Treść orzeczenia
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 28 listopada 2023 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Małgorzata Radomska-Stęplewska
z dnia 23 grudnia 2022 roku
Sygn. akt I C 182/22
po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Ltd. z siedzibą w L. (Cypr) przeciwko G. D. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Chodzieży
I. zmienia zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że:
a) w punkcie 1. oddala powództwo,
b) w punkcie 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 1.800 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty,
II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego kwotę 650 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia rozstrzygającego o kosztach postępowania apelacyjnego do dnia zapłaty.
Małgorzata Radomska-Stęplewska
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 22 grudnia 2022 roku Sąd Rejonowy w Chodzieży w sprawie z powództwa (...) Ltd. z siedzibą w L. (Cypr) przeciwko G. D. o zapłatę:
1. zasądził od pozwanego G. D. na rzecz powoda (...) Ltd. z siedzibą w L. (Cypr) kwotę 2.073,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 7 września 2021 roku do dnia zapłaty,
2. w pozostałym zakresie powództwo oddalił,
3. kosztami postępowania obciążył powoda i pozwanego stosunkowo, a mianowicie powoda w 66%, a pozwanego w 34% pozostawiając szczegółowe wyliczenie tych kosztów referendarzowi sądowemu.
Z powyższym rozstrzygnięciem w części, tj. w zakresie punktu I i III nie zgodził się pozwany, wnosząc apelację, zarzucając zaskarżonemu w tej części orzeczeniu naruszenie:
- art. 6 k.c. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c., art. 509 k.c., art. 155 § 1 k.c., art. 535 k.c., art. 58 § 1 k.c., art. 253 k.p.c., art. 245 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 720 k.c. i art. 481 k.c. poprzez przyjęcie, że powód udowodnił nabycie wierzytelności wobec pozwanego wynikającej z umowy pożyczki i zasądzenie powództwa w sytuacji gdy:
a) umowa cesji jest nieważna, albowiem me zawiera ceny oraz swojego przedmiotu w postaci puli wierzytelności, a sąd rejonowy przyjął jej istnienie w sposób dowolny, a wobec tego błędne nieustalenie, że umowa nie zawiera ceny oraz że nie zawiera określenia puli wierzytelności, którą ma przenosić,
b) umowa przelewu wierzytelności nie obejmuje wierzytelności wobec pozwanego, a pozwany kwestionował tę okoliczność i prawdziwość treści załącznika do tej umowy, a powód nie wykazał, by nim faktycznie był, a wobec tego błędne ustalenie, że umowa cesji obejmuje wierzytelność wobec pozwanego oraz że wprost z jej treści taka okoliczność wynika i że załącznik do umowy cesji jest jej załącznikiem,
c) umowa nie określa wierzytelności w sposób dostateczny, albowiem nie oznacza puli wierzytelności ani ceny, a rzekomy załącznik do niej obejmuje tylko jedną pozycję, a wobec tego błędne nieustalenie, że umowa nie zawiera określenia puli wierzytelności, którą ma przenosić,
- 385 1 i art. 385 2 k.c., 36a ustawy o kredycie konsumenckim poprzez uznanie, że istniała wierzytelność pożyczkodawcy wobec pozwanego z tyt. umowy pożyczki,
- art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. z art. 5 pkt 7 i 12, art. 25 ust. 1 pkt 1, art. 54 ust. 1 i 2, art. 30 ust. 1 pkt 7 i art. 47 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 353 1 i art. 353 2 k.c. w zw. z art. 720, art. 395 i art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c. oraz art. 321 § 1 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie z uwagi na brak skontrolowania z urzędu wadliwości umowy kredytowej w zakresie i dopuszczenia naliczania odsetek od kredytowanych kosztów pożyczki, a wobec tego przyjęcie za zasadne zadłużenia podawanego przez powoda w zakresie odsetek i ich rozliczenia, a także przyjęcie, że umowa pożyczki jest ważna, mimo że zawiera niejednoznacznie określoną należność główną w zakresie odsetek umownych i stanowi co do tego naruszenie prawa oraz rażąco narusza interes konsumenta, a bez odsetek umownych umowa pożyczki jest nieważna, a w konsekwencji orzekanie ponad żądanie,
- art. 321 k.p.c. w zw. z art. 58 § 1, 2 i 3 oraz art. 353 1 k.c. poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty kapitału pożyczki wraz z odsetkami pomimo, że sąd uznał postanowienia umowy pożyczki ustanawiające jej koszty w zakresie prowizji jako bezskuteczne względem pozwanego, natomiast wobec powyższego należało uznać przez pryzmat bezskuteczności postanowień całą umowę za nieważną, gdyż gdyby zakwestionowane koszty nie zostały zastrzeżone w umowie, nie doszłoby w ogóle do jej zawarcia,
- art. 509 w zw. z art. 720 k.c. poprzez zasądzenie roszczenia dochodzonego pozwem w sytuacji gdy powód nie był wierzycielem pozwanego.
Mając powyższe na uwadze apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt I. poprzez oddalenie powództwa w całości oraz w pkt III. poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za postępowanie pierwszoinstancyjne w całości wedle norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, a nadto o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za instancję odwoławczą wedle norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja zasługiwała na uwzględnienie.
Odnosząc się do treści zarzutów wywiedzionego środka zaskarżenia, kluczowe okazało się ustalenie, czy powód w niniejszej sprawie wykazał swoją legitymację czynną.
W ocenie Sądu Okręgowego z przedłożonych przez powoda dokumentów nie wynika, aby wierzytelność objęta pozwem wywiedzionym w sprawie została przez powoda nabyta w drodze umowy cesji z 21.07.2021 roku. Na potwierdzenie nabycia przedmiotowej wierzytelności powód przedłożył: umowę pożyczki z 12.04.2019 r. (k. 9-11), umowę sprzedaży wierzytelności z 21.07.2021 roku (k. 12-18), oświadczenie o zapłacie ceny wynikającej z umowy cesji (k. 22), a także zawiadomienie o przelewie wierzytelności skierowane do pozwanego (k. 23) i wyciąg z listy wierzytelności (k. 65- 66). Wyżej wymienione dokumenty okazały się jednak niewystarczające do uznania, że powód skutecznie nabył wierzytelność względem pozwanego. Integralną częścią umowy cesji w zakresie jej przedmiotu był załącznik w postaci listy wierzytelności objętych umową. Przedłożony do akt sprawy wyciąg z listy wierzytelności ( k. 65-66 akt, poświadczony za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powoda) jest natomiast w ogóle nieopisany, w żaden sposób nie nawiązuje do treści umowy cesji z 21.07.2021 roku, nie wiadomo zatem czy stanowi on załącznik tej konkretnej umowy, czy może dotyczy jakiegoś innego stosunku prawnego łączącego powoda z pożyczkodawcą. Dodatkowo na przedłożonym wyciągu znajdują się parafy 2 osób, podczas gdy pod umową cesji wierzytelności podpis złożyły 3 osoby (k. 18).
Abstrahując od powyższego, podnieść trzeba, że radca prawny będący pełnomocnikiem strony nie jest uprawniony do potwierdzania za zgodność z oryginałem wyciągów z dokumentów. Zarówno radca prawny, jak i adwokat mają prawo sporządzania poświadczeń tylko odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem. Poświadczenie powinno zawierać podpis radcy prawnego bądź adwokata, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) radca prawny bądź adwokat stwierdza to w poświadczeniu. Ponieważ mamy do czynienia niewątpliwie z wyciągami z dokumentów, zgodnie z artykułem 96 pkt 2 Prawa o notariacie, ich zgodność z okazanym dokumentem może poświadczyć jedynie notariusz. Wynika to z faktu, że to notariusz jako osoba zaufania publicznego czuwa nad tym, aby nie dopuścić do zniekształcenia sensu dokumentu, gdyż pominięcie pewnych fragmentów treści dokumentu może wprowadzić osoby trzecie w błąd co do jego znaczenia. Ocena, jakie elementy dokumentu musi zawierać wyciąg, aby nie prowadziło to do zniekształcenia jego treści, należy do notariusza, a nie do strony, choćby reprezentowanej w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, który może poświadczyć za zgodność jedynie odpis dokumentu, a nie jego wyciąg. Istota czynności poświadczenia określonego w art. 96 pkt 2 Prawa o notariacie polega na potwierdzeniu, że wyciąg jest zgodny z okazanym notariuszowi dokumentem pod względem treściowym. Notariusz zamieszcza na wyciągu tzw. „klauzulę poświadczeniową” stwierdzającą tę zgodność, w brzmieniu: „poświadczam zgodność tego wyciągu z częścią okazanego mi w lokalu kancelarii dokumentu.” ( por. Dariusz Celiński, komentarz praktyczny ABC do art. 96 Prawa o notariacie, system informacji prawnej LEX).
Mając powyższe na uwadze, uznając, że powód nie wykazał swej legitymacji czynnej, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo w całości.
W związku z tym zmiany wymagało również rozstrzygnięcie o kosztach procesu, o których orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 1 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z jego wynikiem na podstawie art. 98 § 1 i § 1 1 k.p.c. Na koszty te złożyło się 200 zł opłaty od apelacji uiszczonej przez pozwanego oraz 450 zł wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego ustalone na podstawie § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Małgorzata Radomska-Stęplewska