Treść orzeczenia
Sygn. akt II Ca 44/14
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
K., dnia 3 kwietnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
SSO Wojciech Vogt
SSO Marian Raszewski (spr.)
SSO Henryk Haak
st. sekr. sąd. Elżbieta Wajgielt po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2014 r. w Kaliszu na rozprawie sprawy z powództwa (...) w G. przeciwko H. N. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Jarocinie VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z siedzibą w P. z dnia 19 września 2013r. sygn. akt VI C 368/13 oddala apelację.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 września 2013 r. Sąd Rejonowy w Jarocinie VI Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w P.zasadził od pozwanej H. N.na rzecz powoda (...)w G.kwotę 10.747,76 zł z odsetkami: umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego w stosunku rocznym obliczanym od kwoty 9.469,23 zł. od dnia 5 listopada 2012 r. do dnia zapłaty: ustawowymi obliczonymi od kwoty 1.278,53 zł od dnia 5 listopada 2012 r. do dnia zapłaty; oddalił powództwo w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach procesu.
Według ustaleń Sądu Rejonowego, w dniu 29.09.2011 r. H. N.zawarła ze (...) (...) z siedzibą w Ł.umowę pożyczki konsumenckiej na cele mieszkaniowe w wysokości 9.900 zł na okres od 29.09.2011 r. do dnia 29.09.2016 r. W umowie wskazano, że w przypadku nieterminowej spłaty pożyczki należności z tego tytułu staje się w dniu następnym należnością przeterminowaną. Od niespłaconego w całości kapitału, a od dnia wniesienia powództwa, od całości zadłużenia, pobierane są odsetki według zmiennej stopy procentowej w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP. W punkcie 26 umowy określono, że w przypadku uchybienia postanowieniom dotyczącym zasad i terminu spłaty, pożyczkobiorca będzie każdorazowo zobowiązany do uiszczenia na rzecz (...)opłat windykacyjnych z tytułu takich czynności jak: zawiadomienia, wezwania do zapłaty, monity telefoniczne , w kwotach określonych w tabeli prowizji i opłat.
W przypadku zlecenia podmiotowi zewnętrznemu podjęcia działań windykacji terenowej, pożyczkobiorca miał być każdorazowo obciążony kosztami tych działań w kwotach określonych w tabeli prowizji i opłat. Pozwana zaprzestała terminowego spłacania pożyczki, w związku z czym powód pismem z dnia 15 maja 2012 r. zawiadomił ją o wypowiedzeniu umowy pożyczki.
Choć powództwo w znacznym stopniu zostało uwzględnione, to jednak nie ma podstaw do domagania się przez powoda zasądzenia od pozwanej kwoty 270 zł tytułem kosztów obejmujących zryczałtowane opłaty windykacyjne , wezwania do zapłaty, opłaty za monity telefoniczne.
Odpowiedzialność pozwanej ma charakter odpowiedzialności odszkodowawczej za szkody poniesione przez powoda w związku z nienależytym wykonaniem przez nią zobowiązania. Chodzi tu o odpowiedzialność pozwanej za rzeczywiste koszty poniesione przez powoda, o ile pozostają one w związku przyczynowym z wystąpieniem szkody. Nie należą do nich naliczone przez powoda ryczałtowo należności z tytułu różnego rodzaju kosztów windykacyjnych . Są to w istocie zryczałtowane kary umowne / pieniężne/, których zastrzeżenie zarówno w umowie, jak i uregulowaniach oraz tabelach opłat było niedopuszczalne. Zapłata określonej sumy pieniężnej / kara umowna/ może być zastrzeżona jedynie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego / art. 483§1 kc/. Tymczasem zobowiązanie pozwanej ma od samego początku charakter pieniężny, a skutkiem niewykonania po jest konieczność płacenia odsetek za opóźnienia oraz ewentualnie konieczność naprawienia wierzycielowi szkody na zasadach ogólnych / art. 481§1-3 kc/. Domaganie się kwoty 150 zł tytułem opłaty windykacyjnej, kwoty 32 zł tytułem wezwania do zapłaty wysłanego do dłużnika, czy też kwoty 8 zł za monit telefoniczny nie pozostaje w jakiejkolwiek relacji ekwiwalentności świadczeń stron umowy. Powód wykazał jedynie , że poniósł opłaty pocztowe w wysokości 11,25 zł / 3x3,75 zł/ i w tym zakresie Sąd uwzględnił naliczone przez powoda koszty.
Brak jest również podstaw do naliczenia od dnia wniesienia pozwu odsetek karnych od już naliczonych od tego dnia odsetek umownych zwykłych i odsetek umownych karnych / odsetek za opóźnienie/. W tym zakresie postanowienia umowy / pkt 25 / i regulaminu / §25 ust. 2/ udzielania kredytów i pożyczek (...) SA sprzeczne z bezwzględnie obowiązującą normą art. 482§1 kc. Przepis ten ustanawia obowiązującą w prawie zobowiązań zasadę zakazu anatocyzmu, czyli zakazu umawiania się z góry przez strony umowy naliczania odsetek od zaległych odsetek.
Powód od skapitalizowanych odsetek obliczonych w wysokości umownej i karnej w kwocie 1278, 53 zł może domagać się od dnia wytoczenia powództwa jedynie odsetek ustawowych. Od kapitału może zaś dochodzić odsetek umownych karnych, zgodnie z regułą art. 481§1 i 2 kc.
W apelacji od powyższego wyroku w części oddalającej powództwo o odsetki umowne od kwoty 1278,53 zł powód zarzucając naruszenie prawa materialnego / art. 459§1, art. 481§1 i 2 i art. 482§1 kc/ wniósł o zmianę orzeczenia przez zasądzenie na jego rzecz od pozwanej dalszej kwoty 81 zł.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przepisu art. 482§1 kc. W myśl tego przepisu od zaległych odsetek za opóźnienia dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa chyba, że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczanie zaległych odsetek od dłużnej sumy. Racje ma Sąd Rejonowy podkreślając, że powołany przepis zawiera w sobie normę bezwzględnie obowiązującą, a to sprawia, że jakiekolwiek umowy które naruszają ten przepis zawierający zakaz są nieważne. Umawianie się z góry o zapłatę odsetek od zaległych odsetek prowadziłoby do obliczenia procentu składanego, co powodowałoby nadmierne obciążenie dłużnika. Taka sytuacja pozostaje w sprzeczności z zasadą ekwiwalentności świadczeń stron stosunku zobowiązaniowego.
Dopiero po powstaniu zalęgłości odsetkowej strony mogą kapitalizować zaległe odsetki.
W wypadku gdy nie dojdzie do porozumienia między stronami w tym zakresie, odsetki od odsetek mogą być dochodzone na drodze sądowej. Wytoczenie powództwa o zasadzenie na przyszłość odsetek z tytułu opóźnienia świadczenia głównego nie daje podstawy d domagania się procentu składanego, chociażby po wniesieniu pozwu odsetki te stały się zalęgłością. Niezbędne jest wówczas rozszerzenie powództwa albo wytoczenie powództwa odrębnego.
Z podanych przyczyn apelacja jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu ( art. 385 kpc).