descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt II C 1862/24

Uzasadnienie

W pozwie skierowanym przeciwko Bankowi (...) z siedzibą w M. powodowie Ł. i J. K. wnieśli o uzgodnienie treści (...) z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wykreślenie z działu IV tej księgi hipoteki ustanowionej na rzecz pozwanego banku.

W uzasadnieniu pozwu powodowie podali, że wyżej przywołana hipoteka zabezpieczać miała wierzytelność pozwanego względem (...) Sp. z o.o., która to spółka przejęła – na podstawie umowy z dnia 24 stycznia 2014 roku - zobowiązane pieniężne K. N. (1) i G. N. wobec pozwanego banku. Zdaniem powodów umowa przejęcia zobowiązania jest nieważna, ponieważ nastąpiła bez koniecznej w tym przypadku zgody walnego zgromadzenia wspólników (...) Sp. z o.o. (art. 17 par. 1 k.s.h.). Poza tym, przy zawieraniu tej umowy spółka (...) nie była reprezentowana przez radę nadzorczą lub przez pełnomocnika powołanego uchwała walnego zgromadzenia wspólników, co zdaniem powodów było konieczne z mocy art. 210 k.s.h. i co z kolei skutkuje nieważnością wyżej przywołanej umowy o przejęciu długu i określeniu warunków spłaty zobowiązania przez spółkę (...) – skoro zaś umowa ta nie jest nieważna, to nie powstała wierzytelność pozwanego banku wobec wyżej wskazanej spółki i w konsekwencji także hipoteka mająca tę wierzytelność zabezpieczać.

Ponadto, powodowie zarzucili, że samo ich wspólne oświadczenie o ustanowieniu opisanej w pozwie hipoteki jest nieważne, gdyż Ł. K. w dacie składania tego oświadczenia pozostawała w stanie wyłączającym możliwość swobodnego i świadomego powzięcia decyzji i wyrażenia woli - z uwagi na jej stan zdrowia.

(pozew k. 4-11)

W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa.

(odpowiedź na pozew k. 65-75)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Powodowie są właścicielami nieruchomości położonej w W. przy (...), dla której urządzona jest księga wieczysta o nr (...) – w dziale IV tej księgi wpisano hipotekę umowną na rzecz Banku (...) w M.:

- najpierw na podstawie oświadczenia banku z dnia 14 grudnia 2011 roku na kwotę 1.360.000 zł,

- następnie, na podstawie oświadczenia banku z dnia 24 stycznia 2014 r. na kwotę 1.964.000 zł.

(wydruk treści księgi wieczystej k. 21-22, 55)

W swojej pierwotnej treści z 2011 r. hipoteka miała zabezpieczać wierzytelność pieniężną banku wobec K. N. (1) (córka powodów) i G. N., natomiast w nowej treści z 2014 r. przedmiotem zabezpieczenia stała się wierzytelność banku o większej wysokości w stosunku do (...) Sp. z o. o. z siedzibą w E..

( okoliczności niesporne)

W okresie od 9 do 11 maja 2012 roku powódka przebywała na oddziale laryngologicznym szpitala ZOZ (...) w V. – rozpoznano u niej guza kąta mostowo-móżdżkowego, a ponadto zawroty głowy i szumy uszne. Nie stwierdzono, że zmiana ma charakter nowotworu złośliwego. Takie samo rozpoznanie postawiono w trakcie następnego leczenia szpitalnego powódki, które miało miejsce w dniu 28 stycznia 2013 roku w Centrum (...) w E.. U powódki w 2012 r. rozpoznano niezłośliwy nowotwór w postaci tzw. nerwiaka, który w 2013 r. poddano skutecznemu leczeniu w postaci radiochirurgii. W latach 2012 – 2013 powódka doznawała bolow i zawrotów głowy, zaburzeń słuchu z lewej strony. Po zabiegu z 2013 r. powódka przez pewien czas przyjmowała lek przeciwdepresyjny W..

Następne leczenie szpitalne powódki miało miejsce dopiero w 2023 roku – przyczyną było omdlenie powódki, w szpitalu mimo przeprowadzenia u powodki badań obrazowych nie rozpoznano żadnych zmian chorobowych w głowie.

(kopia karty inf. leczenia szpitaln. k. 37, k. 39v., k. 139; k opia dokumentacji med. k. 194; (zeznania świadkow: K. K.-N. k. 200, G. N. k. 200v – 201; przesłuchanie powodki k. 231 w zw. z jej wyjaśnieniami k. 201 v – k. 202).

W dniu 10 X 2023 roku walne zgromadzenie wspólników (...) Sp. z o.o. z siedzibą w E. podjęło uchwałę wyrażeniu zgody na przejęcie przez tę spółkę określonych w treści uchwały zobowiązań K. N. (1) i G. N. wobec pozwanego banku.

(kopie uchwały i pr otokołu k. 86 i 87)

W dniu 24 I 2014 roku (...) Sp. z o.o. z siedzibą w E. zawarła w formie pisemnej z Bankiem (...) w M. umowę o przejęciu długow pieniężnych K. N. (1) i G. N. wobec tego banku.

Na dziewiątej stronie dokumentu umowy, pod podpisami złożonymi w imieniu stron umowy, zawarto pisemne oświadczenia K. N. (1) i G. N. wyrażające zgodę na przejęcie ich zobowiązań wobec pozwanego banku.

Z kolei na dziesiątej stronie dokumentu zawarto pisemne oświadczenia Ł. i J. K. o ich zgodzie na «utrzymanie w mocy wpisanej już hipoteki umownej do kwoty 1.360.000,00 zł oraz dodatkowo na zmianę treści hipoteki (…) poprzez podwyższenie dotychczasowej kwoty wpisu do kwoty 1.964.000,00 zł».

W tym samym dniu oświadczenie tej samej treści powodowie złożyli w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

(k opia umowy k. 15-19, k opia wypisu a/n k. 82-85)

Do zawarcia wyżej opisanej umowy doszło w siedzibie pozwanego banku. Powódka nie mówiła wówczas osobie występującej w imieniu banku, że źle się czuje lub nie wie, co podpisuje albo że ma problemy z czytaniem.

(zeznania świadk ow: (...) K.-N. k. 200, G. N. k. 200v – 201; Ł. H. k. 230v.; przesłuchanie powodki k. 231v.)

Wydanie opinii dotyczącej zdolności danej osoby do swobodnego i świadomego powzięcia decyzji i wyrażenia woli, a zatem polegającej na ocenie stanu psychicznego tej osoby, w tym funkcji poznawczych i stanu emocjonalnego oraz dyspozycji motywacyjnych, należy do lekarza psychiatry. W dokumentacji medycznej dotyczącej leczenia powódki w latach 2012-2015 nie ma żadnych wzmianek o jej stanie psychicznym – w dokumentacji tej nie wskazywano na ewentualną obecność u powódki zaburzeń psychicznych, nie zlecono przyjmowania leków psychotropowych ani podjęcia psychoterapii. Prawdopodobne jest występowanie u powódki w związku z jej leczeniem somatycznym w latach 2012-2013 obniżonego nastroju, towarzyszącego często leczeniu somatycznemu. Takie zaburzenia (czasowe obniżenie nastroju) nie skutkują jednak zniesieniem zdolności do swobodnego i świadomego powzięcia decyzji i wyrażenia woli. Jeżeli przyjąć, że w styczniu 2014 roku powódka przyjmowała W., to z pewnością nie doszło do pojawienia się skutków ubocznych leczenia np. w postaci psychozy, agresji, stanu maniakalnego, ponieważ występują one bardzo rzadko, a powódka nie podawała, aby doznała takich objawów.

Z dokumentacji medycznej i innych dowodów zebranych w sprawie nie wynika w żaden sposób, aby u powódki w styczniu 2014 roku występowały zaburzenia skutkujące zniesieniem zdolności do samodzielnego i swobodnego podejmowania decyzji i wyrażania woli. Sama powódka podała jedynie, że w tym czasie odczuwała «huśtawkę nastroju» oraz niepokój, co nie stanowi zaburzenia świadomości i nie wpływa w istotnym stopniu na zdolność podejmowania decyzji.

(opinia wstępna biegłego k. 223, opinia podstawowa k. 272-272v., opinia uzupełniająca k. 285)

Powyższy stan faktyczny został przez Sąd ustalony przede wszystkim w oparciu o złożone do akt sprawy dokumenty i opinie biegłego psychiatry z tytułem naukowym profesora nauk med. X. G. (opinię wydano w ramach działalności Instytutu (...) w V.) – dowody te uznano za w pełni wiarygodne. Nie są natomiast wiarygodne zeznania świadka w osobie córki powodów K. N. (2) co do tego, jakoby w trakcie krótkiego spotkania w siedzibie banku w M. w styczniu 2014 roku (świadek mylnie określiła datę spotkania na jesień 2014 r.) zauważyła, że jej matka jest «zdenerwowana i być może nieobecna» - świadek sama przyznała, że «do końca tego nie pamięta», a pozostała część jej zeznań wskazuje na to, że po ponad 10 latach od wzmiankowanego wyżej spotkania stan pamięci świadka na temat tego zdarzenia jest bardzo wątpliwy.

Nie jest także wiarygodny dowód z przesłuchania powódki – w zakresie, w jakim twierdziła ona, że ma problemy z czytaniem i nie rozumie tego, co czyta oraz że w dacie składania oświadczeń z 24 stycznia 2014 roku «nie wiedziała, że czyta i że nie rozumie» (k. 231). Żaden inny dowód nie potwierdza zaistnienia takich faktów i nie wynika z dokumentacji medycznej powódki ani z opinii X. G., aby Ł. K. w styczniu 2014 roku nie mogła czytać tekstu lub nie rozumiała tego, co czyta.

Zarzuty podniesione wobec opinii X. G. przez stronę powodową (pisma k. 279 i k. 292) sprowadzają się do tego, że biegły nie ocenił w swojej opinii wpływu tzw. następstw neurologicznych stanu zdrowia powódki i jej leczenia z 2013 roku «mających znaczenie funkcjonalne» - nie wskazując na żadne konkretne «następstwa neurologiczne» ani ograniczenia w funkcjach ciała lub umysłu istniejące u powódki w styczniu 2014 r., jakich biegły X. G. miałby rzekomo nie uwzględnić w swojej opinii. Jedynie w ostatnim akapicie pisma z 17 IV 2026 roku strona powodowa powołuje się na zaburzenia słuchu i wzroku powódki, jako na okoliczności mogące mieć wpływ na jej funkcje poznawcze, a przez to na zdolność świadomego podjęcia decyzji. Stwierdzić jednak należy, że z żadnego z dowodów przeprowadzonych w tej sprawie, w tym nawet z przesłuchania Ł. K., nie wynika w żaden sposób, aby w styczniu 2014 r. miała ona takie problemy ze słuchem lub wzrokiem, które w jakimkolwiek stopniu utrudniałyby jej udział w spotkaniu i rozmowie w siedzibie banku w M.. Powódka nie twierdziła, że nie widziała i z tej przyczyny nie mogła przeczytać tekstu przedstawionych jej wtedy dokumentów, a tylko twierdziła, że rzekomo «czytała i nie rozumiała, co czyta», co nie wskazuje na żadne istotne problemy ze wzrokiem lecz na rzekome problemy z rozumieniem czytanego tekstu, co jest kwestią podlegającą ocenie psychiatry a nie neurologa (lub okulisty czy lekarza innej specjalności) – prof. nauk med. X. G. takiej oceny w swojej opinii dokonał i ją przekonująco uzasadnił, a pisma strony powodowej nie zawierają merytorycznej polemiki z tymi ustaleniami.

Reasumując: po wydaniu jednoznacznej opinii przez biegłego psychiatrę, do której treści nie sformułowano żadnych merytorycznych zarzutów, zbędne i nie prowadzące do żadnych istotnych dla sprawy ustaleń byłoby dopuszczenie dowodu z opinii kolejnych biegłych, w tym neurologa, a zatem dowód zgłoszony w tej kwestii przez stronę powodową został pominięty na podstawie art. 235 2 §1 pkt 2 i 5 k.p.c. (k. 293).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Powództwo podlegało oddaleniu – powodowie nie wykazali zaistnienia takich faktów, których skutki prawne obejmowałyby nieważność czynności prawnych przywołanych w pozwie.

Po pierwsze, wbrew zarzutowi postawionemu w pozwie, jeszcze w 2023 roku walne zgromadzenie wspólników (...) sp. z o.o. wyraziło zgodę na przejęcie przez tę spółkę zobowiązań K. N. (1) i G. N. wobec pozwanego banku (k. 86), nie doszło zatem do naruszenia treści art. 15 par. 1 k.s.h.

Po drugie, przywołany w pozwie przepis art. 210 par. 1 k.s.h. nie miał zastosowania w sprawie niniejszej. Art. 210 §1 k.s.h. stanowi o tym, że w umowie między spółką z ograniczoną odpowiedzialnością a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Powodowie błędnie zakładają, że w sprawie niniejszej doszło do zawarcia jakiejkolwiek umowy między (...) Sp. z o.o. a K. N. (1) jako członkiem zarządu tejże spółki. Zaznaczyć wobec tego trzeba, że wyżej przywołana umowa o przejęcie długu, zgodnie z jej wyraźną treścią, została zawarta pomiędzy pozwanym bankiem jako wierzycielem dotychczasowych dłużników oraz (...) Sp. z o.o. występującą jako osoba trzecia przejmująca w drodze umowy z wierzycielem dług dotychczasowych dłużników, tj. K. N. (1) i G. N.. Jest to przypadek określony w art. 519 §2 ust. 1 k.c. (przejęcie długu przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika) – już z samej treści umowy z 24 I 2014 roku (k. 15) jasno i jednoznacznie wynika, że jej stronami są pozwany bank oraz (...) sp. z o.o.: to wyłącznie te podmioty są wskazane na stronie pierwszej umowy jako osoby będące stronami umowy i to te właśnie podmioty w par. 2 umowy składają ((...) sp. z o.o.) i przyjmują (bank) oświadczenie o przejęciu długu; wreszcie to podpisy osob występujących w imieniu tych właśnie podmiotów widnieją pod tekstem umowy (k. 19). Dopiero pod tymi podpisami znajduje się pisemne oświadczenie dotychczasowych dłużników (tj. K. N. (1) i G. N.) o tym, że zgadzają się oni na przejęcie długu – a następnie oświadczenie powodów o ustanowieniu hipoteki (k. 19 v.).

Art. 210 §1 k.s.h. stanowi o sposobie reprezentacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w umowie między nią a członkiem jej zarządu, a do zawarcia żadnej takiej umowy w dniu 24 I 2014 roku nie doszło – nie była to umowa między (...) sp. z o.o. jako przejmującym dług a K. N. (1) jako dotychczasowym dłużnikiem. Brak jest podstaw do tego, aby dyspozycję art. 210 k.s.h. odnosić także do jednostronnych oświadczeń woli (a zatem czynności prawnych nie będących umowami) składanych przez członka zarządu spółce lub odwrotnie, a taki właśnie był charakter prawny oświadczenia K. N. (1) o zgodzie na przejęcie długu. Co więcej, z art. 519 §2 pkt. 1 k.c. jasno wynika, że oświadczenie dłużnika o zgodzie na przejęcie długu może być złożone którejkolwiek ze stron umowy o przejęciu, a zatem zarówno przejmującemu dług jak i wierzycielowi. To z kolei oznacza, że nawet jeśliby uznać, iż z jakiejkolwiek przyczyny oświadczenie dłużnika o zgodzie na przejęcie zobowiązania w zakresie, w jakim było skierowane do podmiotu przejmującego dług, jest nieważne, to dla ważności i prawnej skuteczności umowy o przejęcie długu w zupełności wystarcza, aby oświadczenie dłużnika o zgodzie na przejęcie dotarło do wierzyciela – taka sytuacja niespornie miała miejsce w sprawie niniejszej, a nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że oświadczenie K. N. (1) o zgodzie na przejęcie zobowiązania w zakresie, w jakim było skierowane do pozwanego banku będącego jej wierzycielem, miało być z jakiejkolwiek przyczyny nieważne. Umowa o przejęciu długu opisana w pozwie jest zatem w pełni skuteczna prawnie.

Po trzecie, powodowie nie wykazali tego, aby w dacie składania oświadczenia o ustanowieniu hipoteki, tj. w styczniu 2014 r., powódka znajdowała się w stanie wyłączającym możliwość swobodnego i świadomego powzięcia decyzji i wyrażenia woli. Zaznaczyć trzeba, że twierdzenia strony powodowej w tej kwestii są niewiarygodne także i dlatego, że trudno wyjaśnić racjonalnie, dlaczego powodowie mieliby czekać ponad 10 lat (tj. do maja 2024 r. - pismo k. 46 skierowane wtedy do BS w M.) z podjęciem jakichkolwiek działań zmierzających do wykreślenia hipoteki, która wedle powodów od początku była ustanowiona niezgodnie z prawem.

O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o treść art. 98 k.p.c. - powodowie są stroną przegrywającą proces, a zatem powinni zapłacić na rzecz strony pozwanej sumę pieniężną stanowiącą równowartość kosztów procesu związanych z udziałem pozwanego, tj. koszty zastępstwa procesowego w kwocie łącznej 8100 zł – każdy z pozwanych ma obowiązek zapłaty połowy tej sumy, na podstawie art. 105 par. 1 k.p.c. Wysokość kosztów zastępstwa ustalono na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 X 2015 r. - tekst jedn. z 12 II 2026 r., Dz.U. poz. 215 z 2026 r. , w tym par. 5 pkt 8), co oznacza, że przyjęto kwotę 5400 zł (10800 zł x 50%) za zastępstwo przed sądem I instancji oraz 2700 zł (5400 zł x 50%) za zastępstwo w postępowaniu zażaleniowym przed SA w Łodzi (I ACz 2725/24).