Treść orzeczenia
Sygn. akt II Ca 908/14
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 14 października 2014 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Monika Kośka (spr.)
Sędziowie: SSO Małgorzata Klesyk
SSR Wiesław Stepniak del.
Protokolant: protokolant sądowy Beata Wodecka
Sygn. akt II Ca 908/13
po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. w Kielcach na rozprawie sprawy z powództwa Skarbu Państwa - Starosty (...) przeciwko P. L. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Sandomierzu z dnia 30 kwietnia 2014 r. sygn. VI C 615/13 oddala apelację i zasądza od Skarbu Państwa – Starosty (...) na rzecz P. L. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 30 kwietnia 2014r Sąd Rejonowy w Sandomierzu zasądził od pozwanego P. L. na rzecz powoda Skarbu Państwa -Starosty (...) kwotę 1.951,41 zł wraz z ustawowymi odsetkami dnia 01 kwietnia2013 roku, oddalił powództwo w pozostałej części; zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 641,00 zł kosztów procesu, ustalając, co następuje:
Właścicielem nieruchomości położonej w G. a składającej się z działek o nr ew. (...) i (...) o łącznej powierzchni 47,07 ha jest Skarb Państwa. Nieruchomość ta jest obciążona prawem wieczystego użytkowania. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Staszowie z dnia 21 kwietnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt I Ns154/08 zniesiono współwłasność prawa wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości poprzez przyznanie w/w prawa na wyłączną własność P. L.. Pismem z dnia 17 grudnia 2010 r. znak G.IV 7226-196/10 powód dokonał wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty rocznej należnej z tytułu prawa wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości wskazując nową stawkę opłaty w wysokości 8.189,04 zł. Pozwany proponowanej wysokości opłaty rocznej nie kwestionował. Pozwany opłaty tej w żadnym zakresie nie uiścił, jak również nie zareagował na pisemne wezwanie do jej zapłaty wystosowane przez powoda.
Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Sandomierzu prowadzi postępowanie egzekucyjne wszczęte z wniosku wierzyciela Skarbu Państwa –Starosty (...) przeciwko dłużnikowi P. L. pod sygn. akt Km188/10. W toku egzekucji dokonano zajęcia prawa dłużnika wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości. W dniu 16 listopada 2012 r. przeprowadzono licytację prawa wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości i udzielono przybicia na rzecz nabywcy. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2013 r. w sprawie o sygn. akt VICo 122/13 Sąd Rejonowy w Sandomierzu przysądził na rzecz T. D. prawo wieczystego użytkowania tej nieruchomości. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 28 marca 2013 r. Od dnia licytacji tj. 16 listopada 2012 r. pozwany faktycznie nie korzysta z przedmiotowej nieruchomości.
Bezsporne jest, iż pozwany do czasu uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu prawa wieczystego użytkowania nieruchomości w G., był podmiotem, któremu prawo to przysługiwało. Pozwany nie kwestionował również samej wysokości opłaty rocznej. Zdaniem pozwanego obowiązek zapłaty opłaty rocznej nie powstaje w sytuacji, gdy faktycznie użytkownik wieczysty nie miał możliwości korzystania z nieruchomości, ewentualnie zachodzi podstawa do proporcjonalnego zmniejszenia opłaty rocznej w sytuacji zmiany użytkownika wieczystego w ciągu roku, tak by obowiązek zapłaty rozciągał się wyłącznie na okres, gdy dotychczasowy użytkownik wieczysty był podmiotem tego prawa.
Zgodnie z art. 238 k.c. wieczysty użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną. Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 71 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U z 2010 Nr 102,poz. 651), przy czym w art. 71 ust. 6 u.g.n. przyjęta została wyraźna regulacja dotycząca proporcjonalnego zmniejszenia opłaty rocznej w razie wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego.
Jeszcze przed przyjęciem tej regulacji w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano odmienne interpretacje co do możliwości proporcjonalnego pomniejszenia opłaty rocznej w odniesieniu do czasu trwania użytkowania wieczystego w danym roku kalendarzowym. Już wówczas wyraźnie jednak w kilku orzeczeniach opowiedziano się za taką możliwością (por. IV CK 244/02, VCA2/02) i ten kierunek wykładni Sąd Rejonowy w pełni podziela. Podsumowanie tej linii orzecznictwa stanowi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25.11.2010 r. I CSK 692/09, w którym wyraźnie wskazano na konieczność odpowiedniego, jurydycznego skorelowania wysokości opłaty rocznej, do której uiszczenia zobligowany został użytkownik wieczysty w danym roku kalendarzowym, z rzeczywistym okresem przysługiwania mu omawianego prawa rzeczowego. Sąd Najwyższy wskazał ponadto, iż zbycie użytkowania wieczystego przez pierwotnego użytkownika wieczystego w ciągu roku kalendarzowego nie ogranicza możliwości prawnej uzyskania należności z tytułu opłaty rocznej od nabywcy użytkowania wieczystego.
Skoro pozwany na skutek sprzedaży licytacyjnej i przysądzenia na rzecz nabywcy prawa wieczystego użytkowania nieruchomości utracił to prawo, to brak jest podstaw do tego by Skarb Państwa domagał się zapłaty od pozwanego opłaty rocznej w pełnej wysokości tj. za cały rok kalendarzowy.
Zgodnie z art. 999 § 1 i 2 k.p.c. prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności (w tym przypadku prawa użytkowania wieczystego) przenosi własność na nabywcę i od tego też momentu ponosi on powtarzające się daniny publiczne przypadające z nieruchomości. Decydującym momentem dla ustalenia okresu, za który pozwany winien był uiścić należność z tytułu opłaty rocznej za 2013 r. była zatem data uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu prawa użytkowania wieczystego. Skoro nastąpiło to w dniu 28 marca 2013 r. to obowiązek zapłaty opłaty rocznej rozciąga się wyłącznie na 87 dni roku kalendarzowego. Dlatego też pozwany winien zapłacić na rzecz powoda kwotę w wysokości 1.951,41 zł (8.189,04 : 365 = 22,43 x 87 =1.951,41), o czym orzeczono w pkt I wyroku. Odsetki za opóźnienie zasądzono od dnia 01.04.2013 r., jako że zgodnie art. 71 ust 4 u.g.n. 4. opłaty roczne wnosi się przez cały okres użytkowania wieczystego, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, z góry za dany rok. Powyższa data określa termin wymagalności opłaty rocznej. W pozostałym zakresie powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu. O kosztach procesu orzeczono mając na względzie treść przepisu art. 98 § 1§ 3 k.p.c. w zw. z § 2 ustęp 1 I 2 oraz § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych…
W apelacji powód domagał się zmiany wyroku w punktach II i III i zasądzenia na jego rzecz opłaty rocznej w pełnej wysokości zarzucając naruszenie prawa materialnego- art. 71 ust. 1 i ust. 4 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014r. poz. 518) oraz art. 238 kc poprzez błędną ich wykładnię, a konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że zbycie prawa użytkowania wieczystego w trakcie roku kalendarzowego skutkuje podziałem kwoty opłaty rocznej pomiędzy zbywcę a nabywcę prawa, podczas gdy prawidłowa wykładnia wymienionych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, iż obowiązek opłaty rocznej powstaje w dniu 1 stycznia każdego roku kalendarzowego i jest związany z osobą użytkownika wieczystego, któremu to prawo w tym dniu przysługuje, wobec tego, że żaden przepis prawa nie daje podstaw do rozliczenia opłaty rocznej pomiędzy zbywcę a nabywcę prawa użytkowania wieczystego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja jest niezasadna.
Sąd Rejonowy, przy bezspornych okolicznościach faktycznych sprawy, nie dopuścił się zarzucanej obrazu prawa materialnego.
Ma rację skarżący podnosząc, że rozpoznawana kwestia jest sporna w doktrynie, a także orzecznictwie sądów.
Sąd Okręgowy podziela jednak to stanowisko, którego wynikiem są ostatnie rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego: wyrok z 12 II 2014r IV CSK 284/13 i postanowienie z 10 IV 2014r I CSK 408/13.
W pierwszym z tych orzeczeń Sąd Najwyższy wskazał, że wynikający z art. 238 k.c. obowiązek uiszczenia opłaty rocznej jest ściśle związany z czasem trwania użytkowania wieczystego i obciąża każdoczesnego użytkownika wieczystego, a więc podmiot, któremu prawo to w danym okresie przysługuje. Część opłaty rocznej uiszczona przez zbywcę prawa użytkowania wieczystego gruntu za okres następujący od chwili zbycia tego prawa jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 410 § 2 k.c.
W drugim natomiast wywiódł wprost, że użytkownik wieczysty w chwili, gdy roszczenie o zapłatę opłaty rocznej za dany rok staje się wymagalne, powinien wnieść całą opłatę, a w razie zbycia prawa w ciągu roku żądać zwrotu części nienależnej opłaty (nadpłaty). Jeżeli jednak nie wniesie w ogóle opłaty, to właściciel może domagać się od niego zapłaty opłaty jedynie w wysokości proporcjonalnej do czasu uprawnienia z tytułu użytkowania wieczystego.
Biorąc powyższe pod uwagę oraz podzielając ustalenia i wnioski Sądu Rejonowego i przyjmując je za własne Sąd Okręgowy oddalił apelację jako pozbawioną uzasadnionych podstaw (art. 385kpc). O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 98§1 i§3kpc w zw. z § 13 ust.1 pkt.1 i § 6 pkt.4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 IX 2002r w sprawie opłat za czynności adwokackie…
SSO. M. Kośka SSO M. Klesyk SSR(del) W. Stępniak