Treść orzeczenia
Sygn. akt II Ca 128/13
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 8 maja 2013 roku
Sąd Okręgowy w Legnicy II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
SSO Sabina Ziser (sprawozdawca)
z dnia 29 listopada 2012 roku
Sygn. akt I C160/12
SO Jolanta Pratkowiecka SO Elżbieta Piotrowska st. sekr. sąd. Roksana Babiarczyk po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 roku w Legnicy na rozprawie sprawy z powództwa D. K. i E. K. przeciwko stronie pozwanej (...) S.A. w W. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Jaworze
I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
1. w punkcie III zasądza od strony pozwanej (...) S.A. w W. na rzecz powódki D. K. dalszą kwotę 6.000 zł (sześć tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami od 11 sierpnia 2011 roku, oddalając dalej idące powództwa,
2. w punkcie V zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki D. K. kwotę 1.245, 53 zł tytułem zwrotu kosztów procesu,
3. w punktach VII i IX nakazane powódce i stronie pozwanej do uiszczenia koszty sądowe tytułem zwrotu wydatków określa na kwoty: powódka – 83,16 zł, strona pozwana – 342,02 zł,
II. zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 listopada 2012r. Sąd Rejonowy Jaworze zasądził od strony pozwanej (...) S.A. w W. na rzecz powódki D. K. kwotę 14.000 zł z ustawowymi odsetkami, oddalając dalej idące powództwo (powódka domagała się zsądzenia kwoty 35.000,00 zł). Zasądził od strony pozwanej na rzecz E. K. kwotę 20.000 zł z ustawowymi odsetkami, oddalając dalej idące powództwo (powód domagał się zapłaty kwoty 35.000,00 zł). W punkcie V wyroku zasądził od powódki D. K. na rzecz strony pozwanej kwotę 346,40 zł tytułem zwrotu kosztów procesu a w punkcie VI zasądził z tego tytułu od strony pozwanej na rzecz powoda E. K. kwotę 546,69 zł. W punktach VII, VIII i IX Sąd nakazał stronom uiszczenie na rzecz Skarbu Państwa tytułem zwrotu wydatków tymczasowo uiszczonych ze środków budżetowych Sądu kwot: powódce D. K. - 162,48 zł, powodowi E. K. – 116,44 zł a stronie pozwanej – 262,70 zł. Ponadto Sąd Rejonowy nakazał stronie pozwanej uiszczenie na rzecz Skarbu Państwa kwoty 540 zł tytułem brakujących opłat sądowych, od uiszczenia których powodowie byli zwolnieni, zaliczając pozostałe nie uiszczone w sprawie koszty sądowe na rachunek Skarbu Państwa.
W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd pierwszej instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynikało, że śmierć syna M. K. wpłynęła na emocjonalny stan powódki D. K. powodując poczucie izolacji, nie mogła pogodzić się ze śmiercią syna i brała silne leki uspokajające. Przeżyła żałobę po stracie syna, która w pierwszej fazie obejmowała szok po stracie dziecka, niedowierzanie, zamęt wewnętrzne wzburzenie. Następnie pojawiło się uświadomienie straty i związany z tym gniew. Po zakończeniu tej fazy przeżywania żałoby pojawiła się tendencja do akceptacji rzeczywistości. Powód E. K. w pierwszym okresie po stracie syna doznał szoku obejmującego niedowierzanie i poczucia bezradności. Następnie pojawiła się u niego depresja i stres wywołany stratą. Powód chciał zapomnieć o tym tragicznym wydarzeniu upijając się prawie na miesiąc co doprowadziło do potrzeby jego detoksykacji i leczenia odwykowego. Doznał on ujemnych następstw w postaci pogorszenia psychiki (depresja, izolacja, zamkniecie się w sobie), których zakres w początkowej fazie żałoby można określić jako znaczny a następnie umiarkowany, trwający w dużym nasileniu do około roku po śmierci syna. Obecnie powodowie poradzili sobie z tą trudną sytuacją i powrócili do funkcjonowania społecznego lecz strata syna w sytuacjach związanych z przeżywaniem (...) rodzinnych, dniem jego urodzin czy rocznicą śmierci nadal przywołuje doznany ból. W tych okolicznościach na podstawie art. 448 kc Sąd Rejonowy uznał, że każdemu z powodów należy się zadośćuczynienie w kwocie 20.000 zł przy uwzględnieniu, że M. K. przyczynił się do zdarzenia w 30%. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji uznał, że cel kompensaty krzywdy doznanej przez powódkę został już częściowo osiągnięty w postępowaniu karnym toczącym się przeciwko sprawcy wypadku albowiem w wyroku Sąd zasądził na rzecz powódki nawiązkę w wysokości 6.000 zł. Dlatego też Sąd Rejonowy uwzględnił tę okoliczność przy określaniu wysokości zadośćuczynienia w niniejszej sprawie obniżając je o kwotę 6.000 zł. Dalej idące powództwa Sąd Rejonowy oddalił jako nadmiernie wygórowane. Orzeczenie o kosztach procesu wydane zostało na podstawie art. 100 kpc przy zastosowaniu zasady stosunkowego ich rozdzielnia a o nie uiszczonych kosztach sądowych orzeczono na podstawie 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Z rozstrzygnięciem zawartym w punktach III, V i VII nie zgodziła się powódka D. K. wnosząc apelację, w kotnej zarzuciła naruszenie:
- prawa materialnego - art. 448 kc w zw. z art. 23 i 24 kc poprzez nieuzasadnione matematyczne odjęcie kwoty 6.000 zł zasądzonej na podstawie art. 46 par. 2 kk od kwoty zadośćuczynienia, pomimo tego, że kwota ta nie została zapłacona rzecz sprawcę wypadku;
- prawa procesowego, tj. art. 233 par. 1 kpc polegające na braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, iż powódka otrzymała od skazanego kwotę 6.000 zł tymczasem powódka zeznała, że kwoty tej nie otrzymała a ponadto kwota nawiązki jak wynika z uzasadnienia wyroku w sprawie II K846/03 miała pomóc powódce pokryć koszty pogrzebu i pomnika dla syna oraz przyczynić się do pokrycia jej kosztów utrzymania a nie złagodzić skutki krzywdy, jak błędnie przyjął Sąd Rejonowy,
- naruszenie prawa procesowego - art. 233 par. 1 kpc polegające na braku wszechstronnego rozważania materiału dowodowego a w konsekwencji pominiecie, że kwota 6.000 zł zasądzona tytułem nawiązki została już uwzględniona przy rozstrzyganiu przez Sąd Rejonowy w Jaworze sprawy I C 258/06 i co w konsekwencji doprowadziło do powtórnego kompensowania tejże kwoty w zaskarżonym wyroku.
Wskazując na powyższe zarzuty powódka domagała się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na jej rzecz kwoty 20.000 zł w miejsce kwoty 14.000 zł z ustawowymi odsetkami, zasądzanie od strony pozwanej na jej rzecz kosztów procesu oraz kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy zważył co następuje
Apelacja jest uzasadniona.
Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji są prawidłowe, nie obarczone żadnym błędem a to powoduje, że Sąd Okręgowy przyjmuje je za własne. Jednakże z prawidłowo dokonanych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy wyprowadził niewłaściwe wnioski, co sprawia że zarzutom apelacyjnym nie można odmówić słuszności.
Jak trafnie zarzuca skarżący zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem przywołanych w apelacji przepisów prawa materialnego a także procesowego, w szczególności art. 233 par. 1 kpc poprzez dowolną, a przez to błędną ocenę materiału dowodowego. Sąd Okręgowy podziela stanowisko powódki, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do pomniejszenia kwoty należnego jej zadośćuczynienia o sumę 6.000 zł zasądzona na jej rzecz w wyroku karnym od sprawcy wypadku, tytułem nawiązki. Wprawdzie z treści art. 46 par. 2 kk wynika, że nawiązka może być przyznana tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę to jednak w pisemnych motywach wyroku z dnia 15 września 2004r. Sąd Rejonowy w Jaworze Wydział II Karny wskazał, że kwota ta ma pomóc D. K. pokryć koszty pochówku i pomnika zmarłego syna oraz chociaż w niewielkiej części przyczyni się do pokrycia jej kosztów utrzymania, w których zmarły partycypował. Tym samym nie budzi wątpliwości Sądu Okręgowego kwota ta miała cel odszkodowawczy czyli naprawienie szkody majątkowej nie zaś niemajątkowej jaką jest krzywda i ból po stracie syna.
O tym, że właśnie taki był cel zasądzonej nawiązki świadczy również fakt, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 09 września 2008r., w sprawie o sygn. akt I C 258/06, z powództwa D. K. przeciwko (...) S.A. w W. o odszkodowanie i rentę Sąd Rejonowy w Jaworze zasądzając od pozwanej na rzecz powódki jedynie kwotę 1.640,80 zł uznał, że kwota ta wraz z już wypłaconym odszkodowaniem w kwocie 10.500 zł i zasądzoną na ten cel nawiązką w postępowaniu karnym naprawi szkodę w postaci pogorszenia się jej sytuacji życiowej.
W tych okolicznościach słusznie zarzuca skarżący, że brak było podstaw do dwukrotnego zaliczenia tej samej kwoty raz na rzecz odszkodowania a drugi raz na poczet zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Skoro kwota 6.000 zł miała pokryć szkodę majątkową to nie mogła pomniejszyć kwoty zadośćuczynienia przyznanego w niniejszej sprawie.
Z tych względów Sąd Okręgowy uznając apelację za uzasadnioną na podstawie art. 386 par. 1 kpc zmienił zaskarżony wyrok zasądzając od strony pozwanej na rzecz powódki dalszą kwotę 6.000 zł tytułem zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 23 i 24 kc z ustawowymi odsetkami.
Konsekwencją zmiany wyroku co do roszczenia głównego była konieczność zmiany wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu i nie uiszczonych kosztach sądowych. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 100 kpc przy zastosowaniu zasady stosunkowego ich rozdzielenia. Brakujące koszty sądowe związane z wydatkami na opinię biegłego sądowego Sąd odwoławczy również rozliczył mając na uwadze stopień w jakim powódka i strona pozwana przegrały sprawę, na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego wydane zostało na podstawie art. 98 kpc w zw. z art. 12 ust. 1 pkt. 1 w z w. z par. 6 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (…). Skoro powódka wygrała apelację w całości należy się jej zwrot całości poniesionych z tego tytułu kosztów, tj. kwota 900 zł, w tym 300 zł tytułem opłaty sądowej od apelacji i 600 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego.