descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt II Ca 856/17

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 24 stycznia 2018 roku

Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski (spr.)

Protokolant: Magdalena Deputat

Uzasadnienie

W pozwie z dnia 18 października 2016 roku powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od G. W. kwoty 639,43 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

Na dochodzoną pozwem kwotę składały się nabyte przez powoda wierzytelności z tytułu należności za usługi edukacyjne wynikające z umowy o naukę w Szkole (...) w L.: kwota 130 zł tytułem należności płatnej do 20 października 2006 roku, kwota 165 zł tytułem należności płatnej do 26 października 2006 roku i kwota 344,43 zł skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot czesnego od terminów płatności obu rat czesnego do 17 października 2016 roku.

*

Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2017 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie oddalił powództwo.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 12 września 2006 roku pozwany G. W. zawarł z Towarzystwem (...) Spółką Akcyjną w P. umowę o przeprowadzenie kształcenia w formie zaocznej w zawodzie technik informatyk. Czas kształcenia wynosił 2 lata a cykl kształcenia – 4 semestry. Pozwany był zobowiązany regulować w terminach przewidzianych regulaminem szkoły wpisowe i opłaty za naukę (czesne), które w pierwszym roku nauki składało się z 10 rat po 130 zł każda.

Pozwany nie uiścił kwot czesnego dochodzonych pozwem.

Sąd Rejonowy wskazał, że powyższy stan faktyczny jest bezsporny.

W ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał powództwo za niezasadne.

Sąd Rejonowy podniósł, że powód powoływał się na nabycie dochodzonej wierzytelności na podstawie umowy cesji z dnia 30 maja 2014 roku, zawartej z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P..

Przelew wierzytelności, uregulowany w art. 509 § 1 i § 2 k.c., powinien dotyczyć zindywidualizowanej wierzytelności. W ocenie Sądu Rejonowego umowa przelewu, na którą powoływał się powód, dotyczy bliżej nieokreślonych wierzytelności na łączną kwotę 295 zł. Nie opisano umowy mającej stanowić źródło zobowiązań pozwanego, ani dokumentów, z których miałyby wynikać dochodzone należności.

Z tych względów Sąd Rejonowy uznał, że strona powodowa nie udowodniła istnienia dochodzonej wierzytelności (art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c.) i powództwo oddalił.

*

Apelację od tego wyroku wniósł powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., zaskarżając wyrok Sądu Rejonowego w całości.

Powód zarzucił zaskarżonemu wyrokowi obrazę prawa materialnego, tj. art. 509 § 1 k.c. w zw. z art. 510 § 1 k.c. i art. 511 k.c. poprzez ich nieprawidłową wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, iż dla skuteczności cesji wierzytelności umowa sprzedaży wymaga wyraźnego i precyzyjnego określenia przedmiotu cesji, zaś w umowie między powodem i cedentem brak danych, na podstawie których można stwierdzić istnienie wierzytelności dochodzonej pozwem (tj. umowa z uczniem, data jej zawarcia, numer, tytuł zobowiązania, okres, dokumenty, z których płatność miałaby wynikać), podczas gdy:

- umowa sprzedaży wierzytelności z dnia 30 maja 2014 roku precyzuje, że przedmiotem przelewu były niesporne i wymagalne wierzytelności pieniężne w stosunku do dłużników, tytułem świadczonych usług edukacyjnych,

- załącznik do umowy, stanowiący wykaz wierzytelności, powinien zawierać numery dłużników w bazie danych sprzedawcy, nazwiska i imiona dłużników, kwoty należności głównej oraz inne dodatkowe informacje i je zawierał,

- przyjmuje się, że skuteczne jest zbycie wierzytelności nieoznaczonej dokładnie w umowie przelewu, jeżeli można ją określić na podstawie stosunku zobowiązaniowego, z którego wynika oraz skuteczna jest cesja wierzytelności nieoznaczonej dokładnie w umowie, ale oznaczalnej na podstawie analizy treści stosunków obligacyjnych, z której wynika.

Powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa w całości oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu za obie instancje według norm prawem przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Apelacja powoda nie jest zasadna, aczkolwiek Sąd Okręgowy nie podziela wywodu Sądu pierwszej instancji, iż powód nie udowodnił, że nabył na podstawie umowy sprzedaży wierzytelności z dnia 30 maja 2014 roku wierzytelności dochodzone w niniejszej sprawie od pozwanego.

Prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, które Sąd Odwoławczy przyjmuje za własne, należy uzupełnić w ten sposób, że ustalić ponadto, iż:

- wierzytelności dochodzone od pozwanego zostały nabyte przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. w wyniku podziału spółki Towarzystwo (...) Spółki Akcyjnej w P.,

- umową sprzedaży wierzytelności z dnia 30 maja 2014 roku powód nabył te wierzytelności od (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P..

Okoliczności te wynikają z dokumentów z k. 10-27, w większości mających walor dokumentów urzędowych oraz z umowy sprzedaży wierzytelności wraz z wyciągiem z załącznika (k. 42-43). Podkreślić, że pozwany tych okoliczności w żaden sposób nie kwestionował. Zgodzić się przy tym należy z apelującym, że umowa przelewu wierzytelności powinna zostać poddana wykładni (art. 65 § 1 i § 2 k.c.) i nawet wówczas, gdy wierzytelność nie została zidentyfikowana danymi tak ją indywidualizującymi jak data i numer umowy, z której pochodzi (bądź równoznacznymi), możliwe jest ustalenie w drodze wykładni oświadczeń woli stron, jaki był przedmiot umowy.

Dodać również należy, że szkoła, do której uczęszczał pozwany, była niepubliczną szkołą ponadgimnazjalną, wpisaną do ewidencji szkół i placówek niepublicznych Miasta L. (k. 28-33).

W tak ustalonym stanie faktycznym, w ocenie Sądu Okręgowego powództwo było niezasadne z uwagi na podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia (art. 117 § 1 i § 2 k.c.).

Do zawartej przez pozwanego umowy świadczenie usług edukacyjnych należy stosować na mocy art. 750 k.c. przepisy o umowie zlecenia, w tym art. 751 k.c.

W przedmiotowej kwestii nie wypowiadał się bezpośrednio Sąd Najwyższy, którego orzecznictwo dotyczyło natomiast stosowania przepisów art. 750 k.c. i art. 751 k.c. w odniesieniu do umów o świadczenie usług innego rodzaju.

I tak w wyroku z dnia 12 stycznia 2007 roku, IV CSK 267/06, Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy te nie mają zastosowania do umowy pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, zaś w uchwale z dnia 7 maja 2009 roku, III CZP 20/09, analogiczne stanowisko zajął co do umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 października 2015 roku, III CZP 67/15, uznał także, że przepisy te nie mają zastosowania do nazwanej umowy o świadczenie usług edukacyjnych przez uczelnię wyższą, uregulowanej w ustawie z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym. Do tego stanowiska odwoływał się w sprawie powód, nie dostrzegając, że pozwany zawarł umowę o świadczenie usług edukacyjnych w niepublicznej szkole ponadgimnazjalnej a nie umowę o studia z uczelnią wyższą.

Umowa o świadczenie usług edukacyjnych w niepublicznej szkole ponadgminazjalnej, w dacie jej zawarcia przez pozwanego (12 września 2006 roku), nie była umową uregulowaną w ustawie z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (Dz. U. z 1991 roku, Nr 95, poz. 425, ze zm.), która określała jedynie zasady prowadzenia szkół niepublicznych (art. 82 i nast.), natomiast nie regulowała tego rodzaju umowy.

Zgodnie z art. 750 k.p.c. do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Powyższe uregulowanie wyklucza zatem stosowanie do umów o świadczenie usług przepisów o zleceniu tylko wtedy, gdy dana umowa uregulowana jest innymi, odrębnymi przepisami.

Sytuacja taka nie zachodzi w przypadku umowy o świadczenie usług edukacyjnych w szkole niepublicznej, gdyż umowa taka nie została uregulowana odrębnymi przepisami (w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie). Nie określono jej definicji, wymagań co do formy czy postanowień istotnych.

Dlatego też do roszczeń podmiotu prowadzącego ponadgimnazjalną szkołę niepubliczną z tytułu świadczenia usług edukacyjnych – na mocy odesłania zawartego w art. 750 k.c. – stosować należy przepisy Kodeksu cywilnego o zleceniu.

Dodać też trzeba, że sam fakt, iż określone przepisy prawa publicznego przewidują standard nauczania, nie jest wystarczający, aby stwierdzić, że mamy do czynienia z umową nazwaną, gdyż są to wyłącznie unormowania ze sfery prawa publicznego, związane z koniecznością zapewnienia odpowiednich standardów szkolnictwa.

Z art. 751 pkt 2 k.c. wynika zaś, że z upływem 2 lat przedawniają się roszczenia z tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone.

Wprawdzie z art. 83a ust. 1 ustawy o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym w dacie zawierania umowy z pozwanym) wynika, że prowadzenie szkoły niepublicznej nie jest działalnością gospodarczą, jednakże nie jest to tożsame z wyłączeniem stosowania do umów mających za przedmiot usługi edukacyjne wskazanego wyżej przepisu.

Dla oceny możności stosowania przepisu art. 751 pkt 2 k.c. nie jest istotne to, czy podmiot prowadzący szkołę niepubliczną można uznać za przedsiębiorcę, (prowadzącego działalność gospodarczą), lecz to, czy może być on traktowany jako osoba zawodowo trudniącą się świadczeniem usług w postaci nauki.

Prowadzenie takiej szkoły, do jakiej uczęszczał pozwany, wiążące się ze świadczeniem w sposób stały i zorganizowany, odpłatnie, usług edukacyjnych wobec uczniów, należy uznać za zawodowe trudnienie się świadczeniem usług w postaci nauki. Nie ma też żadnych podstaw do tego, by spod pojęcia nauki wyłączać kształcenie w szkole niepublicznej. Dodać należy, że Kodeks cywilny w ogóle nie posługuje się terminem „kształcenie”.

Przedawnienie roszczenia głównego jest równoznaczne z przedawnieniem się w całości roszczenia o odsetki za opóźnienie (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2005 roku, III CZP 42/04).

Dodatkowo należy podnieść, że w pozwie powód dochodził również skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie naliczanych od 2006 roku (odpowiednio od 20 października 2006 roku i od 26 października 2006 roku) do 17 października 2016 roku. Gdyby nawet utrzymywać, że do świadczeń z tytułu czesnego z umowy ze szkołą niepubliczną ma zastosowanie dziesięcioletni termin przedawnienia, do odsetek za opóźnienie jako do świadczenia okresowego ma zastosowanie trzyletni termin przedawnienia przewidziany w art. 118 k.c., co oznacza, że na tej podstawie uległo przedawnieniu roszczenie o odsetki za okres do dnia 17 października 2013 roku (pozew został wniesiony w dniu 18 października 2016 roku i przerwał bieg przedawnienia – art. 123 § 1 pkt 1 k.c.).

Z tych względów na podstawie wyżej powołanych przepisów powództwo podlegało oddaleniu.

Wobec oddalenia apelacji powoda na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. należało oddalić wniosek powoda o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, gdyż powód jest stroną przegrywającą.

Z tych względów na podstawie art. 385 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.