descriptionTreść orzeczenia

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 28 lutego 2024 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Małgorzata Radomska-Stęplewska

z dnia 22 lutego 2023 roku

Sygn. akt I C 471/22

Małgorzata Radomska-Stęplewska

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z 22 lutego 2023 roku Sąd Rejonowy we Wrześni w sprawie z powództwa (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w G. przeciwko M. S. o zapłatę:

1. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.545,98 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 27 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty;

2. w pozostałym zakresie powództwo oddalił;

3. kosztami postępowania obciążył strony proporcjonalnie, powoda w 62%, a pozwanego w 38 % , pozostawiając szczegółowe rozliczenie referendarzowi sądowemu.

Z powyższym rozstrzygnięciem w części, tj. co do pkt 1 i 3 wyroku nie zgodził się pozwany, wnosząc apelację i zarzucając zaskarżonemu w tym zakresie orzeczeniu naruszenie:

1. art. 6 k.c. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c., art. 509 k.c., art. 155 § 1 k.c., art. 535 k.c., art. 58 k.c., art. 230 k.p.c., art. 253 k.p.c., art. 245 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c., art. 89 k.c., art. 156 k.c. oraz art. 720 k.c. i art. 481 k.c. poprzez przyjęcie, że powód udowodnił nabycie wierzytelności wobec pozwanej wynikające z umowy pożyczki i zasądzenie powództwa w sytuacji gdy:

a) umowa cesji jest nieważna, albowiem pozwany kwestionował umocowanie pełnomocników jej stron, a powód ich umocowania nie wykazał, a wobec tego błędne nieustalenie, że pełnomocnicy stron umowy cesji mieli umocowanie do jej zawarcia,

b) umowa cesji jest nieważna, albowiem nie zawiera ceny oraz swojego przedmiotu w postaci puli wierzytelności, a sąd rejonowy przyjął jej istnienie w sposób dowolny, a wobec tego błędne nieustalenie, że umowa nie zawiera ceny oraz że nie zawiera określenia puli wierzytelności, którą ma przenosić,

c) umowa przelewu wierzytelności nie obejmuje wierzytelności wobec pozwanego, a pozwany kwestionował tę okoliczność i prawdziwość treści załącznika do tej umowy, a powód nie wykazał, by nim faktycznie był, a wobec tego błędne ustalenie, że umowa cesji obejmuje wierzytelność wobec pozwanego oraz że wprost z jej treści taka okoliczność wynika i że załącznik nr 1 jest jej załącznikiem,

d) umowa nie określa wierzytelności w sposób dostateczny, albowiem nie oznacza puli wierzytelności ani ceny, a rzekomy załącznik do niej obejmuje tylko jedną pozycję, a wobec tego błędne nieustalenie, że umowa nie zawiera określenia puli wierzytelności, którą ma przenosić,

e) umowa przelewu wierzytelności jest zawarta pod warunkiem zawieszającym zapłaty ceny, a pozwany tego warunku nie udowodnił, podczas gdy powód nie przedstawił umowy sekurytyzacji i ramowej zgodnie z wnioskiem pozwanego, a twierdzeniom pozwanego nie zaprzeczył, a więc uznać je należało za przyznane, a wobec tego błędne nieustalenie, że § 3 ust. 5-7 umowy sekurytyzacji zawiera warunek przeniesienia wierzytelności w postaci zapłaty ceny oraz nieustalenie, że umowa ceny nie określa, a oświadczenie pożyczkodawcy potwierdzające jakoby jej uregulowanie nie wskazuje jej również i nie daje się zweryfikować,

2. art. 385 1 k.c., art. 385 2 k.c., art. 720 k.c. i art. 481 k.c. oraz art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 321 k.p.c. poprzez zasądzenie roszczenia z umowy pożyczki, tak jak gdyby została ona skutecznie wypowiedziana, gdy sąd I instancji uznał, że powód nie wykazał poniesionych przez siebie w związku z umową z pozwanym kosztów pozaodsetkowych, natomiast wobec niewykazania przez powoda zasadności oraz wysokości kosztów pozaodsetkowych pozwany w chwili wypowiedzenia nie miał zadłużenia wobec pożyczkodawcy, a zatem orzeczenie przez sąd o niewymagalnych ratach po dacie wyroku, a wobec tego błędne nieustalenie opłat oraz struktury dochodzonej sumy tj. co się na nią składa (kapitał, odsetki, koszty).

Mając powyższe na uwadze pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1. poprzez oddalenie powództwa również w zasądzonej części oraz w pkt 3. poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za postępowanie pierwszoinstancyjne w całości wedle norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za instancję odwoławczą wedle norm przepisanych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na apelację strony pozwanej powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na rzecz powoda kosztów procesu II instancji według norm przepisanych.

Również powód nie zgodził się z ww. wyrokiem w części, tj. co do pkt 2 (co do kwoty 5.660,45 zł) oraz w zakresie pkt 3 dotyczącego kosztów procesu, wnosząc apelację i zarzucając zaskarżonemu w tym zakresie orzeczeniu:

a) naruszenie art. 208 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie przy powziętych wątpliwościach co do wysokości przedmiotowego roszczenia i niezobowiązanie powoda do złożenia wyjaśnień co do faktu wypłaty pozwanemu kwoty pożyczki ponad limit określony w aneksie z dnia 17.01.2017 r., a zamiast tego arbitralne uznanie, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie ponad kwotę 3 545,98 zł, podczas gdy powód pozostawał w posiadaniu aneksu do umowy pożyczki zawartego w dniu 26.05.2017 r. podwyższającego przyznany pozwanemu limit do kwoty 8 000,00 zł oraz w błędnym przekonaniu, że wskazany dokument znajduje się w aktach sprawy,

b) naruszenie art. 248 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i niezobowiązanie powoda do przedstawienia wszystkich aneksów do umowy pożyczki na okoliczność istnienia i wysokości dochodzonego roszczenia, gdyż dopiero w wypadku niewykonania tak nałożonego zobowiązania sąd mógłby zastosować sankcję przewidzianą przez art. 6 k.c.;

c) naruszenie art. 248 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i niezobowiązanie powoda do przedstawienia Tabeli opłat i prowizji, gdyż dopiero w wypadku niewykonania tak nałożonego zobowiązania sąd mógłby zastosować sankcję przewidzianą przez art. 6 k.c.;

d) naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przejawiające się w nierozważeniu w sposób wszechstronny dowodów przedstawionych przez powoda i tym samym wyprowadzenie z materiału dowodowego wniosków z nim sprzecznych, a mianowicie takich, że powód nie wykazał zasadności dochodzonego roszczenia ponad kwotę 3 545,98 zł, podczas gdy powód przedłożył do akt sprawy historię operacji z konta pozwanego, a które to zestawienie wykazywało sposób naliczenia należności głównej, odsetek oraz opłat związanych z udzieleniem i obsługą pożyczki (tych ostatnich z uwzględnieniem Tabeli opłat i prowizji - w załączeniu) przy uwzględnieniu wszystkich wpłat pozwanego;

e) naruszenie art. 213 § 2 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wpłaty pozwanego nie stanowią uznania roszczenia co do wysokości;

f) naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 213 § 2 k.p.c. poprzez pominięcie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sporu, a to faktów wynikających z treści zawartej umowy pożyczki zaakceptowanej przez pozwanego, w zestawieniu z wpłatami pozwanego dokonanymi zgodnie z warunkami umowy, a które to stanowią uznanie roszczenia co do zasady oraz wysokości.

Mając powyższe na uwadze powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda dalszej kwoty 5 660,45 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie na rzecz strony powodowej kosztów procesu za I instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz strony powodowej kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację powoda, strona pozwana wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania przed sądem II instancji według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Apelacja pozwanego okazała się uzasadniona, natomiast apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie.

Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu w trybie uproszonym, w związku z czym na podstawie art. 505 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy ograniczył uzasadnienie wyroku do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Z uwagi również na treść art. 505 9 k.p.c. apelacja w postępowaniu uproszczonym ma charakter ograniczony i jej funkcją nie jest ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd II instancji w granicach apelacji, jak wynika to z art. 378 § 1 k.p.c., lecz wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji i to pod kątem tego, co w apelacji zarzuci skarżący. Rozpoznając apelację w postępowaniu uproszczonym, Sąd II instancji jest więc związany podniesionymi w niej zarzutami naruszenia zarówno prawa procesowego, jak i prawa materialnego. W tym zakresie Sąd Okręgowy odwołuje się do poglądu zaprezentowanego w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2008 r. (III CZP 49/07).

Sąd Okręgowy podzielił zarzuty apelacji pozwanego dotyczące niewykazania przez powoda jego legitymacji czynnej w tym procesie.

W ocenie Sądu Okręgowego z przedłożonych przez powoda dokumentów nie wynika, aby wierzytelność objęta pozwem ( wynikająca z umowy pożyczki nr (...) z 30 marca 2016 r. ) została przez powoda nabyta w drodze umowy cesji z 2 sierpnia 2021 r. Na potwierdzenie nabycia przedmiotowej wierzytelności powód przedłożył: umowę przelewu wierzytelności z 2 sierpnia 2021 roku (k. 11-17), wydruki z KRS i pełnomocnictwa dla osób reprezentujących strony tej umowy ( k. 18-26), oświadczenie o zapłacie ceny wynikającej z umowy cesji (k. 27), zawiadomienie o przelewie wierzytelności skierowane do pozwanego (k. 39-41), wyciąg z załącznika do umowy sekurytyzacji z dnia 2.08.2021 r. (k. 30) oraz załącznik nr 3 do umowy przelewu wierzytelności z 2 sierpnia 2021 r. – wykaz wierzytelności (k.103).

Wyżej wymienione dokumenty okazały się jednak w ocenie Sądu Okręgowego niewystarczające do uznania, że powód skutecznie nabył dochodzoną pozwem wierzytelność względem pozwanego. Integralną częścią umowy cesji w zakresie jej przedmiotu był załącznik w postaci listy ( wykazu) wierzytelności objętych umową. Przedłożony do akt sprawy wyciąg z listy wierzytelności (k. 30 akt) opisany jest jako „wyciąg z załącznika do umowy sekurytyzacji z dnia 2 sierpnia 2021 r.”, a wskazana w nim data udzielenia pożyczki to 22 marca 2016 r., podczas gdy załączona do pozwu umowa pożyczki została zawarta w dniu 30 marca 2016 r. Nadto został on złożony jedynie w formie niepodpisanego przez nikogo wydruku.

Z kolei przedłożony do akt sprawy przez powoda załącznik nr 3 do umowy przelewu wierzytelności z 2 sierpnia 2021 r. – wykaz wierzytelności (k.103), poświadczony za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powoda, również nie nawiązuje do załączonej do pozwu umowy pożyczki z 30 marca 2016 r., tylko wskazuje na umowę pożyczki z 22 marca 2016 r. Nie wynika zatem z niego, że umowa cesji z 2 sierpnia 2021r. obejmowała wierzytelność dochodzoną pozwem wynikającą z umowy pożyczki nr (...) z 30 marca 2016 r.

Nadto podnieść trzeba, że treść przedłożonej do akt sprawy umowy przelewu wierzytelności z 2 sierpnia 2021 r. ( k.11-17) została w znacznej części zakryta ( brakuje 3-4 strony umowy, zakryto strony 5-7, 9-10), a więc przedstawiono jedynie wyciąg z tego dokumentu. Podkreślić trzeba, że radca prawny będący pełnomocnikiem strony nie jest uprawniony do potwierdzania za zgodność z oryginałem wyciągów z dokumentów. Zarówno radca prawny, jak i adwokat mają prawo sporządzania poświadczeń tylko odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem.

Skoro w niniejszej sprawie mamy do czynienia niewątpliwie z wyciągami z dokumentów ( umowy przelewu wierzytelności i jej załącznika), zgodnie z artykułem 96 pkt 2 Prawa o notariacie, ich zgodność z okazanym dokumentem może poświadczyć jedynie notariusz. Wynika to z faktu, że to notariusz jako osoba zaufania publicznego czuwa nad tym, aby nie dopuścić do zniekształcenia sensu dokumentu, gdyż pominięcie pewnych fragmentów treści dokumentu może wprowadzić osoby trzecie w błąd co do jego znaczenia. Ocena, jakie elementy dokumentu musi zawierać wyciąg, aby nie prowadziło to do zniekształcenia jego treści, należy do notariusza. Istota czynności poświadczenia określonego w art. 96 pkt 2 Prawa o notariacie polega na potwierdzeniu, że wyciąg jest zgodny z okazanym notariuszowi dokumentem pod względem treściowym. Notariusz zamieszcza na wyciągu tzw. „klauzulę poświadczeniową” stwierdzającą tę zgodność, w brzmieniu: „poświadczam zgodność tego wyciągu z częścią okazanego mi w lokalu kancelarii dokumentu.” ( por. Dariusz Celiński, komentarz praktyczny ABC do art. 96 Prawa o notariacie, system informacji prawnej LEX).

Mając powyższe na uwadze, uznając, że powód nie wykazał swej legitymacji czynnej w tym procesie, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo w całości.

W związku z tym zmiany wymagało również rozstrzygnięcie o kosztach procesu, o których orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 1 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (punkt I. sentencji wyroku).

Z uwagi na powyższe apelacja powoda podlegała oddaleniu jako bezzasadna na podstawie art. 385 k.p.c. (punkt II. sentencji wyroku).

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł w punkcie III i IV sentencji wyroku na podstawie art. 98 § 1 i § 1 1 k.p.c., obciążając nimi w całości powoda, jako stronę przegrywającą proces w instancji odwoławczej.

Na zasądzone koszty wywołane apelacją pozwanego złożyły się: 200 zł opłaty od apelacji uiszczonej przez pozwanego oraz 450 zł wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego ustalone na podstawie § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Na koszty wywołane apelacją powoda składa się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego ustalone na kwotę 900 zł, zgodnie z § 2 pkt 4 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Małgorzata Radomska-Stęplewska