wieczystej ( art. 3 u.k.w.h.), ani rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych ( art. 5 u.k.w.h.). Wpis w dziale I nie odzwierciedla bowiem stanu prawnego nieruchomości, a jedynie jej faktyczny opis wynikający z dokumentów urzędowych będących podstawą wpisu. Orzeczenie o sprostowaniu (aktualizacji) oznaczenia nieruchomości dziale I księgi wieczystej nie rozstrzyga zatem o prawach ujawnionych w księdze wieczystej (por.m.in. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1989 r., III CZP 13/89, OSNC 1990, Nr 2, poz. 26 i z dnia 4 marca 1994 r., III CZP 15/94, Wokanda 1994, Nr 4, poz. 5, oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 1998 r., II CKN 529/97, OSNC 1998, nr 7-8, poz. 128 i z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 677/99, nie publ.). Nawet prawomocne orzeczenie sądu wieczystoksięgowego dotyczące oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej może być w każdej chwili zmienione na podstawie nowych dokumentów, dotyczących oznaczenia danej nieruchomości, w tym także zmian w zakresie przebiegu granic tej działki.

Odnosząc się do wniosku apelującej o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu jawnym (rozprawie) wskazać należy, że zgodnie z art. 626 1 § 1 k.p.c. sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym rozpoznawane są na posiedzeniu niejawnym. Zasady dotyczące posiedzeń w postępowaniu wieczystoksięgowym obowiązują przy tym zarówno w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu apelacyjnym (zob. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 27 lutego 2002 r., III CZP 3/02, OSNC 2002/12, poz. 145). Przepis ten był również przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, który wyraził pogląd, że art. 626 1 § 1 – pomimo wyłączenia jawności wewnętrznej i zewnętrznej postępowania sądowego – nie narusza prawa do sądu w aspekcie sprawiedliwej procedury (zob. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 lipca 2007 r., SK 1/06, OTK-A 2007/7, poz. 73). Jakkolwiek art. 514 § 1 zd. II k.p.c. zezwala na wyznaczenie rozprawy wedle uznania sądu, to jednak w sprawie wieczystoksięgowej z uwagi na ograniczony zakres kognicji sądu celowość wyznaczenia rozprawy nie znajduje żadnego uzasadnienia.

Wobec wskazania przez apelującą wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 100 000 zł rozpoznanie apelacji nastąpiło w składzie jednoosobowym na podstawie art. 367 1 § 1 k.p.c. w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 2023, poz. 1860). Zgodnie z tym przepisem w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 1 pkt 15-20, 22-32 i 34 oraz art. 15 i art. 20 niniejszej ustawy sąd rozpoznaje sprawę w składzie zgodnym z przepisami ustawy zmienianej w art. 1, art. 15 i art. 20 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Jeżeli na podstawie przepisów dotychczasowych do rozpoznania sprawy wyznaczono skład trzech sędziów, dalsze jej prowadzenie przejmuje sędzia wyznaczony jako sprawozdawca. Czynności dokonane przez sąd w składzie zgodnym z przepisami dotychczasowymi pozostają w mocy. Sąd rozpoznaje sprawę w składzie zgodnym z przepisami dotychczasowymi, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy doszło do zamknięcia rozprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.