descriptionTreść orzeczenia

Sygnatura akt II Ca 1015/12

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 7 sierpnia 2013 r.

Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy

w składzie:

SSO Grzegorz Buła

Sygn. akt II Ca 1015/12

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2012 r. Sad Rejonowy w Myślenicach oddalił powództwo A. B., który domagał się stwierdzenia unieważnienia umowy darowizny połowy lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku nr (...) na Osiedlu (...) w M. powołując się zawarcie umowy w stanie wyłączającym możliwość swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia swej woli z uwagi na chorobę alkoholową , na którą cierpi od wielu lat. Sąd rejonowy obciążył Skarb Państwa kosztami pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.

Sąd rejonowy ustalił w oparciu o dołączone akty notarialne oraz zeznania M. B. , że w dniu 11 maja 1999 roku powód A. B. zawarł z pozwanym M. B. notarialną umowę darowizny udziału we współwłasności lokalu mieszkalnego nr (...) znajdującego się w budynku nr (...) na Osiedlu (...) w M. , a w dniu 31 sierpnia 1999 r. notarialna umową działu spadku i zniesienia współwłasności , spadkobiercy po G. B. , w tym powód przenieśli własność połowy ww. lokalu mieszkalnego , należącą do G. B. – na M. B..

Powód do grudnia 2006 roku przebywał w przedmiotowym lokalu.

W oparciu o opinię psychiatryczną biegłego sądowego dr A. R. (1) sporządzoną dla potrzeb niniejszej sprawy oraz w sprawie III RNs 333/06 są ustalił, że powód A. B. cierpi na zespół psychoorganiczny mieszany w przebiegu przewlekłej intoksykacji alkoholowej, będący wynikiem choroby alkoholowej oraz udaru mózgu przebytego w 2003 roku. Powód po raz pierwszy był hospitalizowany psychiatrycznie w 2006 roku. Nadto występowanie przewlekłego uzależnienia alkoholowego w okresie sporządzania umowy nie pozwala jednoznacznie na stwierdzenie , iż nasilenie choroby alkoholowej osiągnęło poziom zespołu psychoorganicznego w dacie zawierania umowy (...) (...)r. , a brak jest dokumentacji pozwalającej na takie rozpoznanie w okresie objętym sporządzeniem umowy.

W rozważaniach prawnych sąd rejonowy odwołując się do treści art. 82 k.c. oraz wynikających z art. 6 k.c. i 232 k.p.c. obowiązków powoda w zakresie przedstawienia dowodów , sąd rejonowy stwierdził, że zaoferowany przez powoda materiał dowodowy nie dał podstaw do ustalenia, że w dacie zawarcia przedmiotowej umowy powód znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach stanowił § 6 pkt 6 w zw. z § 2 pkt 3 Rozp. Ministra sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Apelację od powyższego wyroku wniósł powód i zarzucając sądowi rejonowemu błędne przyjęcie , iż przewlekła choroba alkoholowa nie może spełniać przesłanek wad oświadczenia woli o jakich mowa w art. 82 k.c. , wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi rejonowemu.

Pozwani M. B. i B. B. domagali się oddalenia powództwa.

Sąd Okręgowy zważył co następuje

Apelacja powoda jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Powód jako podstawę żądania unieważnienia umowy notarialnej wskazywał art. 82 k.c. stosownie do którego nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli , przy czym dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby przemijającego , zaburzenia czynności psychicznych. Przy czym stan ten, wyłączający możliwość wolnego wyboru musiał istnieć w chwili składania oświadczenia woli , zatem bez znaczenia jest czy miał charakter trwały czy przemijający.

Powód domagający się ustalenia nieważności umowy, jako osoba powołująca się na okoliczność , z której wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne , zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu – art. 6 k.c. , musiał wykazać , że istotnie w chwili składania oświadczenia woli tj. zawierając umowę darowizny w dniu 11 maja 1999 r. znajdował się w stanie wyłączającym swobodę podejmowania decyzji i wyrażania woli. Jednakże ani w toku postępowania przed sądem I instancji, ani też w postepowaniu odwoławczym, poza wskazaniem na wnioski opinii biegłej sądowej A. R. (2), nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie podnoszonych twierdzeń.

Zdaniem apelującego z przedmiotowej opinii wynikało , że w okresie zawierania umowy powód cierpiał na przewlekłe uzależnienie alkoholowe , zatem już wtedy mogło ono skutkować zespołem psychoorganicznym i w konsekwencji prowadzić do złożenia oświadczenia w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

Rzeczywiście w opinii biegłej A. R. (2) znalazło się stwierdzenie o istnieniu przewlekłego uzależnienia od alkoholu od wielu lat, jednakże biegła wydając opinię oparła się na dostępnej dokumentacji lekarskiej , przede wszystkim zgromadzonej w sprawie III RNs 333/06 , a obejmującej informacje dotyczące choroby alkoholowej powoda z okresu 2006 r. i wcześniejszych od 2003 r. , kiedy powód przeszedł zawał mózgu. Biegła, stwierdzając na chwilę obecną u powoda zespół psychoorganiczny mieszany w przebiegu przewlekłej intoksynacji alkoholowej , zaznaczyła że występowanie przewlekłego uzależnienia alkoholowego w okresie sporządzenia umowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie , iż nasilenie choroby alkoholowej osiągnęło poziom zespołu psychoorganicznego , zatem brak jest podstaw do kwestionowania zdolności swobodnego podjęcia decyzji i wyrażenia woli w dniu 11 maja 1999 r.

Powód zaś nie wskazał na inne , poza dostępnymi w sprawie III RNs 333/06 , dokumenty odzwierciedlające przebieg choroby alkoholowej ( dokumentacja medyczna z ośrodka zdrowia , wywiady środowiskowe, informacje z MOPS, dokumenty leczenia szpitalnego jeśli było w okresach wcześniejszych) .

Ogólnikowo formułowane wnioski apelacji o bezpodstawnym przyjmowaniu przez sąd rejonowy , że umowy zawierane w Polsce przez alkoholików są ważnie zawarte, stanowią tylko niczym nie popartą polemikę z prawidłowymi ustaleniami sądu rejonowego i w żadnym razie nie mogą zastąpić dowodów, które miały potwierdzić stan powoda wyłączający swobodne podejmowanie decyzji w dn. 11.05.1999 r.

Powód, który nie jest ubezwłasnowolniony ani w całości, ani w części , w postępowaniu reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika , zatem zasadnie sąd rejonowy zaniechał poszukiwania materiału dowodowego , zważywszy na obowiązującą w procesie zasadę kontradyktoryjności , zwłaszcza że pozwany w niniejszej sprawie M. B. , a potem wezwany do udziału w sprawie B. B. , działali osobiście bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

W tym, stanie rzeczy prawidłowo sąd rejonowy uznał żądanie pozwu za nieudowodnione i powództwo oddalił.

Z tych samych względów oddaleniu podlegała wniesiona przez powoda apelacja – o czym Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych , obciążając Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Myślenicach obowiązkiem zapłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi - adwokatowi ustanowionemu z urzędu dla powoda i reprezentującego go w postępowaniu odwoławczym w wysokości minimalnej stawki powiększonej o podatek VAT , ustalonej zgodnie z § 6 pkt 6 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 Rozp. Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.