Treść orzeczenia
Sygn. akt II Ca 701/14
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 26 listopada 2014 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Bazelan (spr.)
Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Trąbka
po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 roku w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa (...) (...) Funduszu (...)w K. przeciwko B. J. o zapłatę na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Puławach z dnia 29 maja 2014 roku, sygn. akt I C 888/13
I. zmienia zaskarżony wyrok:
a) w punkcie I. w ten sposób, że oddala powództwo w całości;
b) w punkcie II. w ten sposób, że oddala wniosek pozwanej o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów procesu za pierwszą instancję;
II. zasądza od powoda (...) (...) Funduszu (...) w K. na rzecz pozwanej B. J. kwotę 553,50 zł (pięćset pięćdziesiąt trzy złote pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję;
III. nakazuje pobrać od powoda (...) (...) Funduszu (...) w K. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Puławach kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem opłaty od apelacji, od której powódka byłą zwolniona.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 maja 2014 roku Sąd Rejonowy w Puławach zasądził od pozwanej B. J. na rzecz powoda (...) (...) Funduszu (...) w K.:
1. kwotę 1.610,58 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych tj. w wysokości czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego w stosunku rocznym poczynając od dnia 24 czerwca 2013 roku do dnia zapłaty;
2. kwotę 1.558,70 zł (pkt I)
oraz zasądził od pozwanej B. J. na rzecz powoda (...) (...) Funduszu (...) w K. kwotę 72,68 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt II).
Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wniosła pozwana B. J., zaskarżając wyrok w całości. Powyższemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, poprzez pominięcie przez sąd zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych i tym samym błędne ustalenie stanu faktycznego, niezgodność ustaleń faktycznych Sądu z materiałami dowodowymi, a w szczególności, że powód nie udowodnił podstawy faktycznej swojego roszczenia.
Z uwagi na powyższe zarzuty, pozwana domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja B. J., jako zasadna zasługiwała na uwzględnienie, bowiem Sąd Rejonowy błędnie uznał, że roszczenie strony powodowej zostało udowodnione.
Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo zastosował art. 6 k.c. w sprawie niniejszej. W myśl art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Formalny aspekt zagadnienia ciężaru udowodnienia faktu wyrażają art. 3 k.p.c. oraz art. 232 k.p.c.. W myśl tych przepisów strony postępowania obowiązane są wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.
W rozpoznawanej sprawie, pozwem z dnia 24 czerwca 2013 roku powód domagał się od B. J. zapłaty należności z umowy o kartę kredytową w łącznej wysokości 3.169,28 zł, w tym kwoty 1610 zł 58 gr należności głównej oraz 1558, 70 zł odsetek i kosztów. W świetle art. 6 k.c. to powód w pierwszej kolejności winien wykazać, że przysługuje mu należność dochodzona pozwem, tj. fakt zawarcia umowy, jej treść (co wykazał), jak też fakt wykorzystania przez pozwaną przyznanego limitu i wysokość jej zadłużenia, w tym kiedy, jakie kwoty pobrała (na co nie przedstawił żadnych dowodów).
Natomiast Sąd Rejonowy pominął ten wymóg, a z niezrozumiałych względów obciążył pozwaną koniecznością wykazania stanu zadłużenia na dzień 10 listopada 2008 roku (str. 8 uzasadnienia), jak też niezrozumiałe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji jakoby pozwana nie wykazała, że spłaciła zobowiązanie w stosunku do powoda w sytuacji, gdy B. J. tą właśnie okoliczność udowodniła, co wynika nawet z ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy.
Mianowicie, jak ustalił Sąd Rejonowy i co wskazuje wyciąg z karty kredytowej z 4 lipca 2008 roku (jedynego dokumentu przedstawiającego stan zadłużenia pozwanej i to złożonego przez samą pozwaną) zadłużenie B. J. wynosiło wówczas 1346 zł 42 gr (k.57), zaś po tej dacie pozwana do dnia 10 listopada 2008 roku spłaciła kwotę większą -1638 zł 03 gr (k.53-56). Kwota ta niewątpliwie pokryła zadłużenie z tytułu należności głównej oraz odsetek za okres od lipca do listopada 2008 roku nawet przyjmując najwyższa stawkę odsetek ustalona przez Sąd Rejonowy (25 %). Oznacza to, że co najmniej w dniu 10 listopada 2008 roku B. J. spłaciła swoje zobowiązanie względem poprzednika powoda (...) Banku Spółki Akcyjnej we W..
W tej sytuacji powód winien wykazać, że niezależnie od tego pozwana wykorzystała kolejne kwoty kredytu i powstało dalsze zadłużenie i to we wskazanej pozwie wysokości co do należności głównej - 1610, 58 zł (co z założenia nie było możliwe wobec limitu kredytowego przyznanego pozwanej 1500 zł), czego nie uczynił – nawet nie powołał tego rodzaju okoliczności.
Dowodu w tym przedmiocie nie może stanowić bankowy tytuł egzekucyjny, który jedynie ogólnikowo stwierdza, że na dzień 1 lutego 2010 roku w księgach banku figuruje zadłużenie B. J. wynikające z przedmiotowej umowy karty kredytowej w określonych kwotach. Ponadto dokument ten jako dokument prywatny (por. art. 95 ust. 1 a prawa bankowego) stanowi jedynie dowód na to, że pełnomocnik Banku złożył oświadczenie zawarte w tym dokumencie (art.245 k.p.c.).
Dlatego też brak było podstaw do uwzględnienia powództwa, wobec czego wyrok Sądu pierwszej instancji podlegał zmianie poprzez oddalenie powództwa w całości.
Niezależnie od powyższego Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że wierzytelność dochodzona pozwem nie uległaby przedawnieniu.
Jak wynika z bankowego tytułu egzekucyjnego należność z przedmiotowej umowy o kartę kredytową (przy założeniu, że istniała) była wymagalna w dniu 24 maja 2009 roku (skoro odsetki są naliczane od 25 maja 2009 roku).
W myśl art. 123 § 1k.c., bieg przedawnienia przerywa się: 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje; 3) przez wszczęcie mediacji.
Analiza akt sprawy I Co 434/10 Sądu Rejonowego w Puławach wskazuje, że pierwotny wierzyciel (...) Bank Spółka Akcyjna we W. w dniu 15 lutego 2010 roku złożył do Sądu wniosek o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu z dnia 1 lutego 2010 roku obejmującemu wierzytelność z umowy nr (...) (k. 2-3 akt I Co 434/10). Sąd Rejonowy w Puławach nadał klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia 24 lutego 2010 roku, a tytuł wykonawczy doręczono w dniu 12 marca 2010 roku (k. 20,21 akt I Co 434/10). Powyższy wniosek z 15 lutego 2010 roku spowodował w świetle art. 123 § 1 pkt 1 k.c. przerwę biegu przedawnienia, które rozpoczęło się na nowo w dniu 24 lutego 2010 roku.
W tym miejscu należy wskazać, że stanowisko powoda jakoby na skutek nadania klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu termin przedawnienia wynosił 10 lat nie było uzasadnione. Nie ma w tym wypadku zastosowania art. 125 k.p.c., który dotyczy roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu, a nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu nie jest tożsame z hipotezą art. 125 § 1 k.c .
Następnie w dniu 28 grudnia 2012 roku pierwotny wierzyciel złożył wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie Km 90/2013 roku. Pismem adresowanym do Komornika Sądowego w dniu 17 września 2013 roku wierzyciel ten złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na powyższe, Komornik Sądowy postanowieniem z dnia 17 września 2013 roku, na podstawie art. 825 pkt 1 k.p.c. i art. 770 k.p.c. umorzył postępowanie egzekucyjne (k.61 akt sprawy).
Zgodnie z art. 203 § 2 k.p.c. (który poprzez art. 13 § 2 k.p.c. ma zastosowanie do pism wszczynających inne postępowania przewidziane w kodeksie postępowania cywilnego): pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. W konsekwencji, jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2010 roku (sygn. akt I ACa 100/10, Apel.-W-wa 2011/1/2): cofnięty przez wierzyciela wniosek egzekucyjny nie wywołuje skutków prawnych związanych z jego wniesieniem, w tym nie przerywa biegu przedawnienia.
Zarówno wniesienie pozwu, jak i wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest czynnością, o jakiej mowa w art. 123 § 1 pkt 1 k.c. Jednakże w przypadkach cofnięcia każdego z powyższych pism wola podmiotu wszczynającego postępowanie decyduje o jego zakończeniu. Podmiot ten poprzez czynność dyspozytywną rezygnuje z ochrony prawnej. Skoro więc rezultatem tej rezygnacji w przypadku cofnięcia pozwu jest zniweczenie skutków materialnoprawnych związanych z jego wniesieniem w myśl art. 203 § 2 k.p.c., brak jest podstaw jurydycznych do przyjęcia, że takich konsekwencji nie wywołuje analogiczna rezygnacja z dochodzenia wykonania zobowiązania poprzez cofnięcie wniosku egzekucyjnego, zaś zastosowanie powołanego przepisu możliwe jest poprzez normę art. 13 § 2 k.p.c.
Dlatego też skoro wierzyciel cofnął swój wniosek o prowadzenie postępowania egzekucyjnego, a Komornik wydał postanowienie o umorzeniu tego postępowania, to wniosek ten nie spowodował przerwy biegu przedawnienia.
Tym samym bieg terminu przedawnienia upłynął co najmniej z dniem 24 lutego 2013 roku po trzech latach od zakończenia postępowania w sprawie I Co 434/10, a pozew w niniejszej sprawie został wniesiony już po upływie przedawnienia (24 czerwca 2013 roku). W tych warunkach pozwana na mocy art. 117 § 2 k.c. mogła powołując się na przedawnienie (k.18) uchylić się od zaspokojenia roszczeń powoda nawet gdyby uznać je za wykazane.
Mając na względzie powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo w całości (punkt I.a). Na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. powód jako przegrywający winien zwrócić pozwanej poniesione przez nią koszty procesu. Jednakże Sąd Okręgowy zmieniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II. oddalił wniosek pozwanej o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu za pierwszą instancję, gdyż brak jest danych żeby poniosła ona w tym względzie jakieś koszty (pkt I.b)
Rozstrzygnięcie w punkcie II. wyroku uzasadnia treść art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i w związku z § 6 pkt 3 w zw. z § 12 ust. 1 i § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych, zawarte w punkcie III. wyroku uzasadnia art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity Dz. U. 2014, 1025) w zw. z art. 98 § 1 k.p.c.